Z usich staron
Chalernaja sajuźnica
U stalicy Tatarstanu pačałasia epidemija chalery. Zachvareła ŭžo 62 čałavieki, ź ich 34 dziciaci, najbolš tyja, što płavali ŭ zaražanych stavach. U špitali j izalatary patrapiła 290 asobaŭ, jakija kantaktavali z chvorymi. Viadziecca abśledavańnie pracaŭnikoŭ handlu j charčavańnia. Dziaržsanepidnahlad prymaje miery pieraściarohi, kab chvaroba nie pajšła pa Rasiei. Pakul nieviadoma pra vypadki chvaroby ŭ inšych rasiejskich rehijonach.
Ci pryjedzie chalera z Kazani ŭ Biełaruś? Daviedka čyhunačnaha vakzału paviedamiła, što ciahniki adtul prybyvajuć nierehularna. Ale akurat 7 žniŭnia praz našu krainu projdzie ciahnik № 45 Jekaciarynburh–Bieraście (praz Kazań). Tak što niebiaśpieka tearetyčna isnuje.
Chalera niedaremna ŭžyvajecca ŭ biełaruskich praklonach. U 80-ja XIX st. epidemija ŭ našaj krainie zabrała niekalki dziasiatkaŭ tysiač žyćciaŭ. Hubernatary stvarali admysłovyja chalernyja atrady, što trymali karantyn vakoł zaražanych nasielenych punktaŭ, palili zaražanyja budynki. Źviestki pra heta možna znajści ŭ tahačasnych “Pamiatnych knihach huberniaŭ” dy ŭ peryjodyku “Vračiebnyje iźviestija”.
Chalera azijackaja abo epidemičnaja – adna z samych niebiaśpiečnych infekcyjnych pamorak. Jaje nazyvajuć “chvarobaj brudnych ruk”, jak i inšyja vostryja kišečnyja infekcyi, bo chalera pieradajecca pry kantakcie z rukami čałavieka, jaki nia maje zvyčki abo mahčymaści myć ruki paśla prybiralni. Zaražeńnie adbyvajecca taksama praz vadu j charčovyja pradukty, zaražanyja chalernaj žyvučkaj, ci vibryjonam (Vibrio cholerae). Sanitarna-epidemijalahičnyja słužby musiać adsočvać stan vady ŭ vodapravodzie j praduktaŭ u kramach i na kirmašoch. Na žal, u Biełarusi kala 50 haradoŭ majuć avaryjnyja vodapravody. Heta robić jašče mieniej abaronienymi pierad chvarobami, što prychodziać z poŭdnia ci ŭschodu.
Chalera chutka raspaŭsiudžvajecca, vyklikaje rezkaje abiazvodžańnie dy atručvańnie arhanizmu ź ciažkim anatamičnym paškodžańniem straŭnika j kišak. Inkubacyjny peryjad doŭžycca zazvyčaj 2—3 dni. Paśla nadychodziać stadyi chalernaje srački, chalernaha hastraenterytu, alhidny peryjad. Hastraenteryt – heta kali ŭ čałavieka skančajecca panos i pačynaje vydzialacca vadkaść z chłapiakami epiteliju kišečnika, jakaja nahadvaje rysavy advar. Chvory časta j pakutliva vanituje. Pačynajucca sutarhi. U alhidny peryjad chvory ŭpadaje ŭ apatyju, pierastaje bajacca śmierci, temperatura jahonaha cieła źnižajecca da 35 hradusaŭ. Skura bialeje, ruki puchnuć i prucianiejuć, nie rasprostvajucca. Hołas i dychańnie słabiejuć i nadychodzić śmierć. Pry pravilnym dyjahnazavańni j chutkim lačeńni ŭratavać čałavieka možna ŭ lubym peryjadzie.
Pastavić dyjahnaz chalery “na voka” vielmi składana navat dla daśviedčanych medykaŭ. Treba pravieści seryju analizaŭ. Pry padazreńni na chaleru, kali ŭ vas paśla viartańnia z Rasiei ci Ŭkrainy pačałasia niadužaść, naležyć imhnienna źviartacca da lekara!
Samaja prostaja j nieabchodnaja prafilaktyka — žyć u čyścini, myć ruki, nia pić niehatavanaje vady i małaka, nia jeści brudnych praduktaŭ i nie kupacca ŭ vypadkovych vadajomach.
Chalera źjaŭlajecca tam, dzie biednaść i pobytavaje bieskulturje, najčaściej u krainach Azii j Afryki. Ale jana moža źjavicca i ŭ eŭrapiejskich haradoch, dzie jość niaščasnyja, što pryvykli nia mycca dy jeści sa śmietnicy.
Biełaruskija medyki viedajuć pra niebiaśpieku. Jak paviedamiŭ namieśnik hałoŭnaha lekara adnoj ź mienskich bolnicaŭ, jość dastatkovaja kolkaść chalernaha bakteryjafahu navat na vypadak epidemii. Adnak u Ministerstvie achovy zdaroŭja peŭnyja, što navała nas minie.
Doktarka
Darahaja Maskva
Kali ŭ studzieni siaredniaja cana kvadratnaha metru žytła ŭ Maskvie składała $632, dyk u lipieni jana dasiahnuła $704.
I jano praciahvaje daražeć. Prahnazujuć, što ŭvosień ceny na nieruchomaść padymucca jašče na 10—20%. Na siońnia kvatery ŭ Maskvie kaštujuć utraja daražej, čym u Miensku.
Pałova novych kvateraŭ pradajecca jašče na stadyi budaŭnictva.
Adna- i dvuchpakajovyja kvatery tańniejšyja za, adpaviedna, $18000 i $24000, źnikli jašče ŭ studzieni-lutym. Kali na pačatku hodu 50-metrovuju dvuchpakajoŭku siarednieńkaj jakaści lha było kupić za $35000—38000, dyk zaraz jany kaštujuć ad $40000. I znachodziać popyt.
Novaha žytła pamienšała, bo ŭžo całkam zasielenyja bujnyja maskoŭskija “spalniki” kštałtu Butava, Žulebina, Navakosina, Marjinskaha Parku. Kvatery ŭ “kropkavych” novabudoŭlach va ŭžo zasvojenych rajonach, naturalna, buduć našmat daražejšyja.
Zabudova starych rajonaŭ damami palepšanaj jakaści pryviała da taho, što “stalinskija” i “cekoŭskija” damy pačali stračvać prestyž. Kupić bolš tannuju kvateru možna za maskoŭskaj kalcavoj darohaj — tam ceny na 25—30% mienšyja. Kvadratny metar žyłpłoščy ŭ Padmaskoŭi ŭ panelnym domie ŭ Myciščach kaštuje $400—450, u pasiołku Biełyja Dačy — $300 (pry sabiekošcie $220 za kv.m), u Troicku — $280 za kv.m. Rost cenaŭ źviazvajuć z rostam dachodaŭ nasielnictva, jakoje pačało bolš vydatkoŭvać.
Śviaty admirał
Rasiejskaja pravasłaŭnaja carkva kananizavała stvaralnika Čarnamorskaha flotu admirała Vušakova. Čamu Vušakoŭ śviaty, nia mohuć tołkam patłumačyć navat sami maskoŭskija carkoŭniki: maŭlaŭ, usio žyćcio słužyŭ Radzimie i bližnim, mieŭ “manaski duch”... Nastupnymi buduć, treba dumać, Žukaŭ i Šamanaŭ.
Złačynnaść
u vojsku vyrasła
Ad pačatku hodu tolki zarehistravanaja złačynnaść u rasiejskim vojsku vyrasła na 27%. Najbolšy rost naziraŭsia ŭ pamiežnych vojskach — u 2,5 razy. Bolš za pałovu pravaparušeńniaŭ składajuć ciažkija i vielmi ciažkija złačynstvy. Najhoršaje stanovišča — u Paŭnočna-Kaŭkaskaj, dzie Čačenija, Uralskaj i Maskoŭskaj akruhach.
Biełarusaŭ
nie spytalisia
Rasiejski ŭrad uchvaliŭ prahramu pryvatyzacyi na 2001 h. Niečakana ŭ śpisie pradpryjemstvaŭ, jakija padlahajuć pryvatyzacyi, źjaviłasia i kampanija “Słaŭnafta” — planujuć pradać 19,68% jaje akcyjaŭ. Niečakana tamu, što nichto nie paraiŭsia ŭ hetym pytańni ź biełaruskim uradam, choć hetaja kampanija biełaruska-rasiejskaja. Miarkujecca, što hetyja akcyi vykupić finansava-pramysłovaja hrupa TNK, jakoj užo naležyć bolš za 10% akcyj “Słaŭnafty”. Takim čynam, u rukach novaha suŭładalnika apyniecca blakujučy pakiet akcyjaŭ.
S.R.
U Sarajevie łoviać, a ŭ Haazie sudziać
2 žniŭnia makiedoncy adśviatkavali Ilin Den. U 1903 h. na Illu ŭ Makiedonii adbyłosia paŭstańnie suprać tureckich akupantaŭ. Tady ž była abvieščanaja respublika, jakaja pratryvała try miesiacy — pradvieśnica siońniašniaj niezaležnaj makiedonskaj dziaržavy. Napiaredadni śviata prezydent Trajkoŭski paviedamiŭ hramadzianam, što słavianskaja i albanskaja supolnaści krainy damovilisia ŭrešcie pamiž saboj, ale paśla znoŭ pryjšli paviedamleńni ab bajach.
