Śviet pahružajecca ŭ emocyi

Piša Siarhiej Dubaviec.

Sapraŭdy, kali ceły miehapolis možna atrucić adnym pacukom, tady jakaja roźnica, kolki namałacili ton — siem miljonaŭ ci vosiem. Kali hruziny ŭ Hruzii ahresary, a baćka Paźniaka ŭ vajnu byŭ palicajem, tady jakaja roźnica, čym ilustravać hruzinskuju ahresiju ŭ Cchinvali — fotkami rasiejskich biasčynstvaŭ u Poci abo dziesiać hadoŭ tamu ŭ Hroznym.

Hałoŭnaje — pahnać chvalu, bo ŭ patoku ślezaciečnych kałumbijskich seryjałaŭ i rasiejskaha hłamuru nichto nia stanie ŭnikać, chto realny złačyniec, a chto praviednik. Naš televizar pieratvaryŭsia ŭ Majakoŭskaha i, hledziačy na ciabie šklanym vokam, z tupavataj upartaściu raspaviadaje aŭdytoryi «čto takoje chorošo, a čto takoje płocho».

Praŭda, čas ad času nie‑nie dyj pakažacca na ekranie biełaja nitka, jakoj cyravanaje televizijnaje ščaście. Hetak ciaham usioj Alimpijady na kanale «Ład» biełaruska‑šviejcarski bank rekłamavaŭ svoj kredyt «Za BŁAHOpołučije». Jasna, što pa‑rasiejsku, ale pry našaj usieahulnaj niepiśmiennaści, trasiankamoŭnaści i kašy ŭ hałovach pijarščykam ź biełaruskaha banku na biełaruskim kanale varta było b uličvać, što «błaha» pa‑biełarusku — płocho. Voś vam i ŭvieś «ščaślivy» kredyt i ŭsia vartaść taho, pra što honić chvalu jaščyk.

Zrešty, nie vyklučaju, što tut prosta prykoł. Niejkaja ofisnaja hałava vyrašyła prykałocca ź biełaruska‑šviejcarskaha banku, a atrymałasia ŭ vyniku mietafara, naš adkaz Majakoŭskamu.

Adnak čempijonstva ŭ tym alimpijskim rekłamnym błoku ja b addaŭ inšamu słohanu — biez kulturna‑moŭnaha akcentu, ale pa sutnaści hetkamu samamu. Tam zahadkavy žanočy hołas rekłamuje mašynu «Tajota», pramaŭlajučy z prydychańniem: «Kohda słova bieśsilny». Cikava, kolki pavažanaja kampanija zapłaciła za takija kreatyŭnyja «słova» prykalistu‑prydumščyku, jaki navat źvilinaj nia staŭ varušyć, a adrazu ŭ vietlivaj formie pasłaŭ darahuju firmu razam z usioj teleaŭdytoryjaj u abstraktny śviet emocyj? I tym samym stvaryŭ jašče adnu mietafaru času, jakuju možna paŭtarać nia tolki ŭ luboj inšaj rekłamie, ale i ŭ vypuskach navin litaralna paśla kožnaha siužetu. Bo što takoje nasamreč słovy? Hałoŭnaje — chvala, nakat, napor i blask uvačču.

Pahladzicie, jak śvidrujuć hledača pozirkami viadučyja BT, vypuskajučy siužet za siužetam, u jakich karespandenty, byccam cyrkavyja pantery, zryvajucca z łancuha i ŭzachlob raspaviadajuć pra toje, što Viciebščyna, hetaja niaŭdałaja i viečna adstałaja Viciebščyna, navat hetaja Viciebščyna sioleta, čaho nikoli nie byvała, namałocić svoj miljon!

Što stolki formy na BT nie było nikoli z momantu stvareńnia — heta dakładna. Forma daminuje. «Kohda słova bieśsilny».

Abnadziejvaje ŭ hetaj situacyi, jak zaŭsiody, nie što inšaje, a mudraść biełaruskaha naroda. Heta ja absalutna bieź ironii. Reč voś u čym. Jasna, što panteryzmu i śvidravańniu vačyma našy televizijščyki vučylisia nie ŭ Bi‑Bi‑Si i nie ŭ TV Pałonija, a ŭ darahich svaich maskvičoŭ. I na niejki čas, jak heta ŭłaściva kožnamu pačatkoŭcu‑pierajmalniku, hipiertrafavali ichny emacyjny nakat — až da karykatury. Ale, dumaju, chutka da ich vierniecca zvykłaja «ahulnaja mlavaść» i jany pačnuć acichać. Bo hipnatyčnaja chvala ź jaščyka nijak nie pieraciakaje ŭ zajaščyčnaje žyćcio. Parłamient u nas śpić, ministry taksama nahadvajuć patryvožanych u śnie Vinia‑Pychaŭ, apazicyja daŭno parabiła eŭrapiejskija fryzury i vykazvajecca bolš čym strymana. Chiba prezident kali‑nikali ŭzbudžajecca na mikrafon. Ale jon (prezident ź mikrafonam) u nas taki adzin.

U Rasiei na šklanoje voka siońnia ŭzbudžajecca ŭsia kraina — dva kiraŭniki, dva parłamienty, vajenačalnik Nahavicyn i ŭvieś kalektyŭ hetaha vialikaha paravoznaha depo. Słovam, pieršaŭzor rašuča abyšoŭ našych pierajmalnikaŭ i honić nieabdymna emacyjnuju chvalu ŭ nieabdymnuju rasiejskuju prastoru. Viaršyniaj usiaho hetaha niekali stanie žanr absurdu, kali na ekranie budzie źjaŭlacca karcinka z podpisam «chorošo» i karcinka z podpisam «płocho». «Chorošo» — «płocho», «chorošo» — «płocho»…

Usio heta ŭžo było ŭ XX stahodździ i, nibyta, užo j zabyłasia. Teatr absurdu daŭno staŭ kłasikaj. A čym jon byŭ vyklikany da žyćcia? Daliboh, davodzicca paŭtarać ahulnaviadomyja rečy, až niecikava. Ale kudy dziavacca, kali naš śviet pahružajecca ŭ emocyi samym što ni jość chrestamatyjnym čynam.

Dyk voś, znoŭ i znoŭ zhadvajecca raspovied žančyny, jakaja na mitynhu słuchała vystup Adolfa Hitlera. Hitler to zacichaŭ, to raspalaŭsia da čyrvani, to znoŭ astyvaŭ. I razam ź im to acichała, to nahravałasia šmattysiačnaja aŭdytoryja. Žančyna zhadvała, što kali jon zapadaŭ u ekstaz, razam ź im raŭli ŭ ekstazie ŭsie astatnija, i jana ŭ tym liku. Tak doŭžyłasia hadziny dźvie.

Kali jana, nakryčaŭšysia, viartałasia ź mitynhu dadomu, joj raptam stała soramna za siabie. Viedajecie, čamu?

Jana pasprabavała ŭspomnić, pra što jon havaryŭ. A ŭ hałavie było pusta.

Siarhiej Dubaviec, naviny.by

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0