Staražytnyja suśliki jeli miasa mamantaŭ. Dokaz znajšli ŭ ich kakaškach

U kancy XIX — pačatku XX stahodździa, kali ŭ rehijonie Kłandajk na terytoryi Jukan u Kanadzie bušavała załataja lichamanka, u miorzłaj ziamli zdabytčyki pastajanna natykalisia na reštki žyvioł ledavikovaha pieryjadu: biŭni šarścistych mamantaŭ, kostki šablazubych katoŭ i vymierłych hihanckich bizonaŭ.

Adnak siarod hetych uražlivych znachodak zastavalisia amal niezaŭvažanymi inšyja śviedčańni staražytnaha žyćcia — nory i padziemnyja chady daŭnich suślikaŭ. Unutry zachavalisia tysiačy hranuł zamierzłaha pamiotu. Na praciahu mnohich dziesiacihodździaŭ hetyja adkłady nie pryciahvali asablivaj uvahi, ale mienavita jany akazalisia sapraŭdnaj skarbnicaj infarmacyi.

Siońnia, kali technałohii analizu staražytnaj DNK značna prasunulisia napierad, daśledčyki zmahli atrymać z hetych uzoraŭ niečakanyja dadzienyja. Na vyniki pracy źviartaje ŭvahu The New York Times.

Atrymać hienietyčnyja dadzienyja z vykapniaŭ zvyčajna vielmi składana. Z časam DNK razburajecca, a mnohija vykapni prachodziać praces minieralizacyi, kali ich pieršapačatkovyja arhaničnyja malekuły zamiaščajucca minieralnymi adkładami. Tamu bolšaść staražytnaha pamiotu, abo kapralitaŭ, siońnia bolš nahadvaje kamień, čym sapraŭdnyja ekskremienty.

Ale nory suślikaŭ kala 700 tysiač hadoŭ zastavalisia zamarožanymi i hiermietyčna izalavanymi. Dziakujučy hetamu ich źmieściva, u tym liku ŭčastki, jakija vykarystoŭvalisia jak prybiralni, zachavałasia ŭ niezvyčajna dobrym stanie.

Pavialičyć

Kab zdabyć uzory, daśledčykam daviałosia vykarystoŭvać alpiniscki ryštunak i kirki. Ź ledzianych schiłaŭ jany vyniali sotni hranuł pamiotu i dastavili ich u łabaratoryju Centra staražytnaj DNK pry Univiersitecie Makmastera ŭ Kanadzie.

Tam śpiecyjalisty rastvaryli minieralnyja i białkovyja kampanienty ŭzoraŭ, kab vyłučyć reštki DNK. Jak zhadvajuć aŭtary, padčas chimičnaj apracoŭki ŭzory, uzrost jakich składaŭ sotni tysiač hadoŭ, usio jašče mieli charakterny pach, jaki byŭ vielmi intensiŭnym.

Ale hałoŭnaje adkryćcio čakała napieradzie. Paraŭnaŭšy atrymanyja hienietyčnyja frahmienty z bazami dadzienych sučasnych i vymierłych vidaŭ, navukoŭcy vyjavili ŭ pamiocie DNK raślin, nasiakomych i drobnych mlekakormiačych. Heta było čakana. Adnak razam z hetym tam prysutničała DNK šarścistych mamantaŭ, bizonaŭ, paŭnočnych aleniaŭ, vaŭkoŭ, pum, dzikich koniej i navat šablazubych katoŭ.

Adkul jana mahła ŭziacca? Tearetyčna suśliki mahli jeści pamiot inšych žyvioł. Ale daśledčyki ličać bolš vierahodnym inšaje tłumačeńnie: drobnyja hryzuny charčavalisia tušami zahinułych žyvioł, vystupajučy ŭ roli padalščykaŭ.

Choć karcina suślika, jaki siłkujecca miasam mamanta, moža zdavacca dziŭnaj, dla bijołahaŭ heta nie takaja ŭžo niečakanaść. Bolšaść hryzunoŭ nie źjaŭlajucca strohimi viehietaryjancami. Kali nasieńnia, arechaŭ abo inšych raślinnych karmoŭ niedastatkova, jany lohka pierachodziać na žyviolnuju ježu.

Sučasnyja arktyčnyja suśliki taksama viadomyja tym, što mohuć charčavacca padallu. Tamu, kali niedzie ŭ tundry ledavikovaha pieryjadu lažała tuša mamanta abo bizona, drobnyja suśliki mahli vykarystoŭvać jaje jak kaštoŭnuju krynicu białku.

Na dumku daśledčykaŭ, daśledavańnie kapralitaŭ dazvalaje ŭbačyć staražytnuju ekasistemu značna bolš poŭna, čym adny tolki škilety žyvioł. Kostki raskazvajuć, chto žyŭ u tym śviecie, a analiz pamiotu dapamahaje zrazumieć, jak hetyja vidy ŭzajemadziejničali pamiž saboj i čym charčavalisia.

Adnak padobnyja śviedčańni minułaha mohuć chutka źniknuć. Z-za hłabalnaha paciapleńnia viečnaja mierzłata Poŭnačy pastupova rastaje. Razam ź joj razburajucca i ŭnikalnyja archivy staražytnaj DNK, jakija tysiačahodździami zachoŭvalisia ŭ lodzie.

Tamu navukoŭcy viaduć sapraŭdnuju honku z časam, namahajučysia sabrać jak maha bolš uzoraŭ, pakul historyja ledavikovaha pieryjadu kančatkova nie rastała.

• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0