Hety horad u Jeŭropie pasadziŭ hałuboŭ na supraćzačatkavyja srodki
Niezvyčajny sposab baraćby z praźmiernaj kolkaściu haradskich hałuboŭ užo niekalki hadoŭ praktykujuć u ispanskaj Barsiełonie. Ptuškam dadajuć u korm rečyva, jakoje časova robić ich biaspłodnymi. Ułady kažuć, što heta dazvalaje pastupova źmianšać papulacyju ŭ najbolš prablemnych miescach bieź ich fizičnaha źniščeńnia. Z padrabiaznaściami znajomić The Telegraph.
Haradskija hałuby daŭno stali vyklikam dla mnohich jeŭrapiejskich miehapolisaŭ. Ich pamiot psuje fasady i pomniki, ptuški sielacca kala rynkaŭ i kaviarniaŭ, a zhrai ŭ turystyčnych miescach vyklikajuć skarhi žycharoŭ i biźniesu. U Barsiełonie, jak i ŭ inšych bujnych haradach, prablema asabliva abvastryłasia ŭ centry i ŭ ščylna zasielenych kvartałach.
Doŭhi čas ułady sprabavali kantralavać kolkaść hałuboŭ tradycyjnymi mietadami — vykarystoŭvali sietki, pastki, adłoŭ i inšyja sposaby fizičnaha źniščeńnia. Ale takija miery vyklikali ŭsio bolš krytyki z boku abaroncaŭ žyvioł, a ich efiekt časta akazvaŭsia časovym: papulacyja chutka adnaŭlałasia.
Pošuk humannych alternatyŭ pačaŭsia ŭ horadzie jašče ŭ 2017 hodzie, kali Barsiełona zapuściła piłotny prajekt pa vykarystańni ptušynych kantraceptyvaŭ. Hety padychod atrymaŭ kančatkovaje pryznańnie paśla pryniaćcia ŭ Ispanii ŭ 2023 hodzie novaha zakona ab abaronie žyvioł. Dakumient zabaraniŭ nievybiralny adłoŭ i zabojstva haradskich ptušak, abaviazaŭšy miascovyja ŭłady addavać pryjarytet mienavita etyčnym i nieletalnym mietadam.
Takim čynam vopyt Barsiełony pa kantroli naradžalnaści staŭ asnoŭnaj stratehijaj: zamiest źniščeńnia ptušak staŭka ciapier robicca na naturalnaje i pastupovaje skaračeńnie ich kolkaści.
«Razumnyja» karmuški
Siońnia ŭ Barsiełonie naličvajecca zvyš 40 śpiecyjalnych dazataraŭ, padobnych da śmiećcievych kantejnieraŭ. Kožnuju ranicu, roŭna a vośmaj hadzinie ranicy, ubudavany tajmier vypuskaje peŭnuju kolkaść kukuruzy.
Ale heta nie zvyčajny korm: kožnaje ziernie apracavana nikarbazinam — preparatam, jaki dziejničaje jak supraćzačatkavy srodak dla ptušak. Dastatkova ŭsiaho 10 hramaŭ takoj kukuruzy ŭ dzień, kab hałuby pačali adkładać jajki, ź jakich nie vyłupiacca ptušaniaty.
Pry hetym efiekt nie ličycca niezvarotnym: kali ptuška pierastaje atrymlivać preparat, fiertylnaść pastupova viartajecca.
Sam nikarbazin nie byŭ raspracavany śpiecyjalna dla haradskich ptušak. Jaho ŭžo kala 70 hadoŭ vykarystoŭvajuć u ptuškahadoŭli dla prafiłaktyki kokcydyjozu — parazitarnaj chvaroby kurej. Preparat užyvajuć i siońnia, u tym liku ŭ častcy brojlernaj vytvorčaści. Mienavita padčas šmathadovaha vykarystańnia zaŭvažyli, što rečyva ŭpłyvaje na razmnažeńnie ptušak. Dla inšych žyvioł, jakija nie adnosiacca da ptušak, kantraceptyŭnaha efiektu ŭ jaho nie vyjaŭlena.
Kukuruzu dla barsiełonskaj prahramy vyrablajuć u Italii. U kožnaje ziernie ŭvodziać nikarbazin, paśla čaho pakryvajuć jaho silikonam, kab rečyva nie vymyvałasia. Preparat pradajecca pad handlovaj nazvaj Ovistop.
U Barsiełonie dazatary nie stajać na adnym miescy pastajanna. Ich pieranosiać tudy, dzie kolkaść ptušak pačynaje vyklikać najbolšuju kolkaść skarhaŭ. Naprykład, dazatar, raźmieščany ŭ parku Ła-Piehasa, štodnia rassypaje kala 500 hramaŭ kukuruzy — hetaha chapaje prykładna dla piacidziesiaci hałuboŭ.
