Jorh Forbryh: Vyzvaleńnie palitviaźniaŭ — stary pryjom Łukašenki

Dobryja naviny ź Biełarusi prychodziać redka, ale ŭ minułyja vychodnyja Alaksandr Łukašenka pamiłavaŭ šeść palityčnych źniavolenych.

Dla pamiłavanych, jakija adbyvali šmathadovyja terminy za pratesty suprać aŭtakratyi ŭ Biełarusi, heta stała prynamsi palohkaj, jakuju vitali miascovyja demakraty i mižnarodnaja supolnaść.

Łukašenka nazvaŭ svaju pastanovu aktam «humanizmu». Adnak heta byŭ staranna vyličany ŭ časie taktyčny chod dla taho, kab damahčysia prychilnaści Jeŭrapiejskaha Źviazu padčas rostu ŭnutranaha i hieapalityčnaha cisku.

Pytańnie ŭ tym, ci zmoža jon damahčysia pośpiechu hetym razam.

Łukašenka nikoli nie saromieŭsia dušyć i sadžać u turmu palityčnych apanientaŭ. 

Najbolš viadomy ź ich, Mikałaj Statkievič, bałatavaŭsia na prezidenckich vybarach u śniežni 2010 hoda, i, kali vyniki hałasavańnia byli sfalsifikavanyja dla taho, kab zabiaśpiečyć pieravybrańnie Łukašenki, staŭ na čale mirnaj masavaj akcyi pratestu. Palicyja žorstka razahnała demanstracyju i aryštavała blizu 700 mitynhoŭcaŭ.

Statkievič i jašče bolš za sorak aktyŭnych demakrataŭ atrymali šmathadovyja turemnyja terminy na pakazalnych pracesach. Z tych časoŭ hetyja viaźni sumleńnia pakrysie vychodzili na volu, ale tolki paśla taho, jak vymušana padpisvali źnievažalnyja prašeńni ab pamiłavańni.

Statkievič i jašče piaciora, vypuščanyja z turmy ŭ minułyja vychodnyja, ćviorda admaŭlalisia pisać prašeńni, vyklikajučy tym samym hnieŭ Łukašenki.

Schavany matyŭ hetaj pastanovy, adnak, vidavočny.

Uziaćcie palityčnych zakładnikaŭ nikoli nie było dla Łukašenki tolki srodkam prymusić zamaŭčać svaich krytykaŭ. Jany, bolej, zaŭsiody słužyli «valutaj» u jahonych stasunkach ź JEZ. Łukašenka vyzvalaje ich kožny raz, kali patrebnaje paciapleńnie stasunkaŭ z Zachadam.

Heta zazvyčaj adbyvajecca, kali hałoŭny fundatar Łukašenki — Rasieja — pavialičvaje svoj palityčny cisk ci źnižaje finansavańnie. Tak było paśla 2008 hoda, kali rasiejskaja vajna suprać Hruzii stała niedvuchsensoŭnym znakam revanšyzmu Kramla, što niesła patencyjnuju pahrozu dla biełaruskaj dziaržaŭnaści.

Heta taksama adbyłosia, kali praz suśvietny finansavy kryzis Biełaruś apynułasia ŭ ciažkim ekanamičnym stanoviščy. Łukašenka tady vyzvaliŭ traich palitviaźniaŭ i, u svaju čarhu, atrymaŭ ščodryja mižnarodnyja kredyty i zaprašeńnie dałučycca da inicyjatyvy JEZ «Uschodniaje partniorstva».

Siońnia situacyja naŭdziŭ padobnaja.

U hieapalityčnym płanie vajna Rasiei suprać Ukrainy vielmi vyjaŭna pakazała, nakolki daloka pojdzie Kreml dla śćviardžeńnia svajoj sfery ŭpłyvu na postsavieckaj prastory. Kab harantavać sabie choć niejkuju biaśpieku, Łukašenka pilna maje patrebu ŭ adnaŭleńni supracoŭnictva ź Jeŭropaj paśla doŭhich hadoŭ izalacyi.

