Навука і тэхналогіі11

Чаму ў Венеры няма такога спадарожніка як Месяц? Бо сутыкненне з іншай планетай пайшло не па сцэнары Зямлі

Венера прыцягвае ўвагу незвычайна павольным кручэннем вакол сваёй восі ў процілеглым кірунку да звычайнага для планет Сонечнай сістэмы і тым, што не мае натуральнага спадарожніка, як у Зямлі ці Марса. На думку навукоўцаў, гэта можа тлумачыцца гіганцкім сутыкненнем з іншай планетай, якое адбылося прыкладна ў той жа час, калі Зямля сутыкнулася з целам памерам з Марс, але вынікі для Венеры былі супрацьлеглымі.

Венера на здымку з борта зонда Akatsuki у 2016 годзе. Фота: JAXA/ISAS/DARTS/Kevin M. Gill

Паводле найбольш распаўсюджанай гіпотэзы, больш за чатыры мільярды гадоў таму Зямля сутыкнулася з планетай памерам прыкладна з Марс. Мяркуецца, што ў выніку гэтая планета цалкам разбурылася, а ў навакольную прастору было выкінута шмат рэчыва. Згодна з гэтай версіяй, менавіта з яго пазней сфармаваўся Месяц.

Цяпер навукоўцы западозрылі, што падобная драматычная падзея прыкладна ў той жа час адбылася і з Венерай, толькі ў гэтым выпадку яна не прывяла да з’яўлення натуральнага спадарожніка, а наадварот, зрабіла планету безспадарожнікавай.

Гэтую версію навукоўцы са Швейцарыі выклалі ў нядаўнім артыкуле, апублікаваным на серверы прэпрынтаў arXiv.org, піша выданне Naked Science.

Навукоўцы тлумачаць, што на гэтую думку іх навялі два факты. Па-першае, добра вядомае вельмі своеасаблівае кручэнне Венеры вакол сваёй восі: яна робіць адзін абарот за цэлыя 243 зямныя дні. Цікава, што нават свой гадавы абарот вакол Сонца яна здзяйсняе хутчэй — менш чым за 225 зямных сутак. Такім чынам узнікае ўнікальная ў Сонечнай сістэме, амаль абсурдная сітуацыя, калі суткі на планеце доўжацца даўжэй, чым год. Пры гэтым Венера круціцца не ў тым напрамку, што і ўсе астатнія планеты, а ў процілеглым.

Другая асаблівасць Венеры, якая патрабуе тлумачэння, — тое, што, у адрозненне ад практычна ідэнтычнай па памерах Зямлі і нават значна меншага Марса, яна не мае ніводнага натуральнага спадарожніка. Навукоўцы вырашылі высветліць, ці можа прывесці да такіх наступстваў удар па Венеры іншага буйнага нябеснага цела, і прыйшлі да высновы: так, гэта цалкам магчыма.

Даследчыкі прамадэлявалі больш за 80 розных варыянтаў такога сутыкнення. Высветлілася, што лепш за ўсё сітуацыю тлумачаць два сцэнары: лабавы ўдар і «закрананне» планеты па датычнай. У абодвух выпадках, паводле разлікаў, роля ўдарніка павінна належаць целу масай не большай за прыблізна адну дзясятую Зямлі, гэта значыць, супастаўнай з Марсам — ён сапраўды важыць амаль у 10 разоў менш за нашу планету.

Здавалася б, пры лабавым сутыкненні ў космас павінна быць выкінута шмат матэрыялу. Але, як паказвае мадэляванне для Венеры і меркаванай невялікай планеты, такая сустрэча ў асноўным заканчваецца амаль поўным зліццём — на досыць высокай арбіце амаль не застаецца асколкаў. Пры ўдары па датычнай утвараецца доўгі шлейф, але шанцаў на з’яўленне спадарожніка гэта, ізноў жа, не дае: асколкі пераважна адлятаюць у космас або падаюць на Венеру.

Храналогія змадэляванага сутыкнення Венеры з гіпатэтычнай планетай, якая праходзіць па датычнай. Фота: M. Bussmann et al., 2025

Пры гэтым да цяперашняга рэтраграднага кручэння планеты прыводзяць толькі некалькі разгледжаных сцэнарыяў, і ўсе яны прадугледжваюць сутыкненне па датычнай. Як патлумачылі навукоўцы, калі гіпатэтычны ўдарнік ляцеў насустрач першапачатковаму «нармальнаму» напрамку кручэння Венеры, ён мог развярнуць гэта кручэнне ў процілеглы бок.

Каментары1

  • Жвір
    18.08.2025
    Цікава.

Работнікам Цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі па фрыстайле забаранілі ісці на пахаванне Мікалая Казекі15

Работнікам Цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі па фрыстайле забаранілі ісці на пахаванне Мікалая Казекі

Усе навіны →
Усе навіны

У Кыргызстане на вышыні 4500 метраў знайшлі рэчы зніклых беларускіх альпіністаў

Наступнае «Еўрабачанне» пройдзе ў балгарскім Бургасе

Расійская пенсіянерка пераканала студэнта, што на ім смяротныя сурокі, і забрала грошы. А пасля чатыры гады хавалася ў Беларусі1

Дроны атакавалі Маскву і Ленінградскую вобласць2

Статкевіч: Чаму ў іх 80, а ў нас 205

Памёр купалавец Мікалай Кучыц2

Міліцэйскага начальніка з Ляхавічаў пакаралі за тое, што адказаў Случаку па-руску6

У Віцебску жанчына павесіла ў пад'ездзе непатрэбную карціну і не ведала, што яна шэдэўр4

Мінскае «Дынама» і «МЛ Віцебск» вылецелі з еўракубкаў

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Работнікам Цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі па фрыстайле забаранілі ісці на пахаванне Мікалая Казекі15

Работнікам Цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі па фрыстайле забаранілі ісці на пахаванне Мікалая Казекі

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць