«Vynik 100‑hadovaj pracy biełarusaŭ». U Varšavie pieravydali śpieŭnik patryjatyčnych piesień

Śpieŭnik «Milejšaj sercu krainy nia znojdzieš. Zbornik biełaruskich patryjatyčnych piesień dla choru» ŭpieršyniu vyjšaŭ u Ńju-Jorku ŭ 2006 h. Jaho ŭkłaŭ dziejač biełaruskaj emihracyi Kastuś Vierabiej. U knižcy źmieščanyja teksty piesień, jakija śpiavali biełarusy ŭ emihracyi. Adnak u zborniku nie było not, byli tolki słovy, aŭtarstva jakich, da taho ž, nie zaŭsiody dakładna viadomaje.

Pavialičyć

Kastuś Vierabiej pisaŭ pra siabie:

«Składalnik zbornika nia mieŭ dostupu da bolšaści aryhinalnych zapisaŭ słovaŭ i melodyjaŭ, nadrukavanych u hetym zborniku pieśniaŭ, a zapisvaŭ ich z pamiaci. Z hetaje pryčyny ŭ zborniku mahli zdarycca pamyłki ŭ nazvańniach aŭtaraŭ słovaŭ i muzyki, a taksama nieznaročnyja razychodžańni pamiž aŭtarskimi aryhinałami j nadrukavanymi tekstami, za što składalnik pieraprašaje aŭtaraŭ tvoraŭ i śpievakoŭ, što buduć karystacca zbornikam» (tut i dalej u cytatach zachavany aryhinalny pravapis — Red.).

Pavialičyć

Muzyka i śpiavačka Taćciana Hrynievič-Matafonava vyrašyła zrabić pieravydańnie zbornika, ale ŭžo z notami. Na hetu pracu spatrebiŭsia ceły hod. Układalnica tłumačyć:

«Biełarusy ŭ emihracyi prosta źbiralisia i śpiavali hetyja pieśni tak, jak ich vyvučyli ŭ svoj čas, naprykład, u chorach, ale nie zaŭždy miełodyi byli zapisanyja notami. Pra kampazitaraŭ niekatorych tvoraŭ viadoma zusim mała. Jość i pieśni nieviadomych aŭtaraŭ».

Pavialičyć

Niekatoryja pieśni sa zbornika papularnyja i siońnia: «Mahutny Boža», «Nie zahasnuć zorki ŭ niebie», «Vajacki marš» (ich vykonvaŭ chor «Unija» pad kiraŭnictvam Kiryły Nasajeva). Častka miełodyj užo drukavałasia raniej i adnosna dastupnaja, ale niekatoryja Taćcianie daviałosia šukać. 

Naprykład, noty Antona Hrynieviča na vierš Janki Kupały «Hej, napierad» znajšlisia ŭ «Biełaruskim kalendary» za 1923 hod. Układalnica kaža pra hety tvor:

«Pieśnia, jakuju ŭsie lubili i śpiavali amal što jak narodnuju, praz sto hod była zabytaja i, kab nie zapisanyja noty, jaje było b niemahčyma adnavić».

Pavialičyć

Niekatoryja noty Taćciana sama nanoŭ aranžyravała dla choru. Miełodyi tvoraŭ «Jak šyroka i daloka», «Nioman», «Ja lublu hustyja šumy», «Partyzanski marš» jana zapisała z hołasu Ały Orsy-Ramana, jakaja ŭ paślavajenny čas śpiavała ŭ chorach Mikoły Kulikoviča i Mikoły Ravienskaha ŭ niamieckim Rehiensburhu, a ciapier žyvie ŭ ZŠA. U pradmovie da vydańnia možna pačytać vytrymki z uspaminaŭ spadaryni Ały:

«Paśla vajny ŭ biełaruskim lahiery ŭ horadzie Rehiensburhu była stvorana akredytavanaja himnazija dla dziaciej… Hałoŭnym adkaznym za ŭsie muzyčnyja patreby ŭ himnazii byŭ Mikoła Kulikovič, jon ža kiravaŭ choram himnazii. Ravienski mieŭ u lahiery svoj asobny chor. Tady my ŭsie chadzili i ŭ adzin, i ŭ druhi chor…

Ravienski byŭ nievysoki, kiravaŭ choram spakojna, časam niešta raskazvaŭ, kali praktykavalisia, užyvaŭ skrypku, kab pakazać ton, paŭtonu vyšej. Pieravažna śpiavali biełaruskija narodnyja pieśni, i zaŭždy a kapela. 

Kulikovič ža ŭvieś čas siadzieŭ za pijanina, kali niechta niešta zrobić, jon papraŭlaŭ, hrajučy na pijanina, davaŭ słuchać, dzie my pamyłki zrabili. Śpiavali pieśni nacyjanalna mocnyja, adradženckija, usie z akampaniementam Kulikoviča.

Kožny tydzień byŭ vystup u lahiery, nas prychodzili słuchać ukraincy, niemcy, inšyja nacyjanalnaści. Časam my jeździli z vystupami pa inšych lahieroch. Takim było patryjatyčnaje vychavańnie ad Kulikoviča i Ravienskaha na ŭsio dalejšaje žyćcio».

U pracy nad układańniem zbornika Taćcianie dapamahaŭ bard Siaržuk Sokałaŭ-Vojuš, kančatkovuju vyčytku tekstaŭ zrabiŭ Vincuk Viačorka, jaki prapanavaŭ nievialikija praŭki, što bolš adpaviadajuć pieršakrynicam. 

U svajoj častcy pradmovy Siaržuk Sokałaŭ-Vojuš napisaŭ:

«Pracu, jakuju ŭ inšych krainach robiać cełyja kalektyvy, Taciana zrabiła adna. My, chto niešta dapamahli, DAPAMAHLI, BO JANA ZRABIŁA! jak skazaŭ Vincuk Viačorka, «fantastyčnuju, unikalnuju pracu na viaki». I heta praŭda». 

Sama ž Taćciana adznačyła:

«Hety zbornik — vynik 100‑hadovaj pracy biełarusaŭ».

Navat bolš, čym stohadovaj: u śpieŭnik uvajšoŭ, naprykład, vierš Janki Kupały «Nie zahasnuć zorki ŭ niebie», napisany ŭ 1911 hodzie i pakładzieny na muzyku Mikałajem Jančukom, «Vajacki marš (My vyjdziem ščylnymi radami)», napisany ŭ 1919 h. Makaram Kraŭcovym, jaki staŭ himnam BNR z muzykaj Uładzimiera Teraŭskaha.

Pavialičyć

Cikavaja historyja varyjantu vierša «O Biełaruś, maja šypšyna», źmieščanaha ŭ śpieŭniku. Da jaho paznačana aŭtarstva Uładzimira Duboŭki i Łarysy Hienijuš. U vierš Duboŭki ŭstaŭlena čatyrochradkoŭje Hienijuš, bo Taćciana raniej pačuła taki varyjant pieśni ad siabroŭ, i ŭ takim vyhladzie ŭziała jaje ŭ svoj repertuar.

«Łarysa Hienijuš u svaich listach pisała, što ŭ vieršach Duboŭki nie chapaje pratestu, to praz dadavańnie hetaha čatyrochradkoŭja ŭ pieśniu pratest u joj źjaviŭsia», — patłumačyła Taćciana.

Układalnica raskazvaje:

«Ahułam u zborniku 37 piesień. Jon vyjšaŭ u Varšavie nakładam tysiača asobnikaŭ dla taho, kab my bolš nie zabylisia na hetyja pieśni, i kab praź jašče sto hod jany šyroka hučali siarod biełarusaŭ».

Pavialičyć

Na vokładcy pieravydańnia — fotakopija vyšyŭki, jakuju zrabiła ŭkładalnica. Kožnaja pieśnia supravadžajecca qr-kodam, pa jakim na youtube-kanale Taćciany Hrynievič-Matafonavaj možna pasłuchać, jak tvor hučyć u vykanańni chora (usie partyi zapisała sama śpiavačka, a niekatoryja pieśni — z synam Adasiem Matafonavym).

«U zborniku — noty dla choru, — tłumačyć układalnica. — Ale i adzin čałaviek doma moža słuchać zapisy na kanale i, hledziačy ŭ noty, padpiavać miełodyju». 

Akramia taho, na kanale šmat inšych prajektaŭ Taćciany: biełaruskija kałychanki, zabaŭlanki, muzyka i majstar-kłasy pa tradycyjnych tancach, vieršy biełaruskich paetaŭ u ich aŭtarskaj ahučcy, tureckija pieśni.

Śpieŭnik «Milejšaj sercu krainy nia znojdzieš. Zbornik biełaruskich patryjatyčny piesień dla choru» možna nabyć u biełaruskich kramach Varšavy («Knihaŭka», «Vyraj», kirma.sh), u tym liku praź internet.

• 4
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 4