Статыстычны паказчык кажа, што беларусы ўжо багацейшыя за палякаў і нават італьянцаў. Як такое магчыма?
Беларусы нібыта могуць купіць на свой сярэдні заробак больш, чым палова Еўропы. Але ёсць некалькі нюансаў пры падліках.
Наступныя за Бельгіяй
Складана знайсці адзін універсальны паказчык, каб падлічыць, жыхары якой краіны багацейшыя, а якой — бяднейшыя. У кожнай з методык ёсць свае плюсы, але ёсць і недахопы.
Адно з папулярных (але таксама неідэальных) рашэнняў — параўноўваць заробкі на рукі, але з пералікам на «міжнародны даляр» (PPP) па парытэце купчай здольнасці. У такім разе ўлічваецца, што за адзін даляр у Беларусі можна купіць больш, чым ва ўмоўнай Швейцарыі.
У англамоўнай версіі артыкула «Спіс еўрапейскіх краін па сярэдняй заработнай плаце» па гэтым паказчыку Беларусь знаходзіцца на 19‑м месцы сярод 48 краін Еўропы — у першай палове.
Услед за Беларуссю ідуць Італія, звесткі пра якую не абнаўляліся з 2023 года, Польшча, у якой разлікі робяцца па стане на ліпень 2026 года, як і ў нашай краіне. Яшчэ далей — Расія, Харватыя і Славенія.
Гледзячы на тыя лічбы, можна прыйсці да высновы, што сярэднестатыстычны беларус жыве крыху лепш, чым сярэднестатыстычны паляк і расіянін, бо на свой заробак нібыта можа дазволіць сабе больш.
Ці сапраўды гэта так?
Эксперт BEROC Настасся Лузгіна падобны падыход да ацэнкі дабрабыту насельніцтва называе не зусім дакладным.
Для ўзроўню ацэнкі эканамічнага развіцця і ўзроўню матэрыяльнага дабрабыту лепш выкарыстоўваць ВУП краіны па парытэце купчай здольнасці на душу насельніцтва, а не сярэднія зарплаты.
Як мінімум з прычыны таго, што ў рэальным жыцці людзі трацяць грошы не толькі на тавары мясцовай вытворчасці, транспарт або ЖКГ, якія ў Беларусі, напрыклад, субсідуюцца дзяржавай, адзначае эканаміст.
А вось да ўсяго трансгранічнага (любы імпарт, паездкі, набыццё валюты) міжнародны даляр (PPP) не мае дачынення — там дзейнічае намінал: Беларусь €758 чыстымі супраць €1539 у Польшчы і €2017 у Італіі.
Але калі параўноўваць проста лічбы сярэдніх заробкаў у пераводзе ў даляры ці еўра, то карціна атрымаецца таксама скажонай, як і ў выпадку пераліку зарплаты ў міжнародны даляр.
То-бок той факт, што сярэдні заробак у Фінляндыі ў чатыры разы вышэйшы, чым у Беларусі, не кажа, што ў сярэднім фіны жывуць у чатыры разы багацей за беларусаў.
Ідэальнага метаду не існуе
«Таму дадзеныя ВУП па парытэце купчай здольнасці на душу насельніцтва будуць больш аб'ектыўна апісваць карціну. І калі мы будзем параўноўваць Польшчу і Беларусь па гэтым паказчыку, то перавага ўжо будзе ісці не на карысць нашай краіны», — тлумачыць Лузгіна.
Так, па методыцы МВФ, у 2026 годзе (прагназаваны) ВУП па парытэце купчай здольнасці на душу насельніцтва ў Польшчы складае амаль 59 792 міжнародных даляраў. У Беларусі ж гэты паказчык МВФ ацэньвае на ўзроўні 35 616 міжнародных даляраў.
«Гэта значыць, што палякі, паводле такога падліку, у сярэднім у 1,68 разу маюць больш высокі ўзровень матэрыяльнага дабрабыту ў параўнанні з беларусамі. Такі метад таксама не на 100% дакладны, але найбольш рэлевантны.
Для больш поўнай ацэнкі варта таксама параўнаць, напрыклад, фактычнае індывідуальнае спажыванне. Пры гэтым ВУП па парытэце купчай здольнасці на душу насельніцтва таксама паказвае дынаміку, што разрыў у эканамічным развіцці паміж краінамі павялічваецца: дзесяць гадоў таму, у 2016 годзе, ВУП па парытэце купчай здольнасці на душу насельніцтва ў Польшчы быў у 1,56 разу больш, чым у Беларусі».
Каментары
Агульнавядомы ж факт. Дзяржаўная статыстыка часта злаўжывае гэтай "сярэдняй".