Jak vybracca z putaŭ chatniaha hvałtu: prajšoŭ pieršy pakaz dakumientalnaha śpiektakla «Rodnyja ludzi?»
Śpiektakl «Rodnyja ludzi?» zadumany vielmi daŭno: studenty Jeŭrapiejskaha koledžu libieralnych mastactvaŭ (ECLAB) źbirali intervju paciarpiełych ad chatniaha hvałtu, u 2017 hodzie prajšli čytki sabranaha materyjału. Za hety čas źjaviłasia niekalki paŭnavartasnych rabot, siarod jakich chaciełasia b vyłučyć dakumientalny śpiektakl «11 krasavika», pryśviečany vybuchu ŭ minskim mietro.
Śpiektakli režysiorki Valanciny Maroz ad pačatku nie pretendujuć na poŭnaje raskryćcio temy. Sama nazva kalektyvu «Łabaratoryja sacyjalnaha teatra ECLAB» ŭkazvaje na ekśpierymientalnaść śpiektaklaŭ. U pieršuju čarhu ekśpierymientalny sam padychod. Zrabić daskanały śpiektakl pra vybuch u mietro ci pra chatni hvałt, taki śpiektakl, jaki spadabajecca ŭsim, — niemahčyma. Tym važniej, što teatr biarecca za hetyja temy.
Składanaść temy hvałtu ŭ teatry ŭzdymałasia na abmierkavańni, jakija dla «Łabaratoryi sacyjalnaha teatra» nie mienš važnyja za sami śpiektakli. U hvałcie jość ahresar i jość paciarpieły bok, dakumientalnaść, to bok kali tekst zasnavany na intervju, vymahaje liniejnaha naratyvu, heta značyć, što vialikaja kolkaść paralelnych naratyvaŭ (a takoje ŭ teatry zdarajecca) uskładniaje dzieju, robić jaje bolš ćmianaj. Miž tym situacyja z chatnim hvałtam u śviatle niadaŭnich dyskusij z nahody adpaviednaha zakona vyhladaje i tak zanadta składanaj, i asabista ja liču, što nie tak važna tut i ciapier dać vyčerpny adkaz na toje, što takoje hvałt, jak vyratavać z hvałtoŭnaj situacyi tych, kamu pahražaje niebiaśpieka.
Vyratavać možna pierš za ŭsio tym, što dać słova tym, chto vyžyŭ. U hetych historyjach, jak sami artysty ich nazyvajuć, ahresary ci abjuzary vyhladajuć takimi płoskimi karykaturami. Takimi jany zastalisia va ŭspaminach, užo niastrašnymi, užo pieramožanymi. U ich, napeŭna, jość svaje viersii padziej, ale heta nie ich historyja, i teatr u dadzienym vypadku nie sud, a infarmacyjnaja placoŭka.
Čytajcie taksama: «U adnakłaśnika dramaturha baćka zabiŭ maci». Stvaralniki śpiektakla pra siamiejny hvałt pra toje, čamu biełarusam važna naviedać ich premjeru
Nievypadkovy akcent na minułym u dramaturhii śpiektakla (afarmlać intervju ŭ sceničnyja teksty dapamahaŭ viadomy dramaturh Locha Čykanas). Kožnaja nievialikaja navieła pačynajecca z telefanavańnia na «haračuju liniju», i stvarajecca važnaje adčuvańnie, što situacyja ŭžo adbyłasia, što jana pieražytaja, što achviara vyjšła pieramožcaj. Heta tym važniej adčuvać, čym bolš my daviedvajemsia pra kryvavyja padrabiaznaści.
Cikava, što ŭ hetym śpiektakli, u paraŭnańni z «11 krasavika», zrobleny vialiki krok nasustrač estetycy tradycyjnaha teatra. My bačym schiematyčnuju scenahrafiju: dvoje dźviarej i nievialiki pamost, — takuju lohka ŭjavić, kali razyhryvajucca napaŭantrepryznyja mieładramy našych nievialikich teatraŭ. Tut bolš vykarystana taksama tradycyjnych mizanscen, akciory «bačać» adzin adnaho, reahujuć, uzajemadziejničajuć. Na niejkija momanty stvarajecca ŭražańnie, byccam hladziš typovuju mieładramu. Nie padmanvaje tolki maŭleńnie: voś tut nie chapiła paŭzy, voś tut akcent nie na tym słovie. Pa vuchu lazom režuć dyktafonnyja intanacyi, a inšymi intanacyjami apisvać hvałtoŭnyja dziei niemahčyma, adna ŭdała pastaŭlenaja paŭza — i nadta lohka emacyjna pravalicca ŭ prorvu. Adna z takich emacyjnych scen, kali hieroj raskazvaje pra tatuiroŭku kvietak, jakuju zrabiŭ na miescy šnaraŭ, i na jaho prajecyrujucca kvietki. Heta pavinna hučać jak emacyjny apahiej śpiektakla, ale padadziena hetaksama prosta, jak i papiarednija sceny hvałtavańnia. Takoje emacyjnaje vyroŭnivańnie nie dazvalaje zakranać krajnaści i pakidaje vialikuju prastoru dla dyskusii paśla śpiektakla, a ŭ hetym jakraz i jość asnoŭnaja meta śpiektakla.
Sama estetyka śpiektakla supraciŭlajecca tamu, kab vyłučać kahości z akciorskaha składu. Razvažać pra «akciorskija raboty» da miesca ŭ tradycyjnym śpiektakli, dzie zadača dla akciora — samaśćvierdzicca, vyjavić siabie ŭ piersanažy, a tut zadača advarotnaja. Akciory nibyta adlustroŭvajuć dla nas padziei, jak padčas śledčaha ekśpierymientu ci ŭ muziei. Jość sumnievy, što akciory tradycyjnaj škoły zmahli b padać taki składany tekst nastolki karektna, nie pieraciskajučy emacyjnyja akcenty, z metaj pieradać źmiest padziei. A voś vykanaŭcy, jakich Valancina Maroz rychtuje na svaich majstar-kłasach, spraŭlajucca z zadačaj dosyć pierakanaŭča.
Na abmierkavańni stvaralniki śpiektakla padkreślili, što dla ich tema nie zakrytaja, što jany čakajuć novych historyj. Padkreślivałasia, što ŭ mužčyn taksama šmat historyj hvałtu, ale jany redka pahadžajucca raskazvać pra takoje na dyktafon.
«Łabaratoryja sacyjalnaha teatra» vykonvaje funkcyju teatra-parłamienta, kali na scenie žyŭcom vyjaŭlajucca temy, jakija my pryzvyčailisia abmiarkoŭvać anłajn.
Ciapier čytajuć
Usie čakali padzieńnia cen, ale ničoha padobnaha! Jak za hod źmianilisia ceny na kvatery ŭ Minsku i inšych bujnych haradach6
Kamientary