Štern pra žudasnuju vosień Hartnaha. Praciah «(Nie)rasstralanaj paezii»

Barys Štern vykazaŭ žadańnie dałučycca da prajektu TuzinFM, pryśviečanamu represavanym biełaruskim piśmieńnikam adrazu ž, jak pra jaho pačuŭ. «My naradzilisia ŭ toj samaj krainie, pry toj samaj idealohii, jakaja panavała ŭ 1930-ch. I hety prajekt, jak instrument supracivu, tvorčaja zbroja, užyvańnie jakoj harantuje, što kamunisty ci niechta jašče nia zdoleje heta zrabić iznoŭ», — kaža Barys, biełaruski muzyka i žurnalist, jaki ŭžo amal 15 hod žyvie ŭ Izraili. Sioleta prajekt Šterna «SłuchaćUnavušnikach» adznačyŭsia jaskravaju pieśniaju «Zima». Mahčyma, heta taksama častkova paŭpłyvała na vybar vieršu dla ŭdziełu ŭ bonusnaj častcy prajektu «(Nie)rasstralanaja paezija» — «Vosień» aŭtarstva Ciški Hartnaha.

Ciška Hartny (Źmicier Žyłunovič) ščyra vieryŭ u spałučeńnie nacyjanalnaj i kamunistyčnaj idei. Faktyčna jon byŭ ideolaham BSSR i pieršym jaje kiraŭnikom. Ale pieradusim heta tvorčy čałaviek — paet, knihavydaviec, akademik. Na chvali biełarusizacyi jamu chacieli nadać zvańnie Narodnaha paeta, ale praź niekalki hod vyklučyli z partyi pa abvinavačvańniu ŭ suviazi z «nacdemaŭskimi i fašysckim elementami». Žyłunoviča aryštujuć uvosień 1936-ha, a ŭviesnu 1937-ha pieraviaduć z turmy ŭ varjatniu ŭ Mahilovie, dzie ŭsiaho praz 4 dni pamior. Pa adnoj versii — zasadziŭ nožku łožka sabie ŭ rot, pa-druhoj — jaho samahubstva symitavali supracoŭniki NKUS, pa-treciaj — ad chvaroby. (20 faktaŭ pra Źmitra Žyłunoviča)

Pavialičyć

«Hartny — viadomy mnie paet. Mnie zdajecca, što jaho tvorčaść była častkaju školnaj prahramy. Tady jon usprymaŭsia jak jašče adziny paet. Siońnia jahonyja tvory vyhladajuć inakš. Heta hłyboki, tonki paet i ŭ toj ža čas vielmi mocny», — dzielicca ŭražańniami Barys Štern. Jon vyrašyŭ zrabić trek razam sa svaim kaleham — Dźmitryjem Tokaravym, daŭnim mienskim siabram, jaki taksama źjechaŭ z rodnaje krainy i ciapier žyvie ŭ Francyi. Dźmitry napisaŭ muzyku, spryčyniŭsia da hetaha i francuski muzyka Dandy Sonore (muzyka, sempły).

Pavialičyć

Mižnarodny prajekt rychtavaŭsia paŭhady. «My doŭha dasyłali adzin adnamu listy, vyrašali jaki ź vieršaŭ Hartnaha ŭziać. Ŭsio vyrašyła vosień. I jahonaja vosień taksama. Tamu hety vierš. U Miensku jakraz vosień, z daždžami dy śnieham. Toj samy składany momant, kali horad z roznakalarovaha źmianiajecca na šery. Atrymałasia žudasna», — kaža pra vybar treku i pra vynik Barys Štern. Tak supała, što muzyki dasłali hatovy trek roŭna ŭ toj dzień, kali va ŭłasnaj kvatery byŭ aryštavany paet.

Trek «Vosień» prajektu N.O.I.R./Stern taksama možna pačuć na Bandcamp. U hetym sezonie jon voźmie ŭdzieł u čarcie na TuzinFM. Muzyki taksama spadziajucca, što atrymajecca sabracca razam, kab vykanać jaho ŭžyvuju.

N.O.I.R./Stern — Vosień

muzyka Dźmitryja Tokarava i Dandy Sonore, słovy Ciški Hartnaha

TuzinFM

I sumna, i nudna, i viecier piaje —
Asieńniaja piesnia žudoj addaje…
Prybrana ŭ poli, i pusta vakruh,
Adziežaju smutna apranuty łuh.

Rasliny žyvoje nidzie nie vidać,
Ni hołasu ptušak nidzie nie čuvać.
Tolki i ŭbačyš pa čornaj rałli
Siamiejku siaŭcoŭ nieviasiołych kali.

Dy mučajuć vucha ŭsio kryki varon,
Zlatajučych u kuču z usieńkich staron.
Dy voka jašče chiba možna spynić
Na nivach adzietych, dzie ruń zielanić.

I sumna, i nudna! Pad viečar i z rannia
Bialejuć usiudy hustyja tumany.
I chmarki, jak dzieci zaklataj nudy,
Piaresciać i smuciać tam nieba ŭsiahdy.

I sumna, i nudna! I žal tak biare,
Što vosień iznoŭ zažyła na dvare,
Što tak nieŭspadzieŭki ŭ niehadany čas
Ciapło i pryvołle pakinuła nas.

(1909)

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0