Prychilniki prahramy padkreślivajuć, što meta nie ŭ poŭnym źniščeńni hałuboŭ. Pavodle acenak, u Barsiełonie žyvie kala 90 tysiač hetych ptušak, a kantraceptyŭnyja karmuški ŭpłyvajuć tolki na nievialikuju častku papulacyi. Ale ŭłady spadziajucca, što hetaha dastatkova, kab źmienšyć ščylnaść ptušak u samych prablemnych miescach.
Ci jość vynik?
Daśledavańni dajuć nieadnaznačnyja vyniki. U adnym ź ich, jakoje praciahvałasia try hady i achapiła 34 kałonii hałuboŭ, było zafiksavana skaračeńnie kolkaści ptušak bolš čym na 55% dziakujučy vykarystańniu dazataraŭ ź nikarbazinam.
Inšaja navukovaja praca pakazała, što za vosiem hadoŭ u 24 haradach Katałonii mietad kantracepcyi «značna skaraciŭ miascovuju kolkaść hałuboŭ ź minimalnym uździejańniem na inšyja vidy».
Ale isnujuć i daśledavańni z supraćlehłymi vysnovami. Artykuł u časopisie Pest Management Science u 2020 hodzie śćviardžaŭ, što vykarystańnie nikarbazinu nie pryviało da prykmietnaha skaračeńnia kolkaści hałuboŭ u bujnych haradach. Aŭtary navat raili nie vykarystoŭvać hety mietad u miehapolisach.
Prychilniki sistemy adkazvajuć, što prablema ŭ maštabach i praciahłaści nazirańniaŭ. Na ich dumku, adzin hod — zanadta karotki termin dla acenki vynikaŭ, bo hałuby razmnažajucca ciaham usiaho hoda, a ich kolkaść u horadzie pastajanna vahajecca z-za mihracyi pamiž rajonami.
Prablemy pierajmańnia vopytu
Adnak, jak adznačaje The Telegraph, navat kali efiektyŭnaść mietadu budzie dakazana, pieraniać dośvied Barsiełony inšym krainam niaprosta. Hałoŭnaja pieraškoda — składany jurydyčny status preparata.
U Jeŭrasajuzie nikarbazin zarehistravany najpierš jak karmavaja dabaŭka dla ptuškahadoŭli. Kab vykarystoŭvać jaho dla haradskich hałuboŭ, kožnaj krainie davodzicca prachodzić praz asobnyja pracedury ŭzhadnieńnia.
U Italii i Bielhii preparat dazvoleny praz nacyjanalnyja miechanizmy rehistracyi, a ŭ niekatorych rehijonach Ispanii — praź śpiecyjalnuju normu «terapieŭtyčnaha vyklučeńnia», jakaja dziejničaje, kali dla prablemy niama inšaha aficyjnaha rašeńnia.
Padobnyja biurakratyčnyja ciažkaści strymlivajuć ukaranieńnie mietadu i ŭ Vialikabrytanii: tam pakul nie vyznačylisia, jak kłasifikavać takija srodki — jak vieterynarnyja leki abo jak srodki baraćby sa škodnikami.
Niahledziačy na hetyja jurydyčnyja i navukovyja sprečki cikavaść da «hałubinych tabletak» u śviecie tolki raście. Sprava ŭ tym, što vopyt Barsiełony — nie izalavany ekśpierymient, a častka maštabnaha hłabalnaha trendu pad nazvaj «kantrol naradžalnaści dzikich žyvioł» (wildlife fertility control).
Siońnia navukoŭcy raspracoŭvajuć padobnyja prahramy dla samych roznych vidaŭ: ad šerych vaviorak u Brytanii da kapibar u Brazilii i navat słanoŭ u Afrycy. Preparaty na asnovie nikarbazinu ŭžo aficyjna vykarystoŭvajuć u ZŠA, Kanadzie, Aŭstralii i AAE.
Takaja papularnaść tłumačycca źmienaj hramadskich pryjarytetaŭ, dzie na pieršaje miesca vychodziać etyka i biaśpieka. U sučasnym śviecie ludzi ŭsio bolš nieachvotna prymajuć zabojstva žyvioł jak sposab vyrašeńnia prablem, navat kali havorka idzie pra škodnikaŭ.
Akramia taho, dystancyjnaja kantracepcyja ličycca bolš biaśpiečnaj dla navakolnaha asiarodździa: u adroźnieńnie ad atruty jana nie patraplaje ŭ charčovy łancužok i nie niasie pahrozy chatnim sabakam abo dzikim drapiežnym ptuškam.
Barsiełonski prykład pakazvaje, što budučynia haradskoj ekałohii moža hruntavacca nie na źniščeńni, a na technałahičnym i humannym suisnavańni.
Kamientary