Pabačyŭ śviet novy tom Biełaruskaj miemuarnaj biblijateki, jaki skłali ŭspaminy dziejača biełaruskaj emihracyi ŭ ZŠA Barysa Daniluka (1923–2011).
«Azirajučysia rasoj vyjetymi vačyma» aŭtar pisaŭ u apošnija hady žyćcia, adnačasova składajučy «Zdymkavy letapis žyćcia i dziejnaści biełaruskaje emihracyi ŭ Amierycy dy inšych zachodnich krainach». I pieršy, i druhi tvory zastalisia niaskončynyja.
Najbolš padrabiazna va ŭspaminach raspaviadajecca pra davajennaje i vajennaha žyćcia Barysa Daniluka na Słonimščynie.Sa staronak miemuaraŭ paŭstaje realnaja, niehieraizavanaja postać baćki aŭtara — ajca Chviedara Daniluka (1887–1960), padajucca pobytavyja padrabiaznaści žyćcia siamji pravasłaŭnaha śviatara ŭ mižvajennaj Zachodniaj Biełarusi ź pieryjadyčnymi pierajezdami z adnaho miesca na druhoje, nieabchodnaściu nanoŭ adbudoŭvać haspadarku, zaležnaściu ad dabrabytu viernikaŭ i nastroju carkoŭnych uładaŭ.
Barys Daniluk raspaviadaje pra svajo školnaje navučańnie, asablivaści dačynieńniaŭ pamiž vučniami, charaktaryzuje nastaŭnikaŭ, zhadvaje pra svajo vyklučeńnie z himnazii ŭ Słonimie. Adlustroŭvajucca va ŭspaminach niuansy składanych
Padrabiazna raspaviadajecca i ab prychodzie savieckaj ŭłady, tyja składanaści, jakija jana pryniesła siamji śviatara, adčuvańnie biezvychodnaści.
Nie paźbiahaje aŭtar i padziej niamieckaj akupacyi. Małady chłopiec — supracoŭnik biełaruskaj administracyi na Słonimščynie — Barys Daniluk pryznajecca ŭ tych nadziejach na biełarusizacyju hramadskaha žyćcia, jakija jon mieŭ i jakija byli daloka nie realizavanyja jak praź niemcaŭ, hetak i praz — biełarusaŭ.
Apisvaje Daniluk i padziei Druhoha Usiebiełaruskaha Kanhresu, i nastroj adrazu paśla jaho, i admietnaści biežanstva ź Biełarusi praz Polšču ŭ Niamieččynu, dy paŭhałodnaje tam isnavańnie.
Asablivaści žyćcia ŭ Bierlinie pierad kancom vajny dy paźniej u francuzskaj zonie akupacyi Niamieččyny — heta apošnija staronki padrabiaznych uspaminaŭ aŭtara.
Dalejšyja padziei: navučańnie ŭ UNRRAŭskim univiersitecie ŭ Miunchienie, vyjezd u ZŠA dy aktyŭnaja hramadskaja dziejnaść u novaj krainie — usio heta Barys Daniluk nie paśpieŭ vykłaści hetak ža paśladoŭna, jak papiarednija hady svajho žyćcia. Adnak vydaŭcy, dla stvareńnia zavieršanaha apoviedu, skarystali ŭ knizie nievialikija ŭspaminy, napisanyja dziejačam na prośbu emihracyjaznaŭcy Lavona Jureviča dla pieryjodyka «Zapisy BINiM». Chranałahična miemuary dachodziać da pačatku
Uspaminy bahata ilustravanyja zdymkami ź siamiejnaha archivu. U tym liku tut jość redkija vyjavy padziejaŭ na Słonimščynie časoŭ Druhoj suśvietnaj, jany dapoŭnienyja hruntoŭnymi kamientarami.
* * *
Daniluk, Barys. Azirajučysia rasoj vyjetymi vačyma: Uspaminy. Minsk: Limaryus, 2012. — 524 s. — (Biełaruskaja memuarnaja biblijateka).
Raniej u Biełaruskaj miemuarnaj biblijateki vyjšli «Uspaminy pasła» Alaksandra Stahanoviča, miemuary jahonaj žonki Maryi Stahanovič, uspaminy dziejača XIX st. Jaŭstacha Januškieviča.
-
Harasim Ihnatavič z-pad Viciebska akazaŭsia pancyrnym bajarynam. Historyk raskazaŭ pra jaho los
-
Ksiondz z Łahojska zmoh rasšyfravać listy, jakija raskryvajuć historyju znakamitaj krajaznaŭčaj pracy hrafa Tyškieviča pra Biełaruś i Litvu
-
Pad Viciebskam kapali vodapravod, a dastali kamienny kryž Harasima Ihnataviča, jakomu 400 hadoŭ
Kamientary