Čutki pra toje, što serbski ŭrad daść ZŠA vajskovyja bazy na svajoj terytoryi, abviarhajuć i Białhrad i Vašynhton, ale druk ćvierdzić advarotnaje. Tak, serbskaja presa piša, što amerykancy chočuć arandavać pavietranuju i radarnuju bazy na poŭdni Serbii i bazu Bondścił u Kosavie. Serbskaje ahienctva “Beta” paviedamiła, što ZŠA heta treba dla padtrymki miratvorčych siłaŭ u Kosavie i z stratehičnych mierkavańniaŭ: u chutkim časie raspačniecca budaŭnictva bałkanskaha naftapravodu dla kaśpijskaje nafty. Aficyjny Białhrad pryznajecca tolki ŭ tym, što z amerykancami damaŭlalisia pra abmien vajskovymi ataše j navučalnyja prahramy – amerykancy dapamohuć madernizavać serbskaje vojska.
Mižnarodny trybunał u Haazie daŭ 46 hadoŭ turmy hienerału baśnijskich serbaŭ Krściču. Krścič u lipieni 1995 h. kamandavaŭ serbskim korpusam, jaki rasstralaŭ bolš za 7 tysiač baśniakaŭ — žycharoŭ Srebranicy. Heta pieršy prysud za hienacyd u Eŭropie paśla Niurnberskaha trybunału.
U Sarajevie palicyja aryštavała dvuch hienerałaŭ i pałkoŭnika (usie troje – baśnijcy-musulmanie), abvinavačanych u vajskovych złačynstvach suprać serbaŭ i charvataŭ. Charvatyja ŭ lipieni addała Haahskamu trybunału hienerała Rahima Ademi, jakoha vinavaciać u złačynstvach suprać serbaŭ. Pa nacyjanalnaści Ademi albaniec.
U Prazie haradzki sud pryznaŭ 76-hadovaha Lubamira Štroŭhała, byłoha premjera kamunistyčnaj Čechasłavaččyny, vinavatym u śmierci troch čałaviek. Štroŭhał, kali byŭ ministram unutranych spravaŭ, nie pieradaŭ u Hieneralnuju prakuraturu krainy dakument, jaki śviedčyŭ, što śledčyja čechasłavackich specsłužbaŭ padčas dopytaŭ katavali ludziej. I troch nievinavatych, jakija nia zdoleli davieści, što pryznalisia pad katavańniami, rasstralali ŭ 1948 h.
Českaja Kamisija pa raśśledavańni złačynstvaŭ kamunizmu za 6 hadoŭ svajoj čynnaści vysunuła abvinavačvańni suprać 160 čałaviek, ale pakarana było tolki 9.
Małdova stała 142-j krainaj, što ŭvajšła ŭ Suśvietnuju handlovuju arhanizacyju. Niahledziačy na imidž najbiadniejšaj u Eŭropie, Małdova tut apiaredziła i Biełaruś, i Rasieju. Siabroŭstva ŭ SHA daje mahčymaść nievialikim krainam na roŭnych vyrašać svaje handlovyja sprečki z superdziaržavami. Možna čakać i rostu investycyjaŭ u ekanomiku krainy, čyje zakony prajšli starannuju pravierku SHA. Dla Małdovy, padzielenaj na dźvie častki, prytok investycyjaŭ — pytańnie nia tolki ekanamičnaha, ale j palityčnaha vyžyvańnia.
Siarhiej Rak
Nafta Mažejkiaju
Na minułym tydni litoŭski Sojm unios źmieny ŭ zakon, što rehlamentuje dziejnaść naftapierapracoŭčaje pramysłovaści krainy. Biaź ich nie mahło b ustupić u dziejańnie pahadnieńnie, padpisanaje 14 červienia rasiejskaj naftavaj kampanijaj “Jukas” i amerykanskim Williams International, jakoje maje vyznačyć dalejšy los naftapierapracoŭki ŭ Litvie.
