Грамадства33

У Музеі вольнай Беларусі адкрылася выстава пра выбары 2001 года

5 верасня ў Музеі вольнай Беларусі адкрылася экспазіцыя, прысвечаная прэзідэнцкім выбарам у Беларусі 2001 года. Тая электаральная кампанія мелася стаць другімі дэмакратычнымі выбарамі ў нашай краіне, а стала першымі недэмакратычнымі. Выстава так і называецца — «Першыя недэмакратычныя». Матэрыялы для экспазіцыі перадаў у музей польскі палітолаг і праваабаронца Павел Казанецкі, расказвае «Белсат».

Часовая экспазіцыя «Першыя недэмакратычныя». Варшава, Польшча. 5 верасня 2026 года. Фота тут і далей: Рауль Дзюк / Белсат

Дэмакратычныя сілы выбралі ў 2001‑м адзінага кандыдата — Уладзіміра Ганчарыка, хоць многія ставілі на Сямёна Домаша. 9 верасня адбылася першая беларуская — і няўдалая — плошча (з захопам Палацу прафсаюзаў). Вынік: Лукашэнка — 75,65%, Ганчарык — 15,65%. Ні ЗША, ні ЕС вынікаў не прызналі.

Гэтыя выбары былі таксама першай кампаніяй, падчас якой вельмі ярка праявіла сябе вулічная агітацыя, а таксама дзейнасць груп незалежных назіральнікаў і моладзевых палітычных ініцыятыў — «Зубр» ды іншых.

На выставе можна пабачыць, напрыклад, інфармацыйны стыкер з мапай Еўропы з лічбамі сярэдніх заробкаў (Беларусь — $65, Польшча — $400, Нямеччына — $2500), брашуру «Інструкцыя для назіральнікаў ва ўчастковых выбарчых камісіях», выбарчую ўлётку Уладзіміра Ганчарыка (па-расейску) — 7 пунктаў праграмы («Моцная дзяржава — заможныя грамадзяне» і г. д.), нават запальнічку з абгрызенай рыбінай: «У яе не было голасу. А ў цябе?..»

Адзін з экспанатаў часовай экспазіцыі «Першыя недэмакратычныя» і сустрэча з удзельнікамі падзеяў 2001 года ў Музеі вольнай Беларусі. Варшава, Польшча. 5 верасня 2026 года. Фота: Рауль Дзюк / Белсат
Экспанаты часовай экспазіцыі «Першыя недэмакратычныя»

Уладальнік калекцыі Павел Казанецкі расказаў «Белсату», што збіраў экспанаты 10 гадоў, калі быў у Беларусі і меў кантакты з вельмі рознымі асяродкамі. «Чым была важная і цікавая кампанія 2001 года? Тым, што гэта была першая кампанія, у якой апазіцыя мела магчымасць выкарыстоўваць сучасныя выбарчыя тэхналогіі, дзе, з аднаго боку, была думка пра пазітыўны меседж да грамадства, з другога — пра меседж адмоўны, які паказваў праблемы Лукашэнкі».

Адзін з экспанатаў часовай экспазіцыі «Першыя недэмакратычныя» і сустрэча з удзельнікамі падзеяў 2001 года ў Музеі вольнай Беларусі. Варшава, Польшча. 5 верасня 2026 года. Фота: Рауль Дзюк / Белсат

На адкрыцці экспазіцыі выступілі таксама палітык Аляксандр Дабравольскі, які ў 2001 годзе быў намеснікам кіраўніка выбарчага штабу адзінага кандыдата, Уладзімір Кобец — адзін з заснавальнікаў і каардынатараў руху «Зубр», журналісты Аляксандр Атрошчанкаў (у 2001 — прэс-сакратар «Зубра») і Фёдар Паўлючэнка (былы дырэктар выдання «Хартыя’97»), палітык Вячаслаў Сіўчык.

Адкрыццё часовай экспазіцыі «Першыя недэмакратычныя» і сустрэча з удзельнікамі падзеяў 2001 года ў Музеі вольнай Беларусі. Варшава, Польшча. 5 верасня 2026 года. Фота: Рауль Дзюк / Белсат

Аляксандр Дабравольскі зазначыў, што ў кампаніі 2001 года, калі параўноўваць з іншымі выбарамі, дэмакратычныя сілы мелі найбольшую падтрымку (аж да 2020 года). Паводле сацыялагічных даследаванняў, Лукашэнка не набраў і 10%, а паводле падлікаў амерыканскага паліттэхнолага Трыгвэ Олсана, мусіў адбыцца другі тур выбараў.

Адзін з экспанатаў часовай экспазіцыі «Першыя недэмакратычныя» і сустрэча з удзельнікамі падзеяў 2001 года ў Музеі вольнай Беларусі. Варшава, Польшча. 5 верасня 2026 года. Фота: Рауль Дзюк / Белсат

Журналіст Аляксандр Атрошчанкаў распавядаў на адкрыцці выставы, як, ён быў прэс-сакратаром «Зубра» і распаўсюджваў напярэдадні выбараў спецвыпуск газеты «Свабода» з артыкулам псіхіятра Дзмітрыя Шчыгельскага пра хваробу Аляксандра Лукашэнкі (Шчыгельскі сцвярджаў, што ў палітыка мазаічная псіхапатыя).

Журналіст Фёдар Паўлючэнка, разважаючы пра тое, чаму перад выбарамі беларускае грамадства не было шакаванае кампраматам пра палітычныя забойствы і «эскадрон смерці», заўважыў што менавіта тады «чыноўнікі і шмат хто са свядомых беларусаў вызначыліся, што рабіць далей».

«Гэтыя рашэнні, якія яны прынялі ў той час, паўплывалі і на падзеі ў Беларусі 2020 года. Для тых, хто тады зразумеў усё, 2020 год не быў дзіўным адкрыццём. Мне здаецца, асноўны выбар, які зрабілі тады і эліты, і беларусы, уплывае насамрэч на ўсіх нас і цяпер. І тая кампанія была вызначальнай», — прыходзіць да высноў Фёдар Паўлючэнка.

Выстава «Першыя недэмакратычныя» ладзіцца ў варшаўскім Музеі вольнай Беларусі пры падтрымцы амбасады Каралеўства Нідэрландаў у Польшчы. З экспазіцыяй можна азнаёміцца да 11 верасня.

Каментары3

  • Помнім усё
    06.09.2026
    Адзінага кандыдата Уладзіміра Ганчарыка прасоўвалі ў 2001 годзе тыя, хто зараз з'яўляюцца касцяком офіса Ціханоўскай: Аляксандр Дабравольскі, які ў 2001 годзе быў намеснікам кіраўніка выбарчага штабу адзінага кандыдата Ганчарыка, Вячорка (старэйшы, а ў офісе - малодшы), Анатоль Лябедзька.
    Тут яны распавядаюць самі https://www.svaboda.org/a/24866422.html
  • Біяграфія
    06.09.2026
    Уладзімер Іванавіч Ганчарык (нар. 29 красавіка 1940, Аўгустова, Менская вобласьць, БССР ) — адзіны кандыдат ад апазыцыі на прэзыдэнцкіх выбарах у 2001 годзе.

    Партыя:
    Камуністычная партыя Беларусі,
    Камуністычная партыя Савецкага Саюзу
    Адукацыя:
    Акадэмія грамадзкіх навук пры ЦК КПСС,
    Інстытут народнай гаспадаркі (1961).

    По образованию - экономист, по основной профессии - чиновник. В 1965 году перешел на партийную работу, занимал ряд руководящих постов. Перестройку встретил на должности второго секретаря Могилевского обкома КПБ.
    С 1986 года - профсоюзный лидер. Названия, правда, менялись -- председатель Белорусского республиканского совета профсоюзов, председатель Федерации профсоюзов белорусских.
    1961 - 1965 гг. - экономист, зам. и. о. гл. бухгалтера совхоза "10 лет БССР" Любанского р-на. Минской области.
    1965 - 1970 гг. - первый секретарь Любанского райкома ЛКСМБ.
    1970 - 1976 гг. - инструктор Минского обкома КПБ, 2-й секретарь Дзержинского райкома КПБ.
    Связи:
    Обусловлены богатым номенклатурным прошлым.
    Был выдвинут единым кандидатом в президенты от демократических сил.

    Аляксандр Дабравольскі быў намеснікам кіраўніка яго выбарчага штабу ў 2001 г.

    После выборов уехал в Москву, вернувшись в Беларусь лишь в 2004 году.
  • Помнім усё
    06.09.2026
    Віталь Цыганкоў: "Во внешней политике Владимир Гончарик намерен "искать друзей, а не врагов". Претендент гарантирует "быстрое преодоление международной изоляции Белоруссии, укрепление политических и экономических партнерских отношений с Россией, вступление Белоруссии в общеевропейские структуры".
    https://www.svoboda.org/a/24223146.html

Памятаеце пару студэнткі і выкладчыка духоўнага вучылішча, які старэйшы за яе на 31 год? Яны разбегліся3

Памятаеце пару студэнткі і выкладчыка духоўнага вучылішча, які старэйшы за яе на 31 год? Яны разбегліся

Усе навіны →
Усе навіны

Дарога дадому, якая пакуль вядзе праз фронт. У Кіева-Пячэрскай лаўры паказваюць гісторыю Палка Каліноўскага3

«Знаёмы паглядзеў на мяне як на НЛА». Якім Анджэй Пачобут пабачыў Гродна ФОТЫ6

Гродзенскі біскуп сыграў на барабанах на каталіцкім фестывалі моладзі3

Як за дзесяцігоддзе Швецыя амаль закрыла дзверы для мігрантаў9

Расія і Украіна абмяняліся ўдарамі па энергааб’ектах пасля слоў Трампа пра энергетычнае перамір’е9

28‑гадовую ўкраінку з Марыупаля асудзілі ў Мінску за палітыку. Чаму яна прыехала з Польшчы ў Беларусь, няясна4

Анжаліка Борыс: Пачобута паўсюль прымалі як героя10

Электронную «Беларускую энцыклапедыю», створаную як прастору «верагодных ведаў пра Беларусь», ціха ліквідавалі разам з рэдакцыяй. Купу артыкулаў перадалі Гігіну7

УСУ атакавалі Растоўскую, Самарскую і Варонежскую вобласці

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Памятаеце пару студэнткі і выкладчыка духоўнага вучылішча, які старэйшы за яе на 31 год? Яны разбегліся3

Памятаеце пару студэнткі і выкладчыка духоўнага вучылішча, які старэйшы за яе на 31 год? Яны разбегліся

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць