Jury Śvirko. Dziesiać dzion niezaležnaści

DZIESIAĆ DZION NIEZALEŽNAŚCI

Raspačać ahlad usich biełaruskich dzion niezaležnaści pryjdziecca ź pieršaha dnia kalendaru — 1 studzienia 1919 hodu adbyłosia aficyjnaje abviaščeńnie pra ŭtvareńnie Sacyjalistyčnaje Savieckaje Respubliki Biełaruś (SSRB, jakuju tolki potym zrabili BSSR). Hety dzień, jaki dla bolšaści žycharoŭ Biełarusi prosta Novy hod, i ciapier ličać hałoŭnym śviatam dziaržavy biełaruskija kamunisty.

Ale ŭžo 2 lutaha taho ž 1919 hodu možna taksama ličyć peŭnym dniom niezaležnaści, bo heta data sklikańnia pieršaha Usiebiełaruskaha źjezdu savietaŭ, na jakim była pryniataja pieršaja kanstytucyja savieckaje Biełarusi i zaćvierdžany jaje hierb. Z pryčyny niazručnaści navahodniaje daty kamunisty mohuć hałoŭnuju ŭvahu nadać hetamu druhomu dniu niezaležnaści.

Na pieršy miesiac viasny – sakavik (papiaredniaha 1918 hodu) – prypadaje hałoŭnaje śviata dla ŭsich śviadomych biełarusaŭ śvietu – Dzień Voli, 25 sakavika. U hety dzień była abvieščanaja niezaležnaść Biełaruskaje Narodnaje Respubliki. U siońniašnim Miensku dy inšych bujnych haradoch Biełarusi pra jaho nie dajuć zabycca masavyja apazycyjnyja akcyi, što ładziacca štohod.

Masavyja akcyi adbyvajucca i ŭ siaredzinie leta: 3 lipienia heta robiać ułady, što ŭžo čatyry razy paśla apošniaha referendumu adśviatkavali Dzień respubliki, jaki da taho byŭ prosta dniom vyzvaleńnia Miensku ad fašystaŭ. A ŭ kancy miesiaca, 27 lipienia, tradycyjnuju demanstracyju źbiraje apazycyja. Sioleta heta jubilejnaje śviatkavańnie – z dnia uchvaleńnia Viarchoŭnym Savietam Deklaracyi ab dziaržaŭnym suvierenitecie Biełaruskaj Savieckaj Sacyjalistyčnaj Respubliki prajšło 10 hod.

Miž tym mała chto viedaje pra treci lipieński i šosty ŭ hetym ahladzie Dzień niezaležnaści. 31 lipienia 1920 hodu była ŭchvalenaja Deklaracyja pra abviaščeńnie niezaležnaści Savieckaje Sacyjalis-tyčnaje Respubliki Biełaruś – jak havaryłasia ŭ pieršym skazie hetaha dakumentu, «krainy biełaruskich, rasiejskich, polskich i habrejskich rabočych i sialan». Tamu siońnia vypaŭnicca 80 hod pieršaj savieckaj deklaracyi niezaležnaści Biełarusi.

Siomym dniom niezaležnaści možna ličyć 25 žniŭnia 1991 hodu, kali adrazu paśla putču HKČP u Maskvie deklaracyi 27 lipienia papiaredniaha hodu byŭ nadadzieny status kanstytucyjnaha zakonu. Darečy, va Ŭkrainie aficyjny dzień niezaležnasci byŭ pieraniesieny z 16 lipienia 1990 hodu – dnia źjaŭleńnia ichniaj deklaracyi niezaležnaści – na 24 žniŭnia 1991 hodu, kali deklaracyja taksama stała kanstytucyjnym zakonam.

Vośmym dniom mahło b stać 17 vieraśnia 1939 hodu, kali da BSSR była dałučanaja Zachodniaja Biełaruś. Choć heta stałasia dziakujučy paktu Mołatava—Rybentropa, a Biełastok paśla vajny Saviecki Sajuz addaŭ Polščy, usio ž taki Bieraściejščyna dy Haradzienščyna uźjadnalisia z balšavickaj balšynioj biełaruskich ziemlaŭ.

Dzieviaty biełaruski dzień nieza-ležnaści – heta 19 vieraśnia 1991 hodu, kali Biełaruskaja SSR była pierajmienavanaja ŭ Respubliku Biełaruś, a hierb «Pahonia» dy bieł-čyrvona-bieły ściah stali aficyjnaj dziaržaŭnaj sym-bolikaj.

I narešcie, dziasiaty, a moža samy hałoŭny nie pa symbaličnaści, a pa sutnaści dy realnym źmieście, dzień biełaruskaje niezaležnaści, — heta 8 śniežnia 1991 hodu, kali ŭ biełavieskich Viskulach byŭ skasavany Saviecki Sajuz. Tolki paśla hetaje padziei Respubliku Biełaruś pačali pryznavać niezaležnaj dziaržavaj inšyja krainy.

Jury Śvirko