У Брэсце пры саветах яўрэйскія могілкі закаталі пад стадыён. Цяпер там адкрылі першы ў краіне лапідарый. Але хто зруйнаваў могілкі, хаваюць
Нават адкрыццё лапідарыя прымеркавалі да 81-й гадавіны вызвалення горада ад нацыстаў. І робіцца выгляд, што месца памяці знішчылі немцы.
Гэтыя яўрэйскія могілкі былі заснаваныя далёка за межамі тагачаснага горада ў 1835 годзе — калі старадаўны Берасць зруйнавалі царскія ўлады пад будаўніцтва крэпасці, а горад перанеслі за 5 кіламетраў на ўсход.
За часы існавання кладоў тут былі пахаваныя дзясяткі тысяч людзей: у Брэсце яўрэі доўгі час складалі ад чвэрці да паловы насельніцтва.
У гады Другой сусветнай вайны могілкі былі апаганеныя нацыстамі.
У савецкі час на месцы могілак пабудавалі стадыён «Лакаматыў». А мацэвы — яўрэйскія магільныя помнікі — выкарыстоўвалі як будаўнічы матэрыял.
І вось нарэшце ў знак павагі і памяці пра яўрэйскую спадчыну Брэста побач са стадыёнам «Лакаматыў», дзе раней размяшчаліся яўрэйскія могілкі, размясцілі лапідарый.
Перад уваходам у лапідарый паставілі мемарыяльную пліту з выгравіраванымі надпісамі на чатырох мовах.
«Лапідарый — гэта праект, які адчыняе дзверы ў маўклівы, але прамовісты свет. Лёс людзей якія стаяць за гэтымі камянямі, пераплятаецца з гісторыяй Брэста. На жаль, нацысты знішчылі яўрэйскую супольнасць, апаганеныя могілкі. Памяць пра продкаў была фактычна растаптана. Лапідарый такога маштабу — першы ў Беларусі. Гэты праект — увасабленне міжнароднага супрацоўніцтва», — цытуе старшыню Яўрэйскага рэлігійнага аб’яднання ў Беларусі Артура Ліўшыца агенцтва БелТА.
На тэрыторыі лапідарыя паставілі больш за 1200 надмагільных камянёў. А яго сцены сімвалізуюць абдымкі.
Але гісторыя мала каго і мала чаго навучыць, калі яе падаюць у фальсіфікаваным выглядзе. Пра гэта нам нагадваюць і падзеі апошніх гадоў.
Насамрэч знішчэнне яўрэйскіх могілак пачалося зімой 1945—46 гадоў. Тады мацэвы пачалі вывозіць для брукавання лагера нямецкіх ваеннапалонных, уладкаванага на месцы былой калоніі Варбурга. Так частка мацэваў аказалася ў 1-м Мінскім завулку Брэста і суседніх дварах.
Калі ў 1960-х стары стадыён «Лакаматыў» каля станцыі Брэст-Цэнтральны быў перададзены для будаўніцтва цэхаў завода «Газапарат», улады аддалі пад новы стадыён тэрыторыю былых яўрэйскіх могілак. Гэта было часткай палітыкі: сціралі сляды ўсяго несавецкага і нярускага.
Могілкі размяшчаліся на схіле паміж вуліцамі Скрыпнікава і Ціхай. Калі бульдозер пачаў выраўноўваць участак, коўш вывернуў вонкі мноства парэшткаў — глыбіня яўрэйскіх магіл была невялікай. Пра перапахаванне не думалі. Вырашылі засыпаць усё зямлёй з валоў IX форта крэпасці.
На месцы могілак зрабілі стадыён з полем, дарожкамі, трыбунамі і спартыўнай залай, падняўшы паверхню на 1,5—2 метры. Тэрыторыю абнеслі бетоннай агароджай, якая амаль супадала з межамі могілак.
Калі ж казаць пра больш даўнюю гісторыю, то мемарыялізацыі заслугоўваюць і берасцейскія могілкі, разбураныя ў часы Расійскай Імперыі, пры будаўніцтве крэпасці. Іх месцы зафіксаваны на картах. У прыватнасці, яўрэйскія на карце ніжэй выдзелены сінім колерам.
Цяпер чытаюць
Сын міністра Кубракова стаў начальнікам Цэнтральнага РУУС Мінска. Маёр, але будзе кіраваць палкоўнікамі4
Сын міністра Кубракова стаў начальнікам Цэнтральнага РУУС Мінска. Маёр, але будзе кіраваць палкоўнікамі
«Пасля першага забойства з ім развялася жонка». Што вядома пра шматдзетнага Сяргея са Столінскага раёна, які пасля вызвалення з калоніі забіў трох чалавек33
Каментары
Хорош врать-то. Это было обусловлено практически. Коренных евреев в городе не осталось, кладбище было заброшенным и поэтому его отдали под стадион.
Закінулі б грошай -- так прыехаў бы.
пішаце Берасьць .