Kab bebi-bluz nie vyliŭsia ŭ psichoz. Što mamam, tatam i babulam treba viedać pra paślarodavuju depresiju

Razam ź psichołaham Centra paśpiachovych adnosin Janinaj Konaŭka raźbirajemsia ŭ asnoŭnych formach depresii maładych mam i vyznačajem, u jakich vypadkach varta bić tryvohu i źviartacca pa dapamohu da śpiecyjalistaŭ.

Pavialičyć

Što ź siabie ŭjaŭlaje paślarodavaja depresija?

Paślarodavaja depresija — heta psichičnaje rasstrojstva, jakoje, pa statystycy, byvaje ŭ 10—15 % žančyn i paśla rodaŭ, i ciažarnaści, jakaja nie skončyłasia naradžeńniem dziciaci. Pavodle źviestak biełaruskaha psichijatra Viktoryi Hałubovič, 42% biełaruskich mam sutykalisia z paślarodavaj depresijaj.

Šmat u čym na psichałahičny stan upłyvaje pieranaładžvańnie harmanalnaha fonu. Pačacca depresija moža jašče i padčas ciažarnaści: kali, naprykład, žančyna nie rychtavałasia da jaje, nie płanavała. Ci kali budučaja maci vielmi baicca pracesu rodaŭ. Taksama depresija moža prajavić siabie paźniej, kali dziciaci budzie paŭhoda i navat 2 hady.

Formy depresii

Vyłučajuć try formy takoj depresii:

• tak zvany paślarodavy bebi-bluz — pieršaja stupień ciažkaści (charaktaryzujecca niaŭstojlivym nastrojem — lohkaj pryhniečanaściu ci, naadvarot, ejfaryjaj, parušeńniami snu. Ciahniecca ad pary dzion da niekalkich tydniaŭ);
• niepasredna paślarodavaja depresija;
• paślarodavy psichoz — samaja ciažkaje psichičnaje parušeńnie, jakoje moža prajaŭlacca ŭ halucynacyjach, chvaravitych idejach, paranoi, źviazanaj ź pieraśledam, parušeńniach aryjentacyi (žančyna moža hublacca ŭ prastory i časie, zabyvać, jaki siońnia dzień, i hetak dalej).

Hałoŭnyja prykmiety, što z vami niešta nie tak

U hałavie ŭźnikajuć dumki pra adsutnaść sensu ŭ dalejšym žyćci, raźvivajecca pačućcie viny («ja nie daju rady, ja kiepskaja maci»). Narastaje razdražnialnaść (niervujuć samyja zvyčajnyja momanty — dzicia, muž, ułasny adbitak u lusterku). Vidavočnyja raśsiejanaść, niemahčymaść skancentravacca na niečym adnym. Pavyšajecca emacyjnaja čullivaść, žančyna moža źnianacku, biez surjoznych na toje pryčyn zapłakać, nastroj ad dobraha da drennaha mianiajecca imhnienna.

Pavialičyć

Stanovicca niemahčymym paŭnavartasny adpačynak: navat kali dzicia śpić, maci nie moža pazbavicca tryvožnych dumak i zasnuć sama. Nie atrymlivajecca znajści zadavalnieńnie ŭ spravach, jakija ciešyli raniej. Nazirajecca svojeasablivaje adarvańnie ad dziciaci: maci nie vykonvaje elemientarnych rečaŭ pa dohladzie jaho (nie choča brać na ruki, nijak ź im nie ŭzajemadziejničaje).

Plus da ŭsiaho mohuć pačacca prablemy z pamiaćciu: žančyna budzie zabyvacca navat pra toje, što adbyvałasia zusim niadaŭna. Taksama charakternyja funkcyjanalnyja rasstrojstvy arhanizmu: prablemy sa straŭnikam, hałaŭnyja, a taksama boli ŭ myšcach i sustavach. Žančyny admaŭlajucca jak ad snu, tak i ad ježy.

U samych radykalnych vypadkach maci całkam zamykajecca ŭ sabie, pačynaje adčuvać da novanarodžanaha złość i ahresiju.

Parady «vaźmi siabie ŭ ruki» ŭ dadzienych vypadkach nikoli nie pracujuć.

Nie ŭ majoj praktycy, ale ŭ kaleh nastupstvami takoha stanu rabiłasia takoje, što nie chočacca navat pierakazvać.

Naniasieńnie škody sabie i dziciaci — heta krajniaja forma prajaŭleńnia paślarodavaj depresii.

Dobra, kali da trahiedyj nie dachodzić i pamiežny stan žančyny svoječasova identyfikujuć jaje mama ci tata, muž, svajaki, siabroŭki i hetak dalej. Isnuje prosty anłajn-test: Edynburhskaja škała paślarodavaj depresii. Tam usiaho 10 pytańniaŭ, jakija dapamahajuć dyjahnastavać depresiju na rańniaj stadyi — parajcie prajści test maładoj maci, za jakuju chvalujeciesia.

Chto znachodzicca ŭ hrupie ryzyki?

Pa-pieršaje, na raźvićcio depresii ŭpłyvaje faktar spadčynnaści. Kali siarod vašych prodkaŭ byli tyja, chto pakutavaŭ ad lubych psichičnych zachvorvańniaŭ, vy zahadzia ŭ hrupie ryzyki. Minus, kali pobač niama ludziej, jakija mohuć dapamahać dahladać dzicia (muža, maci, svajakoŭ). Čaściakom paślarodavaja depresija spaścihaje tych žančyn, jakija naradžali biez muža i paśla rodaŭ zastavalisia ź dziciom adzin na adzin.

Čamu našy maci i babuli nie pamiatajuć nijakich paślarodavych depresij?

Kali razhladać pakaleńnie našych babul, asabliva kali tyja žyli ŭ vioscy, to ŭ ich siemjach nazirałasia mocnaja suviaź pakaleńniaŭ. Dzieci raśli ŭ šmatdzietnych siemjach, i maleńkija dziaŭčaty, čaściej za ŭsio, nazirali za tym, jak hadujuć ich małodšych bratoŭ i siaścior.

Blizkaja kamunikacyja mieła miesca nie tolki ŭ členaŭ adnoj siamji, ale i siarod najbližejšych susiedziaŭ: zaŭsiody pobač byli tyja, chto moh pryjści na dapamohu. Akramia hetaha, paśla rodaŭ žančyna nie vyklučałasia sa zvykłaha rytmu žyćcia: jak i raniej, jana praciahvała pracavać u poli, vieści haspadarku.

Z pakaleńniem našych maci była krychu inšaja situacyja: jany naradžali i hadavali dziaciej u savieckija časy, dzie ŭsia dziaržaŭnaja sistema spryjała tamu, kab chutčej znoŭku ŭklučyć žančynu ŭ vytvorčy praces. Im nie davali ciesna i nadoŭha ŭklučycca ŭ maciarynstva, pahruzicca ŭ emocyi: u jaśli mahli pryniać užo z 4-ch miesiacaŭ.

Siońnia my majem mahčymaść try hady być u dekrecie, ale pry hetym čaściakom znachodzimsia daloka ad svajakoŭ: žančynie niama da kaho źviarnucca pa paŭnavartasnuju dapamohu. Jana zastajecca adzin na adzin ź dziciom i niaredka nie viedaje, što ź im rabić.

Časta jaje niemaŭla — pieršaje, jakoha jana trymaje na rukach. Dośviedu ŭzajemadziejańnia z maleńkimi dziećmi da pieršych rodaŭ u sučasnaj žančyny vielmi mała. Što rabić ź imi, kali jany źjaŭlajucca, jana ŭjaŭlaje abstraktna.

Akramia taho, usie papularnyja siońnia daśledavańni pa hrudnym vykormlivańni, spavivańni, lačeńni dziaciej radykalna roźniacca ad tych, što byli aktualnyja 10—20 hadoŭ tamu. Kali jašče našych maci pryvučali da karmleńnia pa raskładzie: kožnyja dźvie hadziny, to ciapier usie daktary śćviardžajuć, što karmić treba, kali dzicia taho patrabuje. Kali raniej uchvalałasia tuhoje spavivańnie, to sučasnyja śpiecyjalisty kateharyčna suprać hetaha.

Siońnia źjavilisia novyja leki, novyja mietady ŭ piedahohicy, psichałohii, miedycynie — vielizarnaja płyń infarmacyi, jakaja ljecca na maładych mam praź internet, litaraturu. Usio heta spryjaje psichałahičnaj razbałansiroŭcy. Žančyny nie viedajuć, kaho słuchać: ci to maci, ci to siabrovak, ci to forumy. Infarmacyi zašmat i jana vielmi supiarečlivaja.

Ci byvaje paślarodavaja depresija ŭ tat?

Z tatami takoje taksama zdarajecca: zhodna z zachodnimi daśledavańniami, u 8—10% vypadkaŭ. Zvyčajna heta adbyvajecca, kali baćka biare na siabie zašmat maciarynskich funkcyj pa dohladzie dziciaci. U vyniku jon fizijałahična i psichałahična vymučvajecca.

Jak depresija baćkoŭ upłyvaje na ich dziaciej?

Pa vynikach niekatorych daśledavańniaŭ, dzieci, maci jakich pakutavali ad paślarodavaj depresii, u vyniku mieli asablivaści ŭ dalejšym raźvićci. Heta mahli być i zatrymki ŭ psichicy, hipieraktyŭnaść, peŭnyja psichasamatyčnyja prajaŭleńni i inš. Pryčym psichaemacyjnyja prablemy mohuć napatkać dzicia i ŭ 3, i ŭ 9 hadoŭ, i navat u padletkavych hadach.

Ci možna zrabić niešta zahadzia, kab paźbiehnuć depresii ŭ budučyni?

Možna źnizić ryzyku jaje prajaŭleńnia. Pieršaje i samaje važnaje, što varta zrabić budučaj maci, — zaručycca padtrymkaj blizkich: prahavaryć chvalujučyja momanty z maci ci mužam. Patłumačyć, što vam spatrebicca dapamoha (u starejšaha pakaleńnia moža być ujaŭleńnie pra toje, što dohlad novanarodžanaha całkam kładziecca na plečy maci). Adnak dzicia — heta praca 24 hadziny ŭ sutki, biez vychodnych, adpačynkaŭ i emacyjnaj addačy. I tolki toje, što maci stała maci, nie značyć, što jana pavinna adčuvać vyklučna biaźmiežnaje ščaście. Niejki pieryjad, kaniečnie, buduć dziejničać endarfiny, jakija naš arhanizm vypracoŭvaje ŭ momant rodaŭ, ale pryblizna praz try tydni paśla ich efiekt ad hetych harmonaŭ zakančvajecca, i voś tady i moža «złamacca» psichika.

Žančynie, jakaja naradziła, treba davać vysypacca, sačyć, kab jana dobra jeła, hulała na śviežym pavietry, rassłablałasia, prymajučy duš. Kab u jaje sapraŭdy zastavaŭsia čas pabačycca ź siabroŭkami bieź dziciaci ci prosta pačytać knižku ŭ cišyni. Ni ŭ jakim razie nielha, kab žančyna zamykałasia ŭ čatyroch ścienach i izalavała siabie.

U sacsietkach isnujuć śpiecyjalnyja supołki pa dapamozie maładym mamam. Bolš daśviedčanyja žančyny mohuć pryjści da ich, kab dapamahčy pa haspadarcy ci prybracca ŭ domie, dać niejkija parady anłajn.

Ci moža depresija minuć sama?

Moža, ale tolki kali heta jaje samaja lohkaja forma: tak zvany bebi-bluz. Zvyčajna, kali dziciaci spaŭniajecca 3 miesiacy, jaje simptomy prachodziać. Kali hetaha nie adbyłosia, stan žančyny horšaje z kožnym dniom — nieabchodna źviarnucca pa dapamohu da śpiecyjalistaŭ.

Psichołah dapamoža prahavaryć asnoŭnyja momanty, dapamahčy dać rady niehatyŭnym emocyjam, rastłumačyć, što časovyja złość i ahresija da dziciaci ci muža — heta narmalna, što nasamreč ni dzicia, ni muž nie vinavatyja. Dazvolić pahladzieć na situacyju zboku, razabracca ŭ kanfliktnych pytańniach ź blizkimi. Časam patrabujecca dapamoha i psichaterapieŭtaŭ: jany prapišuć patrebnyja miedykamienty. Siońnia isnujuć preparaty, jakija možna ŭžyvać navat maci padčas karmleńnia.

Što jašče važna pamiatać?

Kali pa žyćci vy stavili sabie vysokuju płanku va ŭsim: i ŭ hatavańni ježy, i pa čyścini ŭ domie, u pracy, strohim hrafiku — źniźcie jaje. U vas nie pavinna być idealna čysta, ničoha nie zdarycca, kali kožny dzień vy nie budziecie hatavać try stravy.

Vy nie abaviazanyja nabyvać dadomu ŭsie mahčymyja cacki dla raźvićcia, jakija rekamiendujuć navokał. Dziciaci ŭ pieršy pieryjad žyćcia hałoŭnaje — spakojnyja, zdarovyja, ščaślivyja maci i tata, i bolš ničoha.

Uzajemadziejničajcie z małym, kamunikujcie ź im, śpiavajcie jamu pieśni, adčuvajcie jaho reakcyju. Užo ź miesiaca dzicia paznaje mamu i tatu, chutka jano pačnie paśmichacca vam u adkaz. Nie admaŭlajciesia ad luboj dapamohi, kali vam jaje prapanoŭvajuć, a kali nie — prasicie pra jaje samastojna. Pry patrebie ŭnačy dziažurcie z mužam pa čarzie, kab vysypacca (kali z hetym składana — padumajcie nad tym, kab časova paklikać na dapamohu babu ci naniać niańku).

Što karysnaha pačytać i pahladzieć pa temie?

Ludmiła Pietranoŭskaja «Mama na nuli» (film i kniha).

Dapamohuć maładym maci jašče i tut.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0