Takim čynam, jahonyja dypłamaty byli adpraŭlenyja ŭ stalicy JEZ z pasłańniem, jakoje abviaščała, što, uličvajučy pavodziny Pucina, Łukašenka sapraŭdy źjaŭlajecca mienšym złom. Zatym dźviery ŭ Minsku rasčynilisia dla palitykaŭ JEZ, ekspertaŭ i łabistaŭ, u spadziavańni, što hieapalityčnaja stabilnaść adsunie na zadni płan pravy čałavieka i demakratyju.

Ekanamična Biełaruś paciarpieła ad adnačasovych vostrych spadaŭ u Rasiei i Ukrainie, jaje pieršym i trecim značnaściu handlovych partniorach.

Uzrovień ekspartu źniziŭsia. VUP skaračajecca ŭpieršyniu z 1997 hoda. Sa studzienia biełaruski rubiel straciŭ bolš za tracinu svajoj vartaści, a vosieńskija pazykovyja vypłaty paciahnuć za saboj niebiaśpiečnaje pamianšeńnie zołatavalutnych zapasaŭ.

Miž tym, achvota, i, mahčyma, žadańnie Rasiei davać Biełarusi finansavuju padtrymku nie biaźmiežnyja. Z adsutnaściu inšych krynic, Biełaruś hladzić u bok Zachadu ŭ pošukach hatoŭki. Dla hetaha, adnak, treba pakłaści kaniec palityčnaj izalacyi krainy.

U samoj Biełarusi nabližajecca kastryčnickaje «pieraabrańnie» Łukašenki. Tam jon sapraŭdy nie budzie mieć prablem ź piaćciu pasłuchmianymi kandydatami ad kiravanaj apazicyi.

Zamiest hetaha jamu daviadziecca turbavacca ab prostych biełarusach, jakim jon zazvyčaj istotna padvyšaŭ zapłatu pierad vybarami. Zrabić heta ciapier z pustym skarbam ciažka.

Zamiest hetaha Łukašenka pazicyjanuje siabie ŭ jakaści adzinaha haranta niezaležnaści i stabilnaści dla biełarusaŭ. Jon vydatna razumieje, što heta budzie vyhladać bolš pierakanaŭča, kali misija naziralnikaŭ ABSIE stanoŭča acenić vynik blizkich vybaraŭ.

Łukašenka, biezumoŭna, čakaje, što niejak akupicca haścinnaść, vyjaŭlenaja im pry praviadzieńni ŭ Miensku pieramoŭ (choć i biasplonnych) ab kryzisie va Ukrainie.

Praściej kažučy, jon iznoŭ šukaje pryznańnia i hrošaj na Zachadzie.

Ci pamiataje JEZ, da čaho pryviała jaho sproba zblizicca ź biełaruskim režymam u 2008 hodzie? Jašče da kanca 2010 hoda Łukašenka pramantačyŭ atrymanyja ad Zachadu srodki, viarnuŭsia pad kryło Pucina i ŭziaŭ u zakładniki novych palityčnych źniavolenych — apošnija ź jakich vyjšli na volu ŭ minułyja vychodnyja.

Kali Jeŭropa nie vyjavić ćviordaści ŭ niekatorych pytańniach, jana ryzykuje trapicca na toj samy kručok.

Pa-pieršaje, Jeŭropa pavinna pryznać, što ŭ toj čas jak hetyja šeść palityčnych źniavolenych byli pamiłavanyja, Miensk aktyŭna šukaje im «zamienu».

Try moładzievyja aktyvisty, aryštavanyja za hrafici «Biełaruś maje być biełaruskaj», jakija faktyčna mała adroźnivajucca ad aficyjnaj prapahandy, atrymali tyja ž abvinavačvańni ŭ «chulihanstvie», za jakoje siadzieli čaćviora z nadoječy vyzvalenych.

Heta novaja sprava ŭ raspracoŭcy pavinna asłabić entuzijazm usich u JEZ, chto miarkuje, što ciapier sama para dla paŭtornaha zbližeńnia ź biełaruskim uradam.

Pa-druhoje, JEZ užo daŭno patrabuje nie tolki vyzvaleńnia palitviaźniaŭ, ale i ich poŭnaj rehabilitacyi. Apošniaja ŭmova nie była vykananaja ni ŭ vypadku vyzvalenych u minułyja vychodnyja, ni ŭ vypadku kaho-niebudź z tych, chto byŭ asudžany, pasadžany ŭ turmu i vyzvaleny paśla 2010 hoda.

Va ŭsich hetych pytańniach JEZ pavinien zastavacca viernym svaim pieršapačatkovym umovam adnaŭleńnia ŭzajemadziejańnia ź biełaruskim uradam.

Nastupnym krokam JEZ pavinien stać pierachod da poŭnaha naboru umoŭ, sfarmulavanych pačynajučy z 2006 hoda dla narmalizacyi stasunkaŭ ź Biełaruśsiu. Siudy ŭvachodziać svabodnyja vybary, ŚMI, hramadzianskaja supolnaść, niezaležnaja sudovaja sistema i svaboda schodaŭ dla pracoŭnych i pradprymalnikaŭ.

Źviadzieńnie hetych patrabavańniaŭ da biezumoŭna važnaha pytańnia vyzvaleńnia palityčnych źniavolenych tolki raściahvaje hulniu ŭ kata i myš, u jakuju Biełaruś navučyłasia tak pa-majstersku hulać ź JEZ.

Pa-treciaje, ABSIE pavinna być dazvolena nazirać za prezidenckimi vybarami ŭ kastryčniku 2015 z zvyčajnymi prychilnaściu i sumlennaściu. Vielmi imavierna, budzie ažyćciaŭlacca palityčny cisk z metaj pasłableńnia krytyki vybarčaha pracesu albo z boku tych, chto imkniecca uznaharodzić Łukašenku za praviedzienyja ŭ Miensku pieramovy ab Ukrainie, albo tych, chto šukaje mahčymaści zbližeńnia z hieapalityčnych pryčyna, z nacyjanalnych intaresaŭ ci dla biznes-suviaziaŭ.

Ni adzin z hetych matyvaŭ nie pavinien padvažyć pryncypovaść ABSIE ŭ nazirańni za vybarami.

Narešcie, ab finansavaj dapamozie nie moža być i havorki. Ekanamičnyja biedy Biełarusi iduć znutry: jany źjaŭlajucca vynikam biezhaspadarčaści, adsutnaści strukturnych reformaŭ, zaležnaści ad zamiežnych subsidyj i złoŭžyvańnia ŭładaj.

Nivodzin z papiarednich kredytnych pakietaŭ i hrantaŭ, pieradadzienych Biełarusi, nie pryčyniŭsia da hłybokich abo tryvałych ekanamičnych źmien. Jany tolki dapamahli zabiaśpiečyć vyžyvańnie režymu Łukašenki.

Vyzvaleńnie šaści palityčnych źniavolenych u Biełarusi možna tolki vitać. Tym nie mienš, naŭrad heta možna ŭvažać za prykmietu libieralizacyi zakaścianiełaj aŭtakratyi Alaksandra Łukašenki.

Reakcyja Jeŭropy była ŭ najlepšym vypadku aściarožnaj. I niebiespadstaŭna. Kali pilnavacca pryncypovaj pazicyi hetym razam, to možna ŭniknuć zroblenych u minułym palityčnych pamyłak Jeŭropy, jakija zaŭsiody pryčynialisia da bolšaha, a nie mienšaha liku achviar palityčnych represij.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0