«Adčuvańnie, što trymaješ u rukach žele». U Minsku ciapier možna schadzić u hości da źviarkoŭ, jakija vielmi lubiać ludziej
Hetyja žyvioły mohuć spać 20 hadzin u dzień. Ale kali jany pračynajucca, usim navokał treba padrychtavacca: enierhija ŭ puchnatych bje klučom. Darečy, u ich adsutničaje pryrodžany strach pierad čałaviekam, tamu hulać i dureć razam jany taksama mohuć hadzinami. Usio heta — pra šaškoŭ. U pačatku leta ŭ Minsku adkryłasia antykafe ź iraničnaj nazvaj «Dzień šaška», dzie možna paznajomicca z paciešnymi źviarkami bližej, piša «Anłajnier».
«Im žyćciova nieabchodnaja ŭvaha ludziej»
Dla pačatku adrodzim u pamiaci, što takoje antykafe (mahčyma, adna z tych źjaŭ, jakaja ŭžo moža prymusić zmachnuć skupuju ślazu pa 2010-ch). Tut hości płaciać nie za ježu i napoi, a za praviedzieny čas. Pra schiemu apłaty kankretna ŭ «Dni šaška» bolš padrabiazna raskažam krychu paźniej.
Znachodzicca łakacyja niepadalok ad Akademii navuk. Adkryłasia miesca ŭ pačatku červienia ŭ adzin dzień z «Vaviorkaj» — antykafe z vaviorkami i vaviorkami-laciahami. Jak i «Jež kafie» (pra jaho raskazvali try hady tamu), heta častka adnoj sietki. Sama franšyza pryjšła ź Piciera, choć kafe z šaškami tam pakul niama. Zatoje možna pryjści ŭ hości, naprykład, da mini-pihaŭ, aposumaŭ, kapibar abo burundukoŭ.
Kali žartaŭ pra luboŭ da tych ža kapibar u internecie bolš čym dastatkova — mnohija navat nazyvajuć ich svajoj tatemnaj žyviołaj, — to šaškoŭ chvilina słavy pakul abyšła bokam. A darma. Bo mienavita jany, miarkujučy pa ŭsim, lepš za ŭsio staviacca da takoha aktyŭnaha ŭzajemadziejańnia ź ludźmi.
Davajcie narešcie znajomicca z hałoŭnymi hierojami repartažu. Dakładniej, hierainiami — pakul tut žyvuć tolki dziaŭčatki. Usiaho ich 5. Krychu paźniej da ich dałučacca i chłopcy. Ličycca, što dziaŭčatki značna aktyŭniejšyja. Ale kali ŭ hrupie źjaŭlajucca chłopčyki, to jany trochi sucišvajuć svaich susiedak. Usich žyvioł buduć sterylizavać, kali jany trochi padrastuć.
«Samuju starejšuju zavuć Haječka, joj kala 7 miesiacaŭ. Jana albinos, jaje lohka paznać pa čyrvonych vočkach. Jašče ŭ nas jość dźvie vielmi padobnyja adna da adnoj siastryčki — Amazonka i Alaska. U susiednim pakoi žyvuć Tofi i Ru, jana bolš ciomnieńkaja.
Charaktary ŭ našych šaškoŭ zusim roznyja. Ru i Tofi — samyja hareźlivyja, vielmi lubiać hulać, navat inšych mohuć navučyć roznym vychadkam. Dźvie małodšyja siastryčki, Alaska i Amazonka, naadvarot, samyja spakojnyja. Im bolš padabajecca lažać na kaleniach, kab ich hładzili, jany lubiać piaščotny kantakt i hatovyja hadzinami «kajfavać».
Haječka — heta niešta siaredniaje: jana moža i paharezić, i z zadavalnieńniem palažać na kalenkach. Akramia taho, Haječka vielmi lubić vylizvać usich vakoł», — ź luboŭju raskazvajuć supracoŭniki.
