Anatol Sidarevič. Našy sumleńniki

Našy sumleńniki

Paet, eseist i krytyk Leanid Hałubovič pryznaŭsia, što jaho možna nazvać štrejkbrechieram, ale svoj prychod u “LiM” tłumačyć nieabchodnaściu pracavać na Biełaruś. Što ž za Biełaruś takuju maje na ŭvazie sp.Hałubovič? “Voś ža i pad kamunistami jana niejak isnavała...” Značyć, jaho zadavalniaje niejkaja — ni Bohu śviečka ni čortu kačarha — Biełaruś. Praŭda, jon vydumlaje toje, čaho nie było: byccam kamunisty ŭsialak cisnuli na Biełaruś. Pa-pieršaje, z 1922 h. nichto nia staviŭ pytańnia pra ŭvachodžańnie Biełarusi ŭ skład Rasiei. Pa-druhoje, nivodzin kamunist nia moh dazvolić sabie publična skazać pra biełaruskuju movu toje, što dazvoliŭ sabie dziajač, jaki zaniaŭ “vielmi niezaležnickuju pozu”. Mienavita — pozu, a nie pazycyju.

Sp.Hałuboviču, kali b jon byŭ paśladoŭny, tre było b pryznać, što “vielmi samastojna” pavodzicca ŭ razmovach z Maskvoju hetamu palityku dazvalajuć niezaležnickija nastroi ŭ biełaruskim hramadztvie, da kultyvavańnia jakich hety palityk nia mieŭ nijakaha dačynieńnia. Sam ža sp.Hałubovič pryznaje, što niezaležnikam hety palityk staŭsia paśla taho, “iak nie atrymaŭsia ŭ jaho “blickryh” z pachodam na maskoŭskaje kresła”. A kali b udaŭsia? Dyj chto harantavaŭ, što pry istotnaj pieramienie sytuacyi ŭ Rasiei hety dziejač nie zachoča znoŭ ździejśnić “blickryh”? Sam ža sp.Hałubovič pryznaje, što “niezaležnickaja poza” hetaha palityka nia jość biełaruskaju.

Słoŭnuju błytaninu i niapeŭnaść dapamahaje nam razbłytać “limaŭka” Ludmiła Rubleŭskaja: jana ščyrańka pryznajecca, što pajšła na supracoŭnictva z “Sovietskoj Biełoruśsijej” dziela pieniaziaŭ. Astatnija jejnyja arhumenty — taksama ad niačyścika. Jaje zusim nie biantežyć, što taja samaja dziaržava, jakaja trymała na hałodnaj dyjecie “LiM”, uvadnačas sytna karmiła “Saŭbieliju”. Jana kaža, što hazetu čytajuć 500 tysiač biełarusaŭ, byccam nia viedaje pra ščodryja subsydyi i viedamasnuju padpisku (dziaržava za našyja hrošy hazetu vydaje i za našyja ž hrošy na jaje padpisvajecca — čym nie malina?).

Hety fakt, zdavałasia b, dobra viadomy byłomu karespandentu radyjo “Racyja” sp.Viktaru Korbutu. Vinšuju jaho j spn.Rubleŭskuju ź vialikim adkryćciom. Ad ich ja daviedaŭsia, što ŭ “Saŭbielii” — “vysoki ŭzrovień žurnalistyki”, što jana “trymaje prystojny ŭzrovień”. Raju spn. Rubleŭskaj i sp. Korbutu zirnuć choć by na 16-ju staronku taho samaha numaru “NN”: tam apaviadajecca, jak hałoŭny redaktar “Saŭbielii” ŭchilajecca ad sudovaje adkaznaści za paklop na čałavieka, jaki za Biełaruś (nia niejkuju, a demakratyčnuju) siadzieŭ.

Marna suciašajuć siabie spn. Rubleŭskaja i sp.Korbut: jany ŭžo pierastupili tuju maralnuju miažu, za jakoju pačynajecca kalabaracyja dziela hrošaj. I sp.Hałubovič darma kaža, što, kali b jon nie pryjšoŭ u “LiM”, pryjšoŭ by chtości horšy. Hetak pry Chruščovu-Brežnievu apraŭdvali svoj prychod u KPSS tyja litaratary, što ŭładkoŭvali svoj pobyt. Sp.Hałubovič, jaki syšoŭ z telebačańnia na znak pratestu suprać napadak “na našyja symbali, na movu, na ŭsio nacyjanalnaje”, ciapier, jak vynikaje ź jahonych pavodzinaŭ, zhodny na toje, kab nie było, jak i pad kamunistami, ni symbalaŭ, ni movy, ni inšaha nacyjanalnaha. Aby hrošy.

Ja razumieju hetych ludziej: ideały ideałami, ale treba samomu jeści i dziaciej karmić, samomu apranacca i dziaciej apranać, za žyllo-elektryčnaść płacić… Razharnucca pryvatnaj inicyjatyvie dziaržava nie daje, niepadkantrolnuju čynoŭnikam pryvatnuju ŭłasnaść niščyć, a chočacca mieć harantavanyja kus chleba j skvarku. Ničoha nie zastajecca, jak schilić horduju šyju. Dyk treba pra heta j kazać. Brali b našyja sumleńniki prykład ź Ivana Šamiakina dy Alaksieja Dudarava. Tyja z padziakaju pryniali premii hetak zvanaje sajuznaje dziaržavy, bo im patrebnyja hrošy. Karespandentu radyjo “Svaboda” Ivan Piatrovič tak i skazaŭ: kali vybirać pamiž słavaju j hrašyma, ja vybiraju hrošy. A voś asobnyja paśladoŭniki partyjnaha sačyniciela Šamiakina jašče nie takija ščyryja, ich trochi zajadaje sumleńnie. Dumaju, z časam heta projdzie.

Anatol Sidarevič