Zimoj u Indyi, letam u Zaprudździ: biełaruskija daŭnšyftary pierabirajucca ŭ viosku FOTA
Dvanaccaty hod jak byłaja haradžanka Alesia Karžova pamianiała horad na viosku. U jaje troje dziaciej, i žančyna ŭpeŭnienaja, što viaskovaje vychavańnie lepš rychtuje ich da darosłaha žyćcia. Svaboda naviedała viaskoŭcaŭ u pieršym pakaleńni ŭ vioscy Małoje Zaprudździe Vałožynskaha rajonu.
Lubimaja hulnia na kamputary — «Super-ferma»
Dzie žyvie Alesia, možna vyznačyć, nie pytajučy ŭ miascovych — jejnaja chata rasfarbavanaja jarčej za astatnija, a zamiest tradycyjnaha płota ŭzdoŭž darohi vysadžanyja jełki.
Usie troje dziaciej — adzinaccacihadovaja Daryna, dziesiacihadovy Radamir i vaśmihadovy Jarasłaŭ — štodnia jeździać u sielskuju škołu ŭ susiedniuju viosku — ahraharadok Harodźki. Pryjechaŭšy sa škoły damoŭ, chłopcy kidajucca da kamputara pakazvać žurnalistam, kolki hulniaŭ u ich ustalavana.
«Heta «Superferma» — samaja lubimaja hulnia va ŭsich chłopčykaŭ u klasie, — pakazvaje Jarasłaŭ, kirujučy virtualnym traktaram. — Šmat u kaho mamy pracujuć na fermie. A tut u hulni treba rabić toje samaje, što ŭ ich na pracy».
Alesia kaža, što joj chaciełasia b, kab dzieci bolš žyli žyvym, a nie virtualnym žyćciom. Ale zrabić ničoha ź ciahaj da hadžetaŭ jana nia moža.
«Vioska vioskaj, ale sučasny śviet całkam nasyčany hetymi technalohijami. U vioscy ničoha nie schavaješ. Jany ŭsie telefony i planšety imhnienna asvojvajuć».
Ale pry hetym Alesia adznačaje, što kali dzieci siadziać pierad kamputaram, možna być upeŭnienaj, što ŭ chacie ŭsio ŭ paradku, nichto ničoha nia ŭčynić.
Siarod «žyvych zabaŭ» na dvary — kaza Biełačka, sabaka — alaskinski małamut Zorka i trusik Pušok. Na adnoj ź jabłyniaŭ Radamir sam pabudavaŭ domik. Ciapier dzieci volny čas pravodziać pamiž kamputaram i domam na drevie. U domiku Jarasłaŭ trymaje svoj «harod» — pasadžanaje ŭ plastykavyja kantejnery roznaje nasieńnie. Jašče adzin harod u jaho doma — kalekcyja kaktusaŭ.
Zamiest kramy chodzim u les
Pakul chłopcy vyznačajuć, čyja čarha hulać u «Superfermu», Alesia hatuje boršč na abied. Usia siamja — vehietaryjanskaja, miasa na stale nie byvaje. Zamiest jaho ŭ sup idzie z tuzin roznych hatunkaŭ harodniny i ziołak.
«Voś heta śnitka — padnožny korm. Samaja pieršaja zielanina dzikarosłaja. My jaje paŭsiul dadajom».
Ź ladoŭni Alesia dastaje vialiki draŭniany hryb, tak zvanuju hubu. Kažuć, na smak jana padobnaja da varanaj kaŭbasy. Štohod vyrastaje na adnoj i toj ža viarbie. A pobač raście tapola, na jakoj zvyčajna źbirajuć viešanki. Źjavilisia ŭžo i smaržki. Zamiest kramy možna ŭžo chadzić u les.
Kab zaparyć harbatu, Alesia idzie da svajoj «čajnaj hradki», dzie raście melisa, roznyja hatunki šałfieju, isop i miata. Da harbaty taksama naryvaje liścia parečak i kłubnic.
Na inšych hradach u Alesi — zvyčajnaja harodnina. Raskidanaja sałoma akazvajecca pasadžanaj bulbaj. Byccam by mienavita tak raniej našy prodki jaje vyroščvali — pasypali raskidanuju pa poli bulbu ziamloj, popiełam i nakryvali sałomaj.
«Jana tady vychodzić čystaja, i nia treba ŭhnajeńniaŭ».
Na harodzie, jak i ŭ astatniaj haspadarcy, dzieci dapamahajuć Alesi. Asabliva achvotna jany heta robiać za ŭznaharody — maroziva ci inšyja łasunki.
Zimoj u Indyi, letam — u Zaprudździ
Dzieci tym časam vykočvajuć svaje rovary. Usie jany časta jeździać da siabroŭ u Harodźki — heta dva kilametry ad Małoha Zaprudździa.
Ale čaściej hości pryjaždžajuć da Alesinych dziaciej. Asabliva letam, kali na viosku viartajucca haradžanie, što kupili tut damy.
«Tut damoŭ dvaccać vykupili haradzkija. Roznyja tvorčyja ludzi. Niechta pierajechaŭ całkam, ź dziećmi, jak i my, a niechta pryjaždžaje na leta. Zimoj — u Indyi, a letam — u Małym Zaprudździ».
Vałožynski rajon — viadomy siarod daŭnšyfteraŭ rehijon. Alesia kaža, što admysłova tut nichto nie arhanizoŭvaŭ pasieliščaŭ, ale pastupova sabrałasia cełaja vakolica blizkich pa duchu ludziej. Samy viadomy ź miascovych chutaroŭ — Šabli — siadziba muzyčnaha pradusera Ŭładzimiera Šablinskaha.
«Štoleta tut prachodziać festyvali i kancerty. Ja kali žyła ŭ horadzie, tak šmat nie chadziła na kancerty, jak tut».
Bolšaść «novych viaskoŭcaŭ» — byłyja haradžanie. Sama Alesia pierajechała z rodnaha Homiela ŭ svaju pieršuju viosku jašče 11 hod tamu.
«Baćki adrazu vielmi chvalavalisia za mianie. Maja maci ź vioski i viedaje jaje tolki z nehatyŭnaha boku: tam treba šmat pracavać, a hrošy nia płaciać. A jašče ŭsie pjuć navokał. Ale potym jana pabačyła, što žyć možna i pa-inšamu».
Vosiem hod Alesia žyła ŭ roznych vioskach pad Homielem. Ale potym paznajomiłasia ź Mikitam Konanavym — mienčukom, jaki pierajechaŭ u Małoje Zaprudździe. Da jaho jana i pierajechała try hady tamu. Ciapier šyje sabie viasielnuju sukienku — na Kupalle jany pabiarucca šlubam.
U pryrodzie jość usio nieabchodnaje j biaspłatna
Mikitavy ŭładańni — za piać chataŭ ad Alesinych. Mikita abjadnaŭ try ŭčastki, zakančvaje haściavuju chatu i «klub» — byłuju adrynu, dzie jany z Alesiaj źbirajucca pravodzić kancerty, seminary dy viečaryny.
«Voś kali ja žyła pad Homielem, ja siabie nie adčuvała tak dobra, jak tut. Pa-pieršaje, biez mužčyny, a pa-druhoje, nie było tak šmat susiedziaŭ-adnadumcaŭ».
Padčas razmovy da Alesi prychodzić jejnaja siabroŭka Kryścina Baranskaja ź Vialikaha Zaprudździa. Razam jany źbirajucca iści pa miatu i skrypień. Jak i Alesia, Kryścina z haradzkoj siamji.
«U mianie ŭsie da prababuli žyli ŭ horadzie. Ale mnie padabałasia pryroda, i ja pierajechała na viosku».
Muž Kryściny vyrablaje barabany na prodaž. Z hetaha jany i žyvuć. Raz na tydzień Mikita jeździć u Vałožyn ci Miensk, dzie zapraŭlaje kartrydžy dla pryntaraŭ. Ale choča, kab z časam nia jon jeździŭ u horad, a haradžanie pryvozili hrošy ŭ viosku. Dziela hetaha jak najchutčej jany razam z Alesiaj starajucca skončyć haściavy domik i «klub».
«U vioscy hrošaj asabliva j nia treba, — kaža Kryścina. — Heta ŭ horadzie kramy, jakija prapanujuć tabie niepatrebnyja rečy. A ŭ pryrodzie, nasamreč, možna znajści ŭsio nieabchodnaje j zadarma».
Bačačy inšy viaskovy ład žyćcia, u susiedniuju viosku pierajechała Mikitava maci. Pra pierajezd zadumałasia i maci Kryściny.
«Jana ŭsio žyćcio pražyła ŭ Miensku, a ciapier jaje taksama ciahnie pryroda. Tolki jana nie razumieje, jak vyrvacca z horadu. Napačatku i ja tak dumała: chiba jość žyćcio na vioscy?»
Raniej unuki jeździli da babulaŭ u viosku, ciapier — u horad
Alesia kaža, što mienavita na vioscy dzieci vyrastajuć lepš prystasavanymi da žyćcia. Ź dziacinstva jany tut pryvučajucca da pracy. Radamir užo ŭ čatyry hady moh kałoć drovy. Na vioscy ŭ dziaciej bolš samastojnaści i adkaznaści.
«U haradach takoha niama. Uvohule, ciapier vielmi šmat stała žanockich mužčyn».
I Alesia, i Kryścina marać całkam admiežavacca ad horadu i žyć aŭtanomna. Ale pakul heta zrabić niemahčyma: u miascovaj kramie jany nabyvajuć i masła, i krupy. Časam davodzicca jeździć u horad i samim.
Ciahnie ŭ horad i dziaciej. Alesia razumieje, što nieviadomaje ich zaŭždy vabić. Prynamsi raz na hod jany jeździać u Homiel da babuli.
«Raniej unuki jeździli da babulaŭ u viosku, ciapier — u horad».
Ale maci nie źbirajecca ŭtrymlivać dziaciej siłaj na vioscy. Naadvarot, jana b chacieła, kab jany atrymali adukacyju ŭ horadzie, zaviali novyja znajomstvy, znajšli siabie. Siaredni Radamir zajaviŭ nam, što choča stać režyseram, bo «tam šmat płaciać». A Daša choča «šmat tancavać».
«Kožny maje svajo pryznačeńnie, — kaža ich mama Alesia. — Niachaj i maje dzieci sami jaho znojduć. U mianie było pryznačeńnie — žyć na ziamli. Ja baču plusy ŭ hetym. Ale maje dzieci sami pavinny pryjści da hetaha».
Ciapier čytajuć
62‑hadovaja biznesvumen i miljanierka Iryna Ciareščanka padzialiłasia historyjaj svajho kachańnia z mužčynam, na 20 hadoŭ małodšym za jaje6
Kamientary