Niekalki faktaŭ pra hiniekołaha i pravaabaroncu, jakija atrymali Nobiela za baraćbu z seksualnym hvałtam
Siońnia ŭ Osła stała viadoma, što łaŭreatami Nobieleŭskaj premii miru za 2018 hod stali doktar Denis Mukviehie z DR Konha i Nadzia Murad ź Iraka.
Dakładnaja farmuloŭka ich zasłuh, za jakija jany i atrymali ŭznaharodu hučyć, jak «za namahańni, nakiravanyja na spynieńnie vykarystańnia seksualnaha hvałtu jak zbroi ŭ vojnach i kanfliktach».
Raspaviadziom pra ich dziejnaść krychu padrabiaźniej.
«Čałaviek, jaki «ramantuje» žančyn»
Žyćciovy los 63-hadovaha Denisa šmat u čym vyznačyła dziejnaść jaho baćki: jon byŭ trecim u siamji pastara-piacidziasiatnika, što pracavaŭ u šviedskaj misii.
Denis ź dziacinstva bačyŭ šmat chvorych ludziej, tamu i vyrašyŭ stać doktaram. Cikava, što pieršapačatkova jon śpiecyjalizavaŭsia na piedyjatryi, ale sutyknuŭsia ź vialikaj kolkaściu paślarodavych uskładnieńniaŭ u kanhalezskich žančyn, jakija nie mieli dostupu da miedycynskaj dapamohi, tamu vyrašyŭ surjozna vyvučać akušerstva i hiniekałohiju.
Paśla navučańnia ŭ Francyi viarnuŭsia na radzimu i stvaryŭ u Respublicy Zair (ciapier Demakratyčnaja Respublika Konha) słužbu akušerstva i hiniekałohii.
Z 90-ch jon aktyŭna dapamahaje žančynam, jakija paciarpieli ad seksualnaha hvałtu: hety čas byŭ poŭnym uzbrojenych kanfliktaŭ i čałaviečych śmierciaŭ, masavych zhvałtavańniaŭ.
Denis nie prosta akazvaŭ usim žančynam dapamohu, jon vioŭ i aktyŭnuju kampaniju ŭ ŚMI suprać žudasnaj tradycyi, kali sałdaty hvałciać žančyn z varožych kłanaŭ. Ź mižnarodnaj dapamohaj jon pabudavaŭ špital. Pavodle niekatorych źviestak, z taho času jon z razam z kalehami pravieŭ bolš za 40 tysiač apieracyj dla žančyn i dziaŭčynak.
Za toje, što doktar aktyŭna davaŭ intervju ŚMI, vystupaŭ u AAN, zaklikajučy spynić masavyja zhvałtavańni ŭ DRK, u jaho adras niaspynna pastupali pahrozy. U 2012 hodzie na jaho dom uvohule napali: u zakładniki trapili dźvie dački Denisa (usiaho ŭ jaho 5 dziaciej).
Usiaho za jaho karjeru na jaho napadali jašče 5 razoŭ, možna skazać, što doktar cudam zastaŭsia žyvym: jaho ciełaachoŭniku adnojčy pašancavała kudy mienš, jon zahinuŭ.
Zhodna z dakładam AAN, apublikavanym u pačatku 2014 hoda, na praciahu čatyroch hadoŭ sa studzienia 2010 pa śniežań 2013 h. u DRK było zhvałtavana bolš za 3600 žančyn. Kali b nie Mukviehie, chto viedaje, moža, heta strašnaja ličba była b jašče bolšaj…
U 2014 hodzie doktar atrymaŭ premiju imia Sacharava «za baraćbu ŭ abaronu žančyn».
Niekalki cytat Mukviehie:
«Nieabchodna lubić inšych, jak siabie samoha. Časam da mianie prychodziać žančyny z takimi traŭmami, što mnie chočacca płakać. I ja navat dziŭlusia, jak hetyja žančyny znachodziać u sabie siły ŭznavić svajo žyćcio».
«Adzinkavy vypadak zhvałtavańnia — užo surjozny i patrabuje ŭsich nas raspačać dziejańni; u majoj krainie — sotni tysiač zhvałtavanych žančyn. My zanadta doŭha i zanadta šmat enierhii patracili na vypraŭleńnie nastupstvaŭ hvałtu, ciapier nastaŭ čas zaniacca jaho pryčynami».
«Byłaja pałonnaja bajevikoŭ ID»
Pravaabaroncy ź Iraka Nadzie Murad Basie Tacha 25 hod. Jana maryła stać piedahoham, ale nie zmahła skončyć univiersitet: jaje pasiołak Koča ŭ 2014 hodzie zachapili bajeviki ID.
Nadzia maje jezidskaje pachodžańnie (subetnas kurdaŭ), tamu trapiła ŭ lik tych, kaho pieraśledujuć isłamisty. Bolšaść jaje siamji džychadzisty zabili za admovu pryniać isłam.
Razam ź inšymi žančynami Nadzia apynułasia ŭ seksualnym rabstvie, sprabavała niaŭdała biehčy, za što padviarhałasia katavańniam. Niekalki razoŭ pierapradavałasia. Zmahła źbiehčy tolki paśla troch miesiacaŭ pałonu.
U 2016 hodzie byłaja pałonnaja ID stała pasłom pa abaronie hodnaści ludziej, jakija pieražyli handal, ad upraŭleńnia AAN pa narkotykach i złačynnaści. Siońnia jana žyvie ŭ Hiermanii.
U 2016 hodzie Murad taksama była hanaravanaja premijaj imia Sacharava.
Niekalki cytat Nadzi:
«Ja jezdžu pa ŭsim śviecie, naviedała bolš za 20 arabskich i jeŭrapiejskich dziaržaŭ. Ja sustrakałasia z mnohimi lidarami, parłamientaryjami i prosta ź ludźmi. Čaho my damahajemsia? My b chacieli pakarać vinavatych bojni, pakarać złačyncaŭ u Mižnarodnym kryminalnym sudzie i abaranić nievialikija nacyjanalnyja supołki, takija jak jezidy i chryścijanie, što žyvuć u Iraku i Siryi».
«Ciapier uvieś śviet bačyć, što takoje ID, uvieś śviet bačyć, što robić ID. Ale prosta ciapier dziaŭčat i žančyn pradajuć i hvałciać. Ale sumleńnie čałaviectva nie abudziłasia, i hetych žančyn niama kamu vyzvalić».
Ciapier čytajuć
«Uźnikajuć ujaŭleńni, što palitviaźni musiać być stojkimi, sabranymi, udziačnymi. A realnaść roznaja». Pahavaryli ź ludźmi, jakija vodziać departavanych litaralna za ruku
Kamientary