Pazaletaś akcyjanernaje tavarystva «Butynhies nafta», što zajmajecca pieradusim ekspartam rasiejskaj nafty praz Bałtyjskaje mora, naftapierapracoŭčy zavod «Mažejkiu nafta» i naftapravod «Naftaciekis» byli rearhanizavanyja ŭ kancern «Mažejkiu nafta», 33% akcyjaŭ jakoha kupiła amerykanskaja kampanija Williams Int., a kala 60% zastałosia ŭ rukach litoŭskaha ŭradu. Našyja susiedzi chacieli hetak paźbiehnuć upłyvu rasiejskich kampanijaŭ. Tyja ŭ adkaz skaracili pastaŭki syraviny. Z-za hetaha «Mažejkiu nafta» pracavała sa stratami. Pabudavany za savietami z raźlikam na sibirskuju syravinu kambinat nia moh narmalna funkcyjanavać bieź jaje.
Pieršym z rasiejcaŭ cikavaść da “Mažejkiu nafta” vyjaviŭ “Łukojł” – Williams paŭtary hady vioŭ ź im biezvynikovyja pieramovy. “Łukojł” chacieŭ kantralavać kambinat, čaho nie mahli dazvolić litoŭcy.
Kampanija “Jukas” poŭnaha kantrolu nia prahnuła, i było vyrašana pracavać ź joj. Sioleta jana j Williams padpisali pahadnieńnie, pavodle jakoha rasiejcy za $75 młn. kupiać 26,85% akcyjaŭ «Mažejkiu nafty». “Jukas” staniecca roŭnym partneram Williamsu, bo kožny ź ich budzie mieć pa 26,85% akcyjaŭ. Pahadnieńnie maje ŭstupić u siłu ź vieraśnia. Pavodle jaho, «Jukas» da 2011 h. štohod budzie pastaŭlać 4,8 młn. tonaŭ nafty dla kambinatu i jašče 4 młn. tonaŭ – dla reekspartu na Zachad.
Nieŭzabavie paśla padpisańnia pahadnieńnia “Łukojł” i Ciumienskaja naftavaja kampanija zajavili, što prapanujuć lepšyja ŭmovy, adnak ni Williams, ni litoŭski ŭrad užo słuchać ich nie zachacieli.
Mažejkaŭskaja naftapierahonka zdolnaja štohod pierapracoŭvać da 12 młn. tonaŭ nafty, tak što i nadalej zavod nia zmoža pracavać na poŭnuju mahutnaść. Ale ciapier, zabiaśpiečyŭšy doŭhaterminovyja pastaŭki syraviny, Williams i «Mažejkiu nafta» majuć šancy atrymać kredyty ad Eŭrapiejskaha banku rekanstrukcyi i raźvićcia dyj madernizavać vytvorčaść, što dazvolić vyrablać bolš jakasnyja pradukty i palepšyć finansavaje stanovišča.
Siarhiej Bohdan
U Kienii antyhlabalistaŭ niama
Premjer Italii Berluskoni choča pieranieści pryznačanuju na kastryčnik u Rymie sustreču Suśvietnaje arhanizacyi charčavańnia i sielskaj haspadarki (FAO) u jakoje inšaje miesta (mo ŭ stalicu Kienii Najrobi). Jak piša italijski druk, Berluskoni baicca novych chvalavańniaŭ antyhlabalistaŭ.
S.R.
Adnaŭleńnie suviaziaŭ
Suśvietny Bank, paśla šaścihadovaha pierapynku, daść Biełarusi 22-miljonnuju pazyku na madernizacyju aciaplalnych systemaŭ u škołach dy špitalach. Bank ciapier raspracoŭvaje stratehiju dapamohi našaj krainie. U 2002—2004 h. my možam atrymać pazyki pamieram da 260 młn. dalaraŭ, kali ŭ krainie adbuducca źmieny da lepšaha. Taksama Biełaruś raspačała pad kantrolem Mižnarodnaha valutnaha fondu šaścimiesiačnuju prahramu, skiravanuju na źmieny ŭ makraekanamičnaj palitycy, u tym liku na źmianšeńnie dziaržaŭnaha kantrolu za cenami. Kali prahrama zavieršycca paśpiachova, a vybary projduć demakratyčna, Biełaruś moža vieści pieramovy nakont novych doŭhaterminovych kredytaŭ MVF.
Pamior Hierak
Kožny druhi palak siońnia miarkuje, što za časoŭ kiravańnia “Hierka” žyłosia lepiej, čym zaraz. U paspalitaj śviadomaści biełastockich biełarusaŭ 70-ja zastalisia jak “załaty viek”. I navat siońnia ŭ narodzie možna pačuć — Chcesz cukierka, idź do Gierka, Gierek ma, to ci da.
Hierak zbudavaŭ 2,5 młn. kvateraŭ, ale nabraŭ pazykaŭ u Zachadu až na 20 młrd. dalaraŭ. Jaho adchilili ad ułady ŭ 1980 h., bo nia daŭ rady “Salidarnaści”.
Kamientary