Prarasijski publicyst Alaksiej Dziermant patłumačyŭ kardynalnuju źmienu svaich pohladaŭ
Redaktar prarasijskaha sajta «Imchakłab» Alaksiej Dziermant, jaki staŭ častym hościem na biełaruskim telebačańni, u svaim błohu patłumačyŭ kardynalnuju źmienu pohladaŭ. Nahadajem, raniej jon byŭ biełaruskamoŭnym aktyvistam ź fiłasofskim uchiłam u bałckuju identyčnaść.
«Ja naziraŭ za biełaruskim nacyjanalizmam z boku, ale niekatoryja rečy, jakimi cikaviŭsia ŭ toj čas — etnahrafija, staražytnaja historyja, dachryścijanskija tradycyi — dazvalali mieć znosiny z nośbitami hetaj ideałohii i navat znachodzić niešta ahulnaje.
Zatym paŭstała cikavaść da idej jeŭrapiejskich «novych pravych» — jany, darečy, vielmi adroźnivalisia ad miascovaha nacyjanalistyčnaha kanonu, «novyja pravyja» Zachodniaj Jeŭropy davoli pazityŭna hladzieli na vopyt impieryj, vystupali za kantynientalny sajuz Jeŭropy i Rasii i ŭ cełym nie byli zaražanyja patałahičnaj rusafobijaj, u adroźnieńnie ad uschodniejeŭrapiejskich nacyjanalistaŭ. Heta było niezvyčajna i śvieža».
Tady Dziermant zrazumieŭ, što ŭ bałtyjskich narodaŭ i ŭ Biełarusi rozny histaryčny šlach, i adyšoŭ ad raniejšych pohladaŭ:
«Voś tut i ŭźnikaje pieršy pavarot u śvietapohladzie — a ci treba zachapleńnie historyjaj i tradycyjami tranślavać na sučasnaść, dy i jakoje da hetaha dačynieńnie maje Biełaruś, navat kali b u jaje byŭ trojčy bałcki substrat? Nijakaha. Biełaruś i biełarusy sfarmavalisia zusim inakš. Banalna, ale kali sam usio hłyboka nie spaścihnieš, nie zrazumieć.
Druhi pavarot adbyvajecca tady, kali bačyš, da čaho pryvodziać idei i dziejańni tvaich nibyta adnadumcaŭ. Usiudy, dzie nacyjanalistyčnyja i ŭltrapravyja siły prychodziać da ŭłady, pačynajucca vojny i razrucha. Ukraina — samy blizki i nahladny prykład.
Treci pavarot źviazany ź siamjoj. Kali ŭ ciabie źjaŭlajecca svaja siamja, ty pačynaješ dumać užo pra ich, pra dziaciej, dumać na pierśpiektyvu. U jakoj krainie ty chacieŭ by ich vyraścić, u jakoj krainie jany buduć žyć? Čaściej ŭspaminaješ svaich baćkoŭ, dziadoŭ.
Da jakoj vysnovy pryjšoŭ novy Dziermant? «Biełarusy źviazany pramoj tradycyjaj nie sa šlachtaj, jakaja prapiła i prajhrała ŭ karty svaju dziaržavu, a ź sialanami i rabočymi, jakija atrymali adukacyju i realnuju mahčymaść hodnaha žyćcia mienavita ad savieckaj ułady».
U vyniku «asabistaj evalucyi», jak piša Dziermant, jon padtrymaŭ idei, zasnavanyja «na pierajemnaści i stvareńni, jakija ciahnuć čałavieka ŭvierch, da raźvićcia, adkryvajuć pierad im vialiki śviet i novyja mahčymaści».
Ciapier čytajuć
«Dekałanizacyja — heta pryjści i zaniać svajo miesca». Nasta Rahatko budzie ŭdzielničać u fiestyvali rasijskaj knihi. Sulima jaje asudziŭ, jana nie zmaŭčała ŭ adkaz5757
«Dekałanizacyja — heta pryjści i zaniać svajo miesca». Nasta Rahatko budzie ŭdzielničać u fiestyvali rasijskaj knihi. Sulima jaje asudziŭ, jana nie zmaŭčała ŭ adkaz57
Ci patrebnaja biełaruskaja mova tym, chto razmaŭlaje pa-rusku? Azaronak zadaŭsia takim pytańniem na STB, a vypusknik Akademii MUS prapanavaŭ zamianić uroki fakultatyvami4949
Kamientary