Uzbrojenyja siły Finlandyi: madel strymlivańnia abo papiarovy tyhr?

Z punktu hledžańnia Finlandyi, vajna pamiž Rasijaj, Hruzijaj i Ukrainaj paćvierdziła pravilnaść zachavańnia pryncypu tatalnaj abarony i pryzyŭnoj armii. U toj ža čas rasijskaja apieracyja pa zachopie Kryma vyklikała dyskusiju ab słabaściach finskaj madeli abarony, źviazanych ź finansavymi i materyjalnymi niedachopami i pracajomkaj mabilizacyjaj reziervistaŭ. U vyniku Finlandyja pačała inviestavać u pavyšeńnie ŭzroŭniu bojehatoŭnaści armii i ŭpieršyniu paśla raspadu SSSR abviaściła ab pavieličeńni mabilizacyjnaha patencyjału. Finskija ŭzbrojenyja siły zastajucca ŭ kadryravanym stanie i skancentravany na padrychtoŭcy pryzyŭnikoŭ, što abciažarvaje acenku ich realnych abarončych mahčymaściaŭ.

Pryzyŭnaja armija i abarončaja daktryna

Paśla 1991 hoda Finlandyja zachavała asnovy daktryny abarony, sfarmiravanaj u 1950-ch i 1960-ch hadach: usieahulnaja vajskovaja pavinnaść, vysoki patencyjał dla mabilizacyjnaha razhortvańnia, zasnavanaha na terytaryjalnaj abaronie i tatalnaj abarončaj sistemie. Arhumientami dla zachavańnia takoj sistemy abarony byli pastajannaje pačućcio pahrozy z boku Rasii, sacyjalna-palityčnaja prychilnaść da pryzyvu na vajennuju słužbu i ekanamičny kryzis 1990-ch hadoŭ, jaki pieraškadžaŭ darahoj prafiesijanalizacyi ŭzbrojenych siłaŭ. Heta adroźnivaje Finlandyju ad bolšaści krain rehijona, jakija z kanca 1990-ch hadoŭ układajuć srodki ŭ ekśpiedycyjnyja mahčymaści dla patreb apieracyj NATA pa ŭrehulavańni kryzisaŭ.

Finlandyja pa-raniejšamu ličyć pryzyŭnuju armiju bolš tannaj i bolš efiektyŭnaj. Abarona vialikaj terytoryi (338 tys. km²) i praciahłaj miažy z Rasijaj pry nievialikaj kolkaści nasielnictva (5,5 młn čałaviek) patrabuje ŭklučeńnia ŭsiaho naroda ŭ abaronu krainy. Abaviazkovaja vajennaja słužba taksama źjaŭlajecca važnaj častkaj hramadzianskaha vychavańnia — jaje prachodziać kala 70% mužčyn u hod (u pieryjad chałodnaj vajny było kala 95%) (dla paraŭnańnia: u Biełarusi tolki 30% mužčyn pryzyvajucca na vajennuju słužbu). U budučyni stareńnie hramadstva stanie prablemaj dla finskaj armii. Mienšaja kolkaść pryzyŭnikoŭ moža pryvieści da dyskusii ab bolšaj adkrytaści finskich uzbrojenych sił dla słužby žančyn. U 2017 hodzie 81% hramadzian padtrymlivali pryzyŭ.

Finlandyja miarkuje, što budučy pieryfieryjnaj krainaj u adnosinach da svajho cyvilizacyjnaha centra (Zachad), jakaja miažuje z patencyjna varožaj dziaržavaj, jana pavinna pastajanna demanstravać volu i hatoŭnaść abaraniać svoj suvierenitet. Jana robić heta, navučajučy pryzyŭnikoŭ (bolš za 20 tys. čałaviek u hod) (dla paraŭnańnia: u Biełarusi ŭ hod na terminovuju słužbu pryzyvajecca taksama kala 20 tys. čałaviek pry nasielnictvie 9,4 młn čałaviek) i reziervistaŭ (kala 18 tys. čałaviek u hod) (dla paraŭnańnia: u Biełarusi ŭ hod na vajennyja zbory ŭ vojska pryzyvajecca da 5 tys. čałaviek). U toj ža čas Finlandyja praduhledžvaje takija inviestycyi ŭ abaronu, jakija nie buduć usprymacca Rasijaj jak raźvićcio nastupalnych mahčymaściaŭ. Z punktu hledžańnia Finlandyi, strymlivajučym faktaram źjaŭlajecca, pierš za ŭsio, vysoki patencyjał mabilizacyjnaha razhortvańnia (u 2017 hodzie jon skłaŭ 230 000 sałdat, što składaje bolš za 4% nasielnictva), što pavyšaje canu mahčymaj ahresii. Uzbrojenyja siły Finlandyi ŭ mirny čas ujaŭlajuć saboj vučebnuju strukturu ź nievialikaj kolkaściu prafiesijnych sałdat (8 000 čałaviek), aryjentavanych na pracu z pryzyŭnikami. Adnak heta pryvodzić da najvialikšaj słabaści finskich suchaputnych vojskaŭ — nizkaha ŭzroŭniu bojehatoŭnaści padraździaleńniaŭ. Mabilizacyja reziervistaŭ adymaje šmat času, u toj čas jak u Rasii ŭzdoŭž miažy jość złučeńni, jakija mohuć chutka pačać nastupalnyja apieracyi. Vajenna-pavietranyja siły i fłot Finlandyi bolš prafiesijnyja, čym suchaputnyja siły, h.zn. jany majuć bolš vysoki ŭzrovień bojehatoŭnaści.

Na stan vajennych sił Finlandyi taksama ŭpłyvaje niedastatkovy abaronny biudžet. Patreby armii časta sastupajuć inšym pryjarytetam, takim jak sacyjalnyja vydatki, tamu da finskich prahnozaŭ pavieličeńnia raschodaŭ na abaronu varta padychodzić z aściarožnaściu. Ich daŭhačasnaja stahnacyja ŭ pamiery kala 1,5% VUP pryvodzić da niedachopu vajennaj techniki i abstalavańnia, u tym liku dla patreb mabilizacyi. Naprykład, u apošnija hady kolkaść vajennych karabloŭ skaraciłasia, a ŭ parłamienckaj spravazdačy za 2014 hod ukazvałasia na niedastatkovuju kolkaść supraćtankavaha ŭzbrajeńnia i srodkaŭ supraćpavietranaj abarony.

Najbolš važnym vidam finskich uzbrojenych sił źjaŭlajucca suchaputnyja siły, jakija vałodajuć značnymi artyleryjskimi i braniatankavymi mahčymaściami. U mirny čas jany składajucca ź piaci skadravanych bryhad (u tym liku arktyčnaj i tankavaj) i dvuch pałkoŭ (śpiecnazu i abarony Chielsinki). Padčas vajny asnoŭnaj udarnaj siłaj suchaputnych vojskaŭ źjaŭlajecca apieratyŭny kampanient (kala 35 tys. sałdat). Zadača terytaryjalnaha arhanizavanaha kampanienta (kala 125 tys. sałdat) składajecca ŭ tym, kab zapavolić supiernika.

Vajenna-marski fłot adkazvaje za biaśpieku marskich transpartnych maršrutaŭ i praduchilaje dostup da finskaha ŭźbiarežža (važnaść ustalavańnia marskich min).

Tradycyjnaja rola VPS zaklučałasia ŭ tym, kab zabiaśpiečyć pieravahu ŭ pavietry, ale dziakujučy madernizacyi źniščalnikaŭ F/A-18 Hornet, zavieršanaj u 2016 hodzie, ich zadačy byli pašyranyja da niepasrednaj padtrymki inšych vidaŭ uzbrojenych sił (atrymańnie mahčymaści prymianieńnia pa naziemnych celach rakiet JASSM i precyzijnych bombaŭ JDAM i JSOW). Jak dla krainy z nasielnictvam 5,5 młn. čałaviek, u Finlandyi mocnaja bajavaja avijacyja — 62 madernizavanych źniščalnika F/A-18 Hornet.

Adaptacyja da novych vyklikaŭ

Niahledziačy na ​​zachavańnie klučavych elemientaŭ abarončaj daktryny, uzbrojenyja siły Finlandyi refarmujucca pad upłyvam novych tendencyj u halinie vajennych technałohij i biaśpieki. Inviestycyi ŭ nastupalnyja zdolnaści — samaja važnaja źmiena. Taksama važna pavysić uzrovień bojehatoŭnaści i bolšaj adkrytaści dla mižnarodnaha supracoŭnictva.

Kolkaść vs jakaść. Paśla zakančeńnia chałodnaj vajny Finlandyja praviała reformy ŭzbrojenych sił na karyść adychodu ad kolkaści da inviestycyj u jakaść padrychtoŭki i asnaščeńnia sałdat. Heta aznačała pastupovaje skaračeńnie piersanału i kolkaści reziervistaŭ, što było źviazana sa skaračeńniem ruskaj armii paśla raspadu SSSR. Z 1990-ch hadoŭ Finlandyja bolš čym udvaja źmienšyła kolkaść uzbrojenych sił vajennaha času — ad 530 da 230 tys. Heta było taksama źviazana ź nieabchodnaściu ekanomii biudžetu, što maje vyrašalnaje značeńnie dla samaj hłybokaj reformy 2013—2014 hadoŭ, praviedzienaj paśla finansavaha kryzisu. Mabilizacyjnaja kampanienta była źnižana z 358 da 230 tys. čałaviek. Bolš za ŭsio paciarpieli suchaputnyja siły, kolkaść jakich padčas vajny skaraciłasia z 265 da 160 tys. Taksama byŭ skaročany prafiesijny piersanał (z 15 da 12,3 tys., u tym liku cyvilnych słužboŭcaŭ), maštab padrychtoŭki reziervu (z 25 da 18 tys. reziervistaŭ u hod) i ahulnaja kolkaść struktur va ŭzbrojenych siłach (z 51 da 32), dziakujučy ich kansalidacyi, centralizacyi łahistyki i likvidacyi adnaho ŭzroŭniu kamandavańnia (heta značyć 4-ch rehijanalnych kamandavańniaŭ, kampietencyi jakich byli pieradadzieny bryhadam).

Anałahičnaja tendencyja prasočvajecca ŭ asnaščeńni ŭzbrojenych siłaŭ. Finlandyja pastupova vyvodzić abo madernizuje vajennuju techniku i abstalavańnie pieryjadu chałodnaj vajny (hałoŭnym čynam savieckaje), nadajučy asablivuju ŭvahu nabyćciu mienšaj kolkaści bolš technałahična daskanałych sistem. Z-za biudžetnych abmiežavańniaŭ jana addaje pieravahu zakupkam z reziervaŭ inšych armij (naprykład, tankaŭ Leopard z Hiermanii i Niderłandaŭ, rakietnych puskavych ustanovak MLRS ź Niderłandaŭ, SAU K9 z Karei). Jana redka vyrašaje nabyć novaje abstalavańnie, jak u vypadku zamieny savieckich sistem supraćpavietranaj abarony Buk na narviežska-amierykanskuju NASAMS-2. U cełym suchaputnyja siły Finlandyi majuć abmiežavanuju kolkaść sučasnaj zbroi i techniki (u asnoŭnym dla apieratyŭnych sił) i ŭsio jašče majuć vialiki arsienał časoŭ chałodnaj vajny (u asnoŭnym dla rehijanalnych sił). Z 2021 hoda Finlandyja budzie vydzialać dadatkova 150 młn jeŭra ŭ hod na nabyćcio zbroi i vajennaj techniki. U najbližejšaje dziesiacihodździe Chielsinki płanuje nabyć novyja šmatmetavyja sudny (1,2 młrd jeŭra) i źniščalniki (7—10 młrd jeŭra). Čakajecca, što da 2022 hoda hetyja ambicyjnyja prahramy madernizacyi pavialičać abaronny biudžet da 2% VUP (pavialičvajučy dziaržaŭny doŭh). U ich realizacyi Finlandyja, vierahodna, zachoča raźmierkavać vydatki pamiž pakupkami ŭ Šviecyi i ZŠA. Košt abodvuch tendaraŭ, vielizarnych dla Finlandyi, pavialičvaje ryzyku zatrymak zapłanavanych inviestycyj.

Rasijska-ŭkrainskaja vajna vyklikała dyskusiju ŭ Finlandyi pra armiejskuju reformu, zavieršanuju ŭ 2014 hodzie. U vyniku ŭ červieni 2017 hady kraina pryniała novy dakumient stratehičnaha płanavańnia («Spravazdača ŭrada ab abaronie»), u adpaviednaści ź jakim mabilizacyjny patencyjał byŭ pavialičany da 280 tys. sałdat, što pavinna ŭzmacnić u asnoŭnym rehijanalny kampanient. Adnak značeńnie hetaha vypraŭleńnia reformy nie varta pieraaceńvać, tak jak pavieličeńnie ŭzbrojenych sił padčas vajny budzie dasiahnuta častkova za košt uklučeńnia ŭ mabilizacyjnyja płany niaŭličanych pryzyŭnikoŭ i pamiežnikaŭ. Heta taksama nie vyrašaje prablemu niedastatkovaj kolkaści prafiesijnych sałdat (u finskaj armii kala 600 pasad zastajucca vakantnymi z-za ekanomii biudžetnych srodkaŭ) i stavić pytańnie ab harantyi zabieśpiačeńnia ŭzbrajeńniem i vajennaj technikaj mabilizavanych reziervistaŭ. Całkam mahčyma, što techničny prahres i praźmiernaja zahružanaść prafiesijnaha kampanienta padrychtoŭkaj reziervistaŭ prymusiać Finlandyju pavialičyć lik prafiesijnych sałdat.

Zvyčajny i hibrydny kanflikt. Finskaja armija skancentravana na raźvićci zdolnaści supraćstajać zvyčajnaj atacy. Adnak vysnovy krymskaj apieracyi prymusili jaje pačać nadavać bolš uvahi supraćdziejańniu hibrydnym pahrozam. U ramkach hetaha jana ŭzmacniła pamiežnikaŭ (asabovy skład, uzbrajeńnie, novyja paŭnamoctvy), abnaviła prahramu vučeńniaŭ, zrabiła šerah źmien u zakanadaŭstva, što dazvoliła chutčej reahavać na źjaŭleńnie dyviersijnych hrup i eksprapryjacyju majomaści pablizu vajennych abjektaŭ, kali jość padazreńni, što jana moža być vykarystana suprać abaranazdolnaści dziaržavy.

