Зяленскі заявіў, што праз абмежаванні ў сістэме Starshield украінскія дроны не могуць дагнаць рэактыўныя «Шахеды». У SpaceX кажуць пра тэхнічны збой
Праблемы са спадарожнікавымі тэрміналамі ўздоўж лініі фронту і на акупаваных тэрыторыях дазваляюць расійскім беспілотнікам бесперашкодна прарывацца да энергетычных аб’ектаў углыб Украіны. Пакуль вайскоўцы фіксуюць сістэмнае блакаванне сігналу, у Вашынгтоне патрабуюць ад Ілана Маска захаваць усю перапіску пра працу комплексу на фоне мірных перамоў з Масквой.
Пра тое, што расійскія войскі карыстаюцца штучнымі абмежаваннямі ў працы амерыканскай спадарожнікавай сістэмы Starshield для ўдараў па ўкраінскай інфраструктуры, у нядзелю, 15 лістапада, паведаміў у сваім тэлеграм-канале прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі.
Паводле яго слоў, толькі за апошні тыдзень Расія выпусціла па Украіне больш за 2300 ударных дронаў, 1590 кіраваных авіябомбаў і 15 ракет розных тыпаў. Уночы і раніцай 15 лістапада пад ударамі апынуліся аб’екты энергетыкі ў Запарожскай, Сумской, Адэскай, Жытомірскай і Кіраваградскай абласцях, чыгуначная інфраструктура ў Днепрапятроўскай, Харкаўскай і Запарожскай абласцях, а таксама цэлі на Данеччыне і Кіеўшчыне, у выніку чаго пацярпелі 16 чалавек.
Зяленскі патлумачыў, што расійскае войска мэтанакіравана б’е «Шахедамі» па электрычных падстанцыях, і значная частка гэтых беспілотнікаў прарываецца праз украінскую супрацьпаветраную абарону з прычыны ліміту хуткасці на тэрміналах Starshield.
Уздоўж лініі фронту і на часова акупаваных тэрыторыях украінскія дроны-перахопнікі страчваюць сувязь з аператарамі, калі разганяюцца да 161 км/г — або 100 міль за гадзіну — і праз гэта фізічна не могуць здагнаць новыя расійскія рэактыўныя «Шахеды».
Прэзідэнт Украіны даручыў Міністэрству замежных спраў, Міністэрству абароны і свайму Офісу дамагацца ад амерыканскага боку і кампаніі SpaceX зняцця гэтых абмежаванняў.
Чаму падраздзяленні «Барс» не могуць збіваць цэлі на падыходзе
Упершыню пра праблему Уладзімір Зяленскі публічна заявіў яшчэ 12 лістапада пасля дакладаў міністра абароны Яўгенія Хмары і галоўнакамандуючага Узброенымі сіламі Украіны Міхайлы Драпатага, пра што пісала агенцтва «Інтэрфакс-Украіна». Тады кіраўнік дзяржавы адзначыў, што ўкраінскія спецыялісты праверылі работу тэрміналаў і пераканаліся: гаворка ідзе не пра выпадковыя памылкі, а пра сістэмнае праграмнае абмежаванне хуткасці.
Падрабязнасці таго, як гэта ўплывае на баявыя дзеянні, у публікацыі «Радыё Свабода» раскрыў старшы ўкраінскі дыпламат у Вашынгтоне Дзяніс Сенік. На 14 лістапада ён пацвердзіў, што збоі працягваюцца ўжо пяць дзён запар, а штодзённыя тэсты на розных участках фронту даюць адзін і той жа вынік.
Дыпламат падаў у прыклад працу спецыялізаваных украінскіх падраздзяленняў «Барс», якія выкарыстоўваюць сувязь Starshield для палявання на рэактыўныя «Шахеды».
Праз блакаванне сігналу на высокіх хуткасцях вайскоўцы больш не могуць збіваць расійскія беспілотнікі непасрэдна каля лініі боесутыкнення або над акупаванай тэрыторыяй. Замест гэтага ўкраінскім сілам даводзіцца чакаць, пакуль дроны заляцяць углыб падкантрольнай Кіеву тэрыторыі і дасягнуць наступных рубяжоў абароны, што дае расійскаму боку дадатковую перавагу.
Пазіцыя SpaceX
Міністэрства абароны Украіны наўпрост звярнулася да кампаніі SpaceX па тлумачэнні, аднак карпарацыя Ілана Маска адхіліла абвінавачанні.
Як расказалі журналістам украінскія чыноўнікі на ўмовах ананімнасці, у SpaceX ім адказалі: «Мы не ўводзім ніякіх абмежаванняў».
Прадстаўнікі кампаніі спаслаліся на тэхнічныя непаладкі, але праігнаравалі ўдакладняльнае пытанне пра тое, чаму гэтыя праблемы ўзнікаюць менавіта над часова акупаванымі раёнамі Украіны.
У Кіеве версіі пра тэхнічны збой не вераць і звяртаюць увагу на палітычныя наступствы такога падзелу. У заяве, распаўсюджанай Офісам прэзідэнта 14 лістапада, Уладзімір Зяленскі падкрэсліў, што адрозненне ў рэжыме працы сувязі над рознымі часткамі краіны закранае пытанне тэрытарыяльнай цэласнасці:
«Калі вы ўводзіце абмежаванні там, вы ўжо часткова прызнаяце часова акупаваныя тэрыторыі не нашымі».
Цяперашні канфлікт вакол спадарожнікавай сувязі стаў працягам аналагічнага эпізоду, які адбыўся ў кастрычніку 2026 года. Тады ўкраінскі бок таксама фіксаваў зніжэнне ліміту хуткасці тэрміналаў Starlink і вайсковай сеткі Starshield прыкладна да 160 км/г, аднак 24 кастрычніка паўнавартасную работу сэрвісу аднавілі. Заснавальнік SpaceX Ілан Маск раней сцвярджаў, што сістэма Starshield цалкам кантралюецца ўрадам ЗША, дзе параметры хуткасці і выкарыстання вызначаюць амерыканскія вайскоўцы, а канчатковае слова належыць прэзідэнту Дональду Трампу. Сам Трамп сваё дачыненне да ўвядзення абмежаванняў адмаўляў.
Фактар перамоў з Крамлём
Сітуацыя выклікала рэзкую рэакцыю ў Кангрэсе ЗША, дзе заканадаўцы занепакоеныя тым, наколькі абароназдольнасць саюзнікаў залежыць ад рашэнняў адной прыватнай карпарацыі. Сенатары-дэмакраты з Камітэта міжнародных адносін Джын Шагін і Крыс Кунс у апублікаваным 13 лістапада лісце афіцыйна запатрабавалі ад Ілана Маска захаваць усю дакументацыю і перапіску, звязаную з абмежаваннямі Starlink і Starshield для Украіны, пачынаючы з 1 верасня. Гаворка ідзе пра камунікацыю з удзелам самога Маска, кіраўніцтва SpaceX, украінскіх прадстаўнікоў, Белага дома і Пентагона. Пацвердзіць захаванне гэтых звестак мільярдэр мусіць да 30 лістапада.
Адначасова з сенатарамі з крытыкай выступілі вядучыя дэмакраты ў Палаце прадстаўнікоў — Грэгары Мікс з Камітэта замежных спраў і Адам Сміт з Камітэта ў справах узброеных сіл. Яны заявілі, што папярэднія абмежаванні сувязі ўжо прыводзілі да гібелі мірных украінцаў, у тым ліку дзяцей, і ўзмацнялі пазіцыі Масквы.
Апытаныя журналістамі эксперты звязваюць праблемы са спадарожнікамі з больш шырокім геапалітычным кантэкстам. Падпалкоўнік войска ЗША ў адстаўцы Амас Фокс з Ініцыятывы будучай бяспекі пры Універсітэце штата Арызона адзначыў, што гэты выпадак дэманструе рызыку манаполіі:
«Канкурэнт дамінаванню Маска ў гэтай сферы дапамог бы застрахаваць такія дзяржавы, як Украіна, ад палітычных гульняў людзей накшталт Маска».
У сваю чаргу прафесар Чыкагскага ўніверсітэта Пол Поўст нагадаў, што раней Маск тлумачыў запаволенне сігналу ўласнай трактоўкай умоў абслугоўвання SpaceX. Паводле слоў навукоўца, хоць прамых доказаў гэтаму пакуль няма, новыя збоі могуць служыць ускосным інструментам ціску на Кіеў падчас дыпламатычных таргоў.
Праблемы з працай Starshield супалі па часе з актывізацыяй спроб адміністрацыі Дональда Трампа дасягнуць пагаднення аб спыненні вайны. На гэтым тыдні, 12 лістапада, Уладзімір Пуцін прыняў у Крамлі спецпасланніка ЗША Стыва Уіткафа і зяця амерыканскага прэзідэнта Джарэда Кушнера. Па выніках кантактаў Кушнер 14 лістапада паведаміў у сацсетках, што наступны этап будзе сфакусаваны на арганізацыі прамога дыялогу паміж Расіяй і еўрапейскімі ўрадамі, а таксама на падрыхтоўцы новага раўнда трохбаковых перамоў. Пры гэтым унутры саміх ЗША і сярод саюзнікаў гучаць перасцярогі супраць саступак Крамлю: сенатар-рэспубліканец Том Котан назваў абсурдным патрабаванне Масквы вывесці войскі НАТА з Усходняй Еўропы, а прэзідэнт Францыі Эмануэль Макрон заявіў, што абмежаванне дапамогі Украіне вядзе да несправядлівага міру і новай вайны. Белы дом і Пентагон запыты аб каментарыях наконт сітуацыі вакол Starshield пакінулі без адказу.
Каментары