Choć šaški — načnyja žyvioły, ich režym z časam adaptujecca pad uładalnikaŭ. Zaraz jany śpiać unačy, a ranicaj pačynajuć prajaŭlać aktyŭnaść. Čymści raskład nahadvaje dziciačy sad: u abied — abaviazkova sałodki son.
«Šaški vielmi lubiać ludziej i mocna sumujuć, kali ŭ pamiaškańni mała naviedvalnikaŭ. Kali im stanovicca zanadta sumna, my sami idziom da ich hulać, bo jany pačynajuć patrabavać uvahi. Heta vielmi sacyjalnyja žyvioły, pryčym aryjentavanyja mienavita na znosiny z čałaviekam, u adroźnieńnie ad tych ža pacukoŭ, jakija bolš kamunikujuć adzin z adnym. Im žyćciova nieabchodnaja ŭvaha ludziej».
Akazałasia, tych, chto za imi dahladaje, šaški cudoŭna paznajuć. Jak raskazvajuć supracoŭnicy, jany zaŭsiody da ich adrazu ž padbiahajuć. A kali ich niechta zasmucić, adrazu ž załaziać na ruki i «skardziacca».
«U cełym jany vielmi pryjaznyja i lubiać usich naviedvalnikaŭ — pakul nie było nivodnaha vypadku, kab šašok kahości nie ŭpadabaŭ abo napaŭ. Pa maich adčuvańniach, heta adny z samych dobrazyčlivych i žyćciaradasnych žyvioł, ich zaŭsiody ŭsio zadavalniaje».
U racyjonie ŭ šaškoŭ — suchi korm, u składzie jakoha jość kuryca, indyk abo inšyja karysnyja inhredyjenty. Raz na tydzień im dajuć syroje jajka i rybin tłušč. Nijakich pruskaŭ, myšak abo inšych «strašnych» łasunkaŭ — tolki zbałansavanaje charčavańnie.
Jaduć šaški nie vielmi šmat, mienš, čym zvyčajnyja chatnija katy. Darečy, chłopčyki zvyčajna vyrastajuć značna bujniejšymi za dziaŭčynak.
«Adčuvańnie, što trymaješ u rukach žele»
A chto naohuł čaściej za ŭsio zahladaje na randevu z šaškami?
«Da nas prychodziać roznyja ludzi: baćki ź dziećmi, maładyja pary, kampanii siabroŭ. Niejkaha kankretnaha ŭzrostu abo typu adnosin siarod haściej ja vyłučyć nie mahu — usio pa-roznamu. Što tyčycca dziaciej: my nie puskajem u pakoj da žyvioł dziaciej, mienšych za 4 hady, a da 14 hadoŭ dzicia moža znachodzicca tam tolki ŭ supravadžeńni darosłaha. Kali niechta parušaje praviły i nie reahuje na papiaredžańni, my vyvodzim takich naviedvalnikaŭ z pakoja — heta robicca dla biaśpieki i haściej, i samich šaškoŭ. Dzieci ad lišku emocyj mohuć pavodzić siabie pa-roznamu, ale my starajemsia kantralavać situacyju».
Sami šaški mohuć, razdureŭšysia, źlohku prykusić za palec, ale, jak raskazvajuć administratary, usie jany pryščeplenyja — heta biaśpiečna. Adnak kab hetaha paźbiehnuć, lepš vykarystoŭvać cacki — kutasiki i miačyki. Darečy, jość rekamiendacyi i nakont adzieńnia. Lepš nie prychodzić u šyrokich džynsach abo spadnicach — u ich šaški mohuć pasprabavać uładkavać sabie norku.
Žurnalisty pryjšli ŭ kafe ŭdzień u budny dzień. Ustanova nie pustuje ni chviliny. Prychodziać i siabroŭki, i pary, i baćki ź dziećmi. Na «sieans» možna zapisvacca zahadzia abo pasprabavać trapić stychijna. Ale adnačasova ŭ pakoi z šaškami moža znachodzicca abmiežavanaja kolkaść čałaviek. Tak što ŭsio budzie zaležać ad udačy, mahčyma, pryjdziecca pačakać.
Darosłym treba kupić uvachodny kvitok za 14 rubloŭ, dla dziaciej da 14 hadoŭ uvachod biaspłatny. Plus jašče pachvilinnaja apłata — 0,55 rubla za chvilinu, ale minimalny čas naviedvańnia — 30 chvilin. To-bok dla darosłych košt pačynajecca ad 30,5 rubla, a dla dziaciej — ad 16,5 rubla. Navat kali vy prabudziecie ŭ pakoi 5 chvilin, usio roŭna treba apłacić paŭhadziny — takija praviły. A voś kali bolš za paŭhadziny, treba budzie apłačvać kožnuju nastupnuju chvilinu dadatkova.
Jość jašče taryf «usio ŭklučana», tady čas naviedvańnia nie abmiežavany, možna paŭdzielničać u łatarei i atrymać 15%-ju źnižku na suvieniry. Košt takoha pakieta — 44 rubli.
Što tyčycca ŭvachodnaha kvitka, to jaho treba kupić adzin raz. Potym možna vykarystoŭvać jašče, u tym liku ŭ inšych antykafe — z vožykami i vaviorkami, a taksama pieradavać znajomym, jon nie imianny.
Choć administratary i tłumačać usim schiemu apłaty, pytańni zastajucca. Pry žurnalistach žančyna skardzicca, što jany ź dziciom prabyli ŭsiaredzinie 5 chvilin, čamu pavinny płacić za paŭhadziny? I naohuł šaški byli nie aktyŭnymi, a chacieli spać.
Adnak u inšych naviedvalnikaŭ sistema piarečańniaŭ nie vyklikaje. Usie, z kim paśpieli pahutaryć, u sapraŭdnym zachapleńni ad takoha znajomstva.
«Tolki pazityŭnyja emocyi zastalisia! Jany takija pryjemnyja. My nikoli raniej nie bačyli šaškoŭ žyŭcom. Ale akazałasia, što jany prosta supierduški».
«Adčuvańnie, što trymaješ u rukach žele! Vielmi śmiešna», — dzielacca emocyjami dźvie siabroŭki.
Inšyja maładyja ludzi pryjšli da šaškoŭ na ceły dzień. U pierapynkach pamiž znosinami sa źviarkami jany hulajuć u nastolnyja hulni. Takaja opcyja tut taksama jość. Jak i mahčymaść vypić harbatu ci kavu — usio ŭklučana.
Darečy, akazałasia, što prychod u antykafe — sposab sublimavać sum ad rasstańnia z ułasnym katom, jaki zastaŭsia doma ŭ baćkoŭ.
«Viadoma, ich chočacca zaśpieć padčas hulni. Ale kali jany prychodziać i kładucca tabie na kaleni… Och. Heta nievierahodna miła».
«Kiepska bačać, nie adčuvajuć vyšyni, zatoje ŭ ich vostry niuch»
Pierad pačatkam «sieansa» naviedvalnikam pravodziać padrabiazny instruktaž. Dla ŭsich abaviazkovaja apracoŭka ruk antysieptykam, kab prybrać lišnija pachi. U šaškoŭ ad pryrody słaby zrok — jany bačać usio razmyta i amal nie adroźnivajuć kolery, zatoje ŭ ich vydatnyja niuch i słych. Jany adčuvajuć značna bolš pachaŭ, čym my: kremy, parfuma, ježa, tytuń — usio heta moža ich naściarožyć.
«U pakoi nielha šumieć — plaskać, tupać, kryčać, kab nie napałochać žyvioł. Dla hulniaŭ u nas jość roznyja cacki. Rukami lepš nie hulać, inakš šaški mohuć pryniać palcy za cacku i prykusić — zvyčajna nie baluča, ale niepryjemna. Dla dziaciej, kali jany bajacca, my vydajem palčatki».
«Brać šaška na ruki treba pravilna: adnoj rukoj padtrymlivajem pad piarednija łapy (pad hrudzi), druhoj — pad zadnija, kab jon adčuvaŭ aporu va ŭsich łapkach. Abaviazkova prysiadajem na kukiški abo na dyvanok, tamu što šaški nie adčuvajuć vyšyni — navat splučy moža rezka sarvacca i ŭpaści, paškodziŭšy siabie. Ni ŭ jakim razie nie biarom ich za škirku — im budzie baluča, nie padymajem za łapki abo chvościk — možna vyvichnuć sustaŭ. Taksama zaŭsiody hladzim pad nohi: šaški lubiać chadzić u nahach u ludziej, jany vielmi sprytnyja», — tłumačać administratary.
Zaraz adkrytyja dva pakoi, u jakich žyvuć šaški, paźniej dadasca jašče adzin. Žyvioły žyvuć u ich pastajanna, u tym liku zastajucca na noč, tamu ŭnutry dosyć ciopła. Pierachodzić z adnoj prastory ŭ inšuju možna tolki ŭ supravadžeńni supracoŭnikaŭ, jakija buduć sačyć, kab źviarki nie vybiehli.
Spačatku ŭ płanach było pasialić tut jašče i łasak. Ale vyśvietliłasia, što jany kantakt ź nieznajomymi ludźmi jakraz nie vielmi lubiać.
U kiraŭnicy antykafe Alaksandry zapytalisia, jak tut kłapociacca pra kamfort samich šaškoŭ. Luboŭ da ludziej — heta, viadoma, dobra, ale čas «paintraviercić» patrebny kožnamu.
«My nie dresirujem ich, nie prymušajem da čahości — jany pavodziać siabie naturalna. Dla ich abstalavanyja asobnyja pakoi, my nie trymajem ich u kletkach. Akramia taho, usie žyvioły rehularna prachodziać ahlad u vieterynara, my pastajanna nazirajem za ich pavodzinami.
U našaj krainie šaški nie tak raspaŭsiudžanyja ŭ jakaści chatnich hadavancaŭ, tamu mnohija bačać ich upieršyniu. Dzieci vielmi radyja, bo šaški łaskavyja, mohuć paspać na rukach abo aktyŭna hulać.
Viadoma, achoŭniki žyvioł uvažliva sočać za padobnymi ŭstanovami. Da nas užo prychodziŭ Dźmitryj — pradstaŭnik tavarystva achovy šaškoŭ. Jon pahladzieŭ umovy, daŭ rekamiendacyi pa dohladzie, i my da ich prysłuchalisia (naprykład, pa jaho paradzie kupili bolš cacak). U cełym naš farmat jaho zadavoliŭ, my atrymali stanoŭčuju acenku.
«Z šaškami možna damovicca»
Žurnalisty vyrašyli pahutaryć i z samim Dźmitryjem Brazinskim — staršynioj tavarystva amataraŭ šaškoŭ «Furytus». Darečy, jon sam trymaje šaškoŭ doma ŭžo 15 hadoŭ.
Pastupova heta i pryviało da hłybokaha vyvučeńnia temy. Jak pryznajecca surazmoŭca, u jaho vialiki vopyt znosin z kantaktnymi zaaparkami — i nie zaŭsiody jon byŭ pazityŭnym.
«Ludzi ŭ cełym vielmi mała viedajuć pra pravilnaje ŭtrymańnie šaškoŭ. Adzin zavodčyk na pačatkovym etapie raiŭ karmić šaškoŭ vyklučna varanymi jajkami i varanaj kurycaj, a heta kateharyčna zabaroniena. Atrymlivajecca, navat śpiecyjalist nie vałodaŭ naležnaj infarmacyjaj, što ŭžo kazać pra prostych naviedvalnikaŭ tych ža antykafe».
Samo tavarystva «Furytus» — dabračynnaja arhanizacyja: jaho členy zabirajuć šaškoŭ, vychodžvajuć, znachodziać im damy, dzie źviarkoŭ buduć lubić, i dajuć budučym uładalnikam karysnuju infarmacyju. Jak raskazvaje Dźmitryj, hałoŭnaja meta — kab ludzi viedali, što z šaškami možna žyć.
«Bolš za ŭsio čaplaje sacyjalnaść hetych źviarkoŭ. Jany zaŭsiody adčuvajuć nastroj čałavieka, pry hetym u kožnaha svoj charaktar — heta jak paŭnavartasny člen siamji. Z šaškom možna damovicca: naprykład, pakazać, što kusacca baluča, i jon zrazumieje, skarektuje svaje pavodziny. Choć znosiny praz ukusy ŭ ich u pryrodzie, ale heta rehulujecca».
Raspytali Dźmitryja i pra «Dzień šaška». Jon pryznajecca, što spačatku pryjšoŭ u antykafe jak zvyčajny naviedvalnik, nie pradstaŭlajučysia. Kali raskryŭ svajo inkohnita, kiraŭnictva tolki rada było atrymać rekamiendacyi. Usio, što Dźmitryj paraiŭ, było pryniata da viedama — takoha chutkaha vodhuku, pavodle jaho słoŭ, jon nie sustrakaŭ nidzie.
«Jany prakansultavalisia ź vieterynaram litaralna na nastupny dzień, zrabili ŭsie pryščepki, pierapravieryli stan žyvioł. Dobra, što šaškoŭ nie vynosiać da ludziej, a naadvarot, ludzi zachodziać na ich terytoryju — heta źnižaje stres.
Šaški sacyjalnyja, ale kali žyviolina śpić, jaje lepš nie čapać (u kafe pra heta viedajuć, jość śpiecyjalnyja ležaki). Pakolki heta statkavyja źviarki, zaŭsiody niechta nie śpić i hatovy da znosin. Śpiać jany šmat, ale praciahłaść aktyŭnaści zaležyć ad tempieramientu i racyjonu. U litaralnym sensie mohuć sustrakacca i chaleryki, i flehmatyki.
Šaškam nie abaviazkova hulać na dvary — im dastatkova kvatery, hałoŭnaje — uvaha. Kali hadavaniec pračynajecca i bačyć čałavieka, jamu patrebna ŭzajemadziejańnie: choć by patreści rukoj pierad im — užo ščaście. Samaja lubimaja cacka ŭ aktyŭnaha šaška — płastykavaja butelka, jon moža doŭha jaje kačać i być absalutna ščaślivym».
U Minsku źjaviłasia ŭstanova, dzie možna pahulać z vožykami
«15 chvilin i kaštuje 100 rubloŭ». Biełarusy spračajucca pra canu spatkańnia z kapibaraj u parku žyvioł pad Baranavičami
«U padvale, na hołaj plitcy». Ludzi aburanyja ŭmovami ŭtrymańnia žyvioł u kantaktnym zaaparku ŭ Połacku
«Najlepšaje ŭ žyćci — bačyć, jak uźlatajuć ci ŭciakajuć tyja, kamu my dapamahli». Biełaruska raskazała, jak ratuje dzikich žyvioł
Ekzatyčnyja kankurenty kocikaŭ. Jakich niezvyčajnych chatnich hadavancaŭ možna sustreć u biełaruskaj pravincyi
Ciapier čytajuć
Histaryčnyja +40,4°C u Pinsku — heta tolki razahreŭ. Biełaruś uvachodzić u novuju klimatyčnuju eru i na vačach stanie lesastepam8
Kamientary