Bajavaja hatoŭnaść. Choć dyskusii ab nieabchodnaści pavyšeńnia ŭzroŭniu bojehatoŭnaści ŭzbrojenych sił praciahvajucca na praciahu doŭhaha času, tolki apošnija niekalki hadoŭ prynieśli šerah novych rašeńniaŭ u hetaj halinie. Jany ŭklučali abnaŭleńnie bazy dadzienych reziervistaŭ (900 tys.), pavieličeńnie maštabaŭ ich padrychtoŭki (u 2012—2014 hh. z-za deficytu biudžetu jany pakryvali tolki 4—5 tys. reziervistaŭ u hod, u ciapierašni čas 18 tys.) i padrychtoŭku dadatkovych avijabazaŭ dla dziažurnych par źniščalnikaŭ (QRA). Akramia taho, z 2016 hoda prezident maje prava zahadvać pravodzić raptoŭnyja vučeńni z pryciahnieńniem da 25 tys. reziervistaŭ (biez abaviazkovaha papiaredžańnia za try miesiacy). Heta napramak umacavańnia abaranazdolnaści taksama ŭklučany va ŭradavaju «Spravazdaču ab abaronie», u jakoj niekatoryja pryzyŭniki vyłučajucca dla chutkaha papaŭnieńnia vojskaŭ u vypadku kryzisu abo kanfliktu (anałah našych mabilizacyjnych pradpisańniaŭ). Ich vajennaja słužba była padoŭžanaja z 6 da 12 miesiacaŭ. Z 2018 hoda Finlandyja pavinna dadatkova vydatkoŭvać 55 młn jeŭra na hod na pavyšeńnie ŭzroŭniu bojehatoŭnaści armii. Vyšejzhadanyja źmianieńni nakiravany na pieraadoleńnie pieravahi Rasii ŭ vypadku raptoŭnaha kanfliktu i pavyšeńnie hnutkaści reahavańnia na nierehularnyja dziejańni.

Patencyjał nastupleńnia/ udaru ŭ adkaz. Adstupleńniem ad pryncypu raźvićcia stroha abarončych zdolnaściaŭ źjaŭlajecca kupla 70 amierykanskich rakiet JASSM (pavietra-ziamla) u 2012 hodzie, užo intehravanych ź finskimi samalotami. Jany majuć radyus dziejańnia da 350 km, što dla Finlandyi ŭpieršyniu ŭ historyi aznačaje mahčymaść parazy celaŭ u tyle vojskaŭ praciŭnika. U toj ža čas Finlandyja madernizavała rakietnyja puskavyja ŭstanoŭki MLRS dla vykarystańnia kiravanych bojeprypasaŭ GMLRS z dalokaściu da 70 km i balistyčnych rakiet ATACMS da 165 km. Pakul heta adzinaja dziejnaść Finlandyi, jakuju možna razhladać jak naroščvańnie ŭłasnych nastupalnych zdolnaściaŭ. Mahčymaści ŭ hetych adnosinach abmiežavanyja biudžetnymi prablemami.

Mižnarodnaje supracoŭnictva. Finskija ŭzbrojenyja siły, jakija da niadaŭniaha času kiravalisia pryncypam samaabarony, usio čaściej demanstrujuć hatoŭnaść atrymańnia i akazańnia vajennaj dapamohi. My havorym nie tolki ab pahadnieńni z NATA Host Nation Support, ale i pra źmieny ŭ zakonie z červienia 2017 hoda, jakija dazvalajuć Finlandyi prasić ab vajennaj padtrymcy inšyja krainy, ES i mižnarodnyja arhanizacyi. U toj ža čas Finlandyja zmoža adpravić sałdat za miažu z mandatam na vykarystańnie siły, kab dapamahčy inšaj krainie. Dla finskaj abaronnaj palityki heta važnyja źmieny, tamu što da hetaha času zakon dazvalaŭ vykarystańnie ŭzbrojenych siłaŭ tolki ŭ troch vypadkach: abarona terytoryi, padtrymka dziejnaści dziaržaŭnaha kiravańnia i ŭdzieł u apieracyjach pa ŭrehulavańni kryzisaŭ. Praca pa ŭniasieńni papravak u adpaviednyja zakony praciahvajecca z 2009 hoda, paśla taho jak Francyja aktyvavała pałažeńnie ab uzajemnaj dapamozie Lisabonskaj damovy (artykuł 42.7) u suviazi z terarystyčnymi napadami ŭ 2015 hodzie.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0