Adzin ź lidaraŭ biełarusaŭ Polščy, jaki, jak vyśvietliłasia, u 1958-70 byŭ ahientam śpiecsłužbaŭ.
Janovič doŭhija hady pracavaŭ u haziecie biełarusaŭ Polščy «Niva». Kali jon rašuča razarvaŭ supacoŭnictva sa śpiecsłužbami, u 1970 jaho zvolnili z «Nivy» nibyta «za biełaruski nacyjanalizm». U vyniku jamu daviałosia nadoŭha pierakvalifikavacca ŭ hruzčyka.
Ale ŭžo ŭ 1976 kalehi vybirajuć jaho kiraŭnikom kłuba piśmieńnikaŭ Padlašša.
Janovič napisaŭ try dziasiatki knih, siarod jakich «Biełaruś, Biełaruś» i «Doŭhaja śmierć Krynak». Apošniaje dziesiacihodździe zajmaŭsia aktyŭnaj litarhanizatarskaj dziejnaściu, u jahonaj Villa Socrates prachodzili šmatlikija biełaruskija i mižnarodnyja intelektualnyja spatkańni. Taksama nie curaŭsia palityki i byŭ adnym ź lidaraŭ Biełaruskaha demakratyčnaha abjadnańnia ŭ Polščy. Adznačany najvyšejšymi ŭznaharodami Polščy.
Zasłuhi Sakrata dla adradžeńnia Biełarusi vialikija.
«My lubim usio biełaruskaje, ale mała jaho znachodzim u samoj hieahrafičnaj Biełarusi, tamu „Biełaruś“ dla nas — niejkaja
Janovič byŭ starejšynam biełarusaŭ Polščy. Adkryćcio, što Janovič u 1958–1970 hadach byŭ ahientam śpiecsłužbaŭ, — sam jon pra heta maŭčaŭ navat paśla padzieńnia kamunistaŭ, až da samaj lustracyi ŭ 2007 hodzie, — jahony aŭtarytet nie źniščyła. Usia jahonaja dziejnaść paćviardžała zafiksavanaje ŭ dakumientach śpiecsłužbaŭ: Janoviča zavierbavali, hrajučy na jahonych pačućciach («Z
«Jon chacieŭ, kab biełarusy zahavaryli svaim hołasam, heta byŭ jaho łozunh, — raskazvaje doktar histaryčnych navuk Aleh Łatyšonak. — Jon vyznačaŭ nam vialikija mety, ale kali čałaviek vialikich metaŭ sabie nie stavić, to jon ničoha nie dasiahnie. Jon uznačalvaŭ Biełaruskaje demakratyčnaje abjadnańnie, pieršuju palityčnuju arhanizacyju biełarusaŭ Polščy. A raniej było biełaruskaje niezaležnaje vydaviectva padpolnaje, jakoje jon arhanizavaŭ u
Janovič źviazaŭ tady svoj los z apazicyjaj. Ryzykoŭny vybar, jaki daść jamu vialiki maralny ŭpłyŭ paśla. Da jaho buduć prysłuchoŭvacca kiraŭniki Polščy z pakaleńnia «Salidarnaści».
Čamu hety čałaviek bieź vialikaj adukacyi, čałaviek, jaki zaikaŭsia, zrabiŭ taki ŭpłyŭ na biełarusaŭ Polščy i nie tolki Polščy? Čamu hety čałaviek, siedziačy ŭ małych, prymiežnych Krynkach, za 250 kiłamietraŭ ad Varšavy, tak paŭpłyvaŭ na palityku Polščy da Biełarusi i biełarusaŭ? Bo heta byŭ piśmieńnik, jaki razumieŭ rolu hramadzianskaj supolnaści dla raźvićcia nacyi. Nie tolki pisańnie była jahonym intaresam. Rehijanalny kłub litarataraŭ uznačalvaŭ Janovič. Padpolnaje vydaviectva ładziŭ Janovič. Palityčnaja partyja biełaruskaj mienšaści, intelektualnyja spatkańni, vydańnie časopisa — va ŭsim udzielničaŭ Janovič.
A pisaŭ jon nie ŭ raźliku na čytača z vuzkaha koła, a dla šyrokaha śvietu. U vyniku palaki bačyli Biełaruś jahonymi vačyma. Jahonaja kniha «Biełaruś, Biełaruś» stała nastolnaj dla polskaha razumieńnia biełarusaŭ i biełaruskich patreb.
Janovič byŭ libierałam i bačyŭ siłu idej svabody — pryvabnych dla samaha praduktyŭnaha, «kreatyŭnaha kłasa». U toj ža čas heta byŭ čałaviek vialikaj viery i vialikaj addanaści rodnaj movie, rodnaj nacyi. «Pamior adzin z apošnich pradstaŭnikoŭ našaj kłasičnaj nacyjatvornaj epochi, jakaja svaimi karaniami siahaje našaniŭskaj pary ci navat jašče raniejšaha času, biełaruskaha aśvietnictva XIX stahodździa», — tak acharaktaryzavaŭ Janoviča inšy biełastaččanin, pierakładčyk Jan Maksimiuk.
Na piensii Janovič pierajechaŭ ź Biełastoka ŭ miastečka Krynki, u baćkoŭskuju chatu i štoleta ładziŭ tam intelektualnyja sustrečy. «I krynkaŭskaja chata jaho mieła nazvu Villa Sokrates. I sam jon z mužyckaj upartaściu avałodaŭ anhielskaj movaj, čym pacichu hanaryŭsia», — piša Siamion Bukčyn.
«Jon vučyŭ nas, jak vystupać pierad narodam, — uspaminaje Danuta Bičel. — Zaŭsiody napačatku — hałoŭnaje. Pieršaja fraza, pieršy skaz pavinien być „zabojnym“, ćvikom, a potym ludzi ŭžo słuchajuć».
Kamientary