Культура66

Беларусы выкупілі рэдкую гравюру Берасця XVII стагоддзя

Гэта адзіная дэталёвая выява старога горада, знішчанага ў XIX стагоддзі.

Гравюра «Горад і замак Берасце Літоўскае» (арыгінальная назва «Urbs et Castellum Brestzie Litewski»), выдадзеная ў 1696 годзе ў Нюрнбергу. Мастак — Эрык Ёнсан Дальберг. Фота тут і далей: MALDZIS 

Ініцыятыва MALDZIS набыла гравюру «Горад і замак Берасце Літоўскае» (арыгінальная назва «Urbs et Castellum Brestzie Litewski»), выдадзеную ў 1696 годзе ў Нюрнбергу. Гэта адзіная дэталёвая выява старога Берасця, якое было цалкам знішчанае ў XIX стагоддзі ўладамі Расійскай імперыі для будаўніцтва Берасцейскай крэпасці.

Твор выкананы ў тэхніцы медзярыту. Сама гравюра каляровая, з ручной размалёўкай, памерам 35 на 49,5 см. На першым плане — панарама шведска-венгерска-казацкага войска каля сцен горада; у цэнтры — панарама і план Берасця з умацаваннямі, замкам, касцёламі і сінагогай.

Твор быў набыты на аўкцыёне ў Польшчы на сродкі Дар’і Сліж і ў будучыні будзе перададзены ў Музей гісторыі горада Берасця ў якасці грамадскага падарунка.

У верасні гравюру можна будзе пабачыць у межах «Art-кавярні MALDZIS» у Варшаве.

Гэта гравюра выйшла ў кнізе шведскага барона Самуэля фон Пуфендорфа «De rebus a Carolo Gustavo Sueciae rege gestis», прысвечанай Другой паўночнай вайне 1655—1660 гадоў (вядомай як Патоп). Выданне змяшчае 115 медзярытаў, аснову якіх складаюць малюнкі шведскага вайсковага інжынера, архітэктара і мастака Эрыка Ёнсана Дальберга (1625-1703). Берасце — адзіны населены пункт у сучасных межах Беларусі, які трапіў у гэтую серыю.

Гравюра адлюстроўвае аблогу Берасця ў траўні 1657 года. Горад асадзілі шведскія войскі Карла X Густава разам з венграмі і запарожскімі казакамі на чале з князем Ракоцы. Пасля трохдзённага гарматнага абстрэлу гарнізон здаў горад. Праз два тыдні шведскае войска пакінула горад, перадаўшы яго венграм.

У цэнтры гравюры — панарама Берасця з паўночнага боку: замак, касцёлы, сінагога, умацаванні і прадмесце Лозкі. Ніжэй паказаная сутычка літоўскіх драгунаў з варожай конніцай. У правым ніжнім куце — дзевяць найвышэйшых асобаў варожых войскаў, у тым ліку сам шведскі кароль Карл X Густаў і князь Трансільваніі Юрый II Ракоцы. А над ніжнім картушом — сам аўтар, Эрык Дальберг, паказаны ў выглядзе вершніка. Мастак увекавечыў сябе як удзельніка тых падзеяў. 

Паводле меркавання берасцейскага краязнаўцы і гісторыка Анатоля Нікітчыка, Дальберг стварыў гравюру ў 1691—1696 гадах на падставе ранейшых замалёвак і ўспамінаў. Яна лічыцца адным з найлепшых прыкладаў еўрапейскага гарадскога пейзажу ў стылі барока на беларускіх землях. 

Каментары6

  • Жвір
    14.08.2026
    На гравюры цалкам еўрапейскі тагачасны горад. Зірніце, колькі прыгожых будынкаў, якая архітэктура, усё ў шпілях. І гэтак на разбураных ваколіцах. Усё, як і Паўночна-Заходняй Еўропе, толькі там здолелі ўсё захаваць, а тут усё разбурана шматлікімі ЧУЖЫМІ войнамі. Усе лезьлі адно на аднаго цераз Беларусь, самы кароткі шлях. Шмат разбурэньня было й у Балтыі, у час Паўночнай вайны, разбуралі шведы, тое самае рабілі там і маскавіты. Але там і шмат захавалася, бо бальшавікі не пасьпелі па-гаспадарску, у самы люты час іхнага вандалізму балтыйцы мелі незалежныя дзяржавы.
  • Прыгожа
    14.08.2026
    Добрае было еўрапейскае месца, якое знішчылі акупанты, каб пабудаваць сваю крэпасць. А яе зрабілі канцлагерам, дзе катавалі беларусаў за тое, што беларусы.
    І яшчэ культ з гэтага зрабілі.
  • Gorliwy Litwin
    14.08.2026
    я публікаваў артыкул пра гэтую гравюру і яе саму ў часопісе Спадчына, колькі памятаю ў 1999-м годзе. Гэта была першая публікацыя на гэтую тэму.

Пра што маўчыць Аляксей Францкевіч, якому Польшча закрыла ўезд на 10 гадоў67

Пра што маўчыць Аляксей Францкевіч, якому Польшча закрыла ўезд на 10 гадоў

Усе навіны →
Усе навіны

Двух французаў ашукалі з дапамогай «беларускіх рублёў»: ахвярам аддавалі старыя беларускія грошы ў абмен на еўра1

Кватэры з абсталяваннем для махлярскіх кол-цэнтраў выявілі ў трох абласных цэнтрах1

«Страхавалі кватэру, каб быць спакойнымі, а ў выніку…» Аднапакаёўку мінчан сур’ёзна затапіла

Жыхара Гомеля пазбавілі выплат за сына, які загінуў на фронце

Украіна папрасіла Ілана Маска дазволіць выкарыстанне Starlink для нанясення ўдараў па тэрыторыі Расіі на глыбіню да 200 кіламетраў3

Ці здымае Беларусь вяршкі з паліўнага крызісу ў Расіі? Ёсць нюансы1

На барахолках перапрадаюць папулярныя чыпсы Lay’s. Нацэнка ў два разы1

Украінскія беспілотнікі атакавалі Перм. Гарыць НПЗ

Панама названа найлепшай краінай для жыцця і працы для экспатаў5

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Пра што маўчыць Аляксей Францкевіч, якому Польшча закрыла ўезд на 10 гадоў67

Пра што маўчыць Аляксей Францкевіч, якому Польшча закрыла ўезд на 10 гадоў

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць