Навукоўцы выявілі цікавую заканамернасць: чым багацейшы моўны досвед чалавека, тым павольней могуць адбывацца ўзроставыя змены ў яго мозгу. Значэнне маюць не толькі колькасць вывучаных моў, але і ўзрост пачатку навучання, а таксама ўзровень валодання імі.
Як паведамляе Science Daily, навукоўцы знайшлі яшчэ адзін аргумент на карысць вывучэння замежных моў. Даследаванне, прадстаўленае на форуме Федэрацыі еўрапейскіх таварыстваў неўралогіі (FENS) 2026 года, паказала сувязь паміж шматмоўнасцю і больш павольным старэннем мозгу. Прычым чым больш моў ведаў чалавек, тым больш прыкметным быў гэты эфект.
У даследаванні ўдзельнічалі жыхары Краіны Баскаў у Іспаніі, якія валодалі ад адной да чатырох моў у розных спалучэннях — іспанскай, баскскай, французскай і англійскай.
Спачатку даследчыкі прааналізавалі даныя 728 чалавек і стварылі своеасаблівы «гадзіннік старэння мозгу». Для гэтага яны выкарыстоўвалі магнітаэнцэфалаграфію — метад, які рэгіструе вельмі слабыя магнітныя палі, што ўзнікаюць падчас актыўнасці нервовых клетак.
Затым з дапамогай штучнага інтэлекту навукоўцы прааналізавалі асаблівасці мазгавой актыўнасці людзей рознага ўзросту. Так яны змаглі вызначыць, якія мадэлі сувязяў у мозгу звычайна характэрныя для таго ці іншага перыяду жыцця.
Атрыманы «гадзіннік» праверылі на асобнай групе са 144 чалавек. Для кожнага ўдзельніка даследчыкі разлічылі меркаваны «ўзрост мозгу» і параўналі яго з рэальным узростам чалавека.
Больш моў — маладзейшы мозг
Вынікі паказалі выразную залежнасць. У людзей, якія валодалі дзвюма мовамі, мозг выглядаў прыкладна на шэсць гадоў маладзейшым, чым у аднамоўных удзельнікаў. Для тых, хто гаварыў на трох мовах, розніца складала каля сямі гадоў. А ў людзей з чатырма мовамі яна дасягала прыкладна 13 гадоў.
Эфект быў звязаны не толькі з колькасцю моў. Больш высокі ўзровень валодання мовай і яе ранняе засваенне таксама карэлявалі з запаволеннем старэння мозгу. Гэта сведчыць аб тым, што вопыт шматмоўя працуе як градыент: важная не проста білінгвальнасць як факт, а глыбіня і працягласць гэтага моўнага вопыту.
Пры аналізе вынікаў улічвалі ўзрост, пол і адукацыю ўдзельнікаў. Тым не менш даследаванне пакуль паказвае толькі сувязь і не даказвае, што менавіта веданне некалькіх моў непасрэдна запавольвае старэнне мозгу.
На яго стан могуць уплываць і іншыя асаблівасці жыцця шматмоўных людзей — напрыклад, сацыяльная актыўнасць, лад жыцця і тое, наколькі часта чалавеку даводзіцца вырашаць складаныя інтэлектуальныя задачы.
Цяпер навукоўцы хочуць высветліць, ці назіраецца падобны эфект у людзей з нейрадэгенератыўнымі захворваннямі, у тым ліку з хваробай Альцгеймера. Яны таксама плануюць праверыць, ці мае значэнне падабенства моў. Магчыма, пастаяннае пераключэнне паміж блізкімі мовамі патрабуе ад мозгу большага кантролю, бо яму даводзіцца выбіраць паміж падобнымі словамі і моўнымі сістэмамі.
Цяпер чытаюць
«Кайлас, я іду». Што за беларуска знікла ў жудасным селі ў Непале9
Каментары