Знойдзены сотні рахункаў у швейцарскім банку, напэўна звязаных з нацыстамі
Новыя факты сувязі вядомага швейцарскага банка з нацысцкім рэжымам і яго структурамі з'явіліся ў той час, калі яго банк-пераемнік імкнецца перашкодзіць яўрэйскім арганізацыям аднавіць працэс па выплаце кампенсацый ахвярам Халакосту.

Сотні банкаўскіх рахункаў, якія могуць быць звязаныя з нацыстамі, былі выяўленыя падчас незалежнага расследавання ў архівах Credit Suisse, піша The Wall Street Journal. Гэта адзін з найбуйнейшых швейцарскіх банкаў ХХ стагоддзя, які цяпер уваходзіць у групу UBS. Праверку праводзіць пракурор Ніл Барофскі (Neil Barofsky), былы федэральны пракурор ЗША, якому было даручана вывучыць архівы банка, што датычаць перыяду Другой сусветнай вайны.
На погляд аўтара расследавання, знойдзеныя матэрыялы сведчаць пра значна больш цесныя і сістэмныя сувязі Credit Suisse з нацысцкім рэжымам, чым прызнавалася раней. У прыватнасці, гаворка ідзе пра банкаўскія рахункі, якія належалі агентам СС.
Гэтыя высновы, як адзначае WSJ, былі публічна агучаныя падчас слуханняў у Камітэце Сената ЗША па судовай уладзе. Разам з Барофскім выступілі прадстаўнікі UBS, а таксама рабін з Цэнтра Сімона Візенталя — габрэйскай праваабарончай арганізацыі, якая яшчэ ў 2020 годзе ініцыявала праверку магчымых сувязяў Credit Suisse з нацыстамі.
Агулам, паводле звестак следства, было выяўлена каля 890 рахункаў, якія патэнцыйна звязаны з нацыстамі. Як адзначае аўтар матэрыялу, Барофскі знайшоў раней невядомыя выпадкі, калі Credit Suisse ажыццяўляў прымусовыя пераводы актываў яўрэйскіх кліентаў у банкі, афіліяваныя з нацысцкім рэжымам. Акрамя таго, былі знойдзены прыкметы таго, што банк дапамагаў нацысцкім чыноўнікам, якія ўцякалі пасля вайны, уладкавацца ў Аргенціне.
На працягу дзесяцігоддзяў пасля Другой сусветнай вайны швейцарскія банкі, як піша WSJ, адмаўлялі сем’ям ахвяр Халакосту ў доступе да інфармацыі, сцвярджаючы, што не маюць звестак пра рахункі і маёмасць іх сваякоў.
Сітуацыя змянілася толькі ў канцы 1990‑х гадоў, калі пасля працяглых дыпламатычных і юрыдычных спрэчак UBS і Credit Suisse заключылі пагадненне з габрэйскімі арганізацыямі. У межах гэтай дамовы было выплачана амаль 1,3 мільярда долараў. Пагадненне прадугледжвала кампенсацыі ўладальнікам рахункаў, прымусовым рабочым і іншым пацярпелым, а таксама павінна было канчаткова закрыць пытанне ролі швейцарскіх банкаў у гады вайны.
Нязручная спадчына
Як піша WSJ, у апошнія гады UBS дазволіў камандзе Барофскага працаваць з архівамі Credit Suisse, у выніку чаго і былі знойдзеныя рахункі, якія не былі раскрытыя да пагаднення 1990-х. Аднак цяпер, як піша WSJ, UBS катэгарычна адмаўляецца раскрываць унутраную юрыдычную перапіску таго часу. Банк патрабуе гарантый, што супраць яго не будуць заведзеныя новыя справы на падставе выяўленых фактаў і што пагадненне канца 1990‑х гадоў не будзе перагледжанае.
Такая закрытасць банка не абмяжоўваецца толькі юрыдычнымі аспектамі — яна тычыцца і саміх архіўных фондаў. Як адзначае аўтар матэрыялу, дадатковы недавер выклікае катэгарычная адмова UBS адкрыць свае ўласныя архівы ваеннага часу, якія захоўваюцца асобна ад дакументаў Credit Suisse.
Гэтая насцярожанасць мае пад сабой важкія падставы. Як піша WSJ, у 1990‑я гады UBS прызнаў факт знішчэння запісаў, якія маглі мець значэнне для расследавання. Гэты скандал тады атрымаў розгалас толькі дзякуючы начному вартаўніку, які ўбачыў працэс знішчэння і выратаваў некаторыя дакументы.
Выданне адзначае, што Credit Suisse пацярпеў крах у сакавіку 2023 года пасля серыі скандалаў і фінансавых праблем, пасля чаго UBS выратаваў яго пры падтрымцы швейцарскага ўрада. Абодва банкі былі найбуйнейшымі ў краіне і пасля вайны паглынулі мноства дробных фінансавых устаноў.
На мінулым тыдні UBS звярнуўся ў федэральны суд ЗША з просьбай забараніць Цэнтру Сімона Візенталя і іншым яўрэйскім арганізацыям, якія ўдзельнічалі ў пагадненні 1990‑х гадоў, ставіць пад сумнеў яго дзеянні. Банк таксама патрабуе забароны на любыя новыя пазовы, выплаты і «публічныя спрэчкі» вакол ролі швейцарскіх банкаў у гады вайны.
Адвакаты Цэнтра Сімона Візенталя, як піша WSJ, у адказ заявілі, што такія патрабаванні парушаюць права на свабоду слова і перашкаджаюць місіі арганізацыі — даследаваць і рабіць публічнымі ўсе аспекты антысеміцкай палітыкі нацысцкага рэжыму да, падчас і пасля Другой сусветнай вайны.
Чакаецца, што кропка ў гэтай спрэчцы можа быць пастаўлена на судовым пасяджэнні, якое прызначана на 12 сакавіка.
Каментары
> Тэрмінова друкуем артыкулы пра лахакост і злых нацыстаў