Viktar Karnijenka: “Domašu paŭza nie na karyść”

Viktar Karnijenka:

“Domašu paŭza nie na karyść”

Karespandent “NN” hutaryć ź lideram demakratyčnaha ruchu Homielščyny i namieśnikam kiraŭnika niezarehistravanaha abjadnańnia “Rehijanalnaja Biełaruś” pra budučyja miascovyja vybary.

“NN”: Miascovyja vybary nastupnaha hodu stanuć spabornictvam miascovych administracyjna-haspadarčych kłanaŭ. Jak buduć reahavać na heta apazycyjnyja asiarodki i intelihiencyja ŭ rehijonach?

V.K.: Kali ŭ sučasnaj Biełarusi isnuje nie adzin administracyjna-haspadarčy kłan, a niekalki, to heta ŭžo niabłaha. Choć niejkaja strukturyzacyja hramadztva. Sapraŭdy, dzie-nidzie možna pradbačyć taki scenar vybarčaj kampanii. Ale baraćba pamiž miascovymi hrupoŭkami nia budzie žorstkaj i bieskampramisnaj — nia taja matyvacyja.

Nakont rehijanalnych apazycyjnych asiarodkaŭ: užo siońnia amal usie palityčnyja partyi zajavili ab svaim aktyŭnym udziele ŭ miascovych vybarach. Asobnyja palityki ŭsprymajuć hetuju kampaniju jak niejki šaniec na reabilitacyju za nievyraznyja pavodziny padčas prezydenckich vybaraŭ. Čytajučy interviju i artykuły lideraŭ partyj, možna zaŭvažyć ichnaje žadańnie pajści na vybary samastojna. Maŭlaŭ, bolš nikomu nie dazvolim vykarystać svaje struktury. U pieršuju čarhu tut majecca na ŭvazie jakraz “Rehijanalnaja Biełaruś”. Ale ž stvareńnie “Rehijanalnaj Biełarusi” jak mižsektaralnaj kaalicyi miascovych adździaleńniaŭ palityčnych partyjaŭ, niaŭradavych i prafsajuznych arhanizacyjaŭ — prajekt naturalny i ŭdały. Pa-druhoje, siońnia ŭ našaj krainie niama nivodnaj samadastatkovaj palityčnaj arhanizacyi, zdolnaj nia toje što pieramahčy na vybarach, a navat prykmietna ŭpłyvać na hramadzkuju dumku. Pry našaj systemie vybaraŭ pa terytaryjalnych akruhach najlepšaj “adzinkaj kaalicyjnaści” jakraz i jość vybarčaja akruha.

Šlach mechaničnaha źlićcia arhanizacyjaŭ i resursaŭ nie padychodzić, patrebnaja kaaperacyja. Jašče adnoj zadačaj vybarčaj kampanii treba ličyć palapšeńnie kultury ŭzajemaadnosinaŭ pamiž roznymi apazycyjnymi asiarodkami.

“NN”: Ci pojdzie “Rehijanalnaja Biełaruś” na vybary arhanzavana?

V.K.: Kali Vy majecie na ŭvazie ŭdzieł u vybarach u jakaści samastojnaha subjektu, to nie pavinna. Padčas vybaraŭ patrebny padzieł pracy. Kandydataŭ u deputaty musiać vyłučać palityčnyja partyi. Ale ja nie ŭjaŭlaju, naprykład, u Homielskaj vobłaści miascovych vybaraŭ biez udziełu ŭ ich struktur, jakija ŭvachodzili ŭ “Rehijanalnuju Biełaruś”.

“NN”: Ci zastajecca lideram “niepartyjnaj apazycyi” Domaš?

V.K.: Siamion Mikałajevič surjozny čałaviek i svaju rolu vyznačyć sam. Nia dumaju, što jamu na karyść paŭza ŭ aktyŭnaj hramadzka-palityčnaj dziejnaści, što ciahniecca z 9 vieraśnia. Taki pierapynak byŭ vymušany, i, nakolki ja infarmavany, ciapier Domaš sustrakajecca z rehijanalnymi apazycyjnymi asiarodkami. Svaju “kvalifikacyju” lubomu lideru treba peryjadyčna paćviardžać, i ŭ hetym sensie spadar Siamion nie vyklučeńnie.

“NN”: Ci hatovy źmianić Domaša ŭ jakaści lidera Vy?

V.K.: Biezumoŭna, nie! U mianie inšaja sfera intaresaŭ. Bolš za ŭsio mianie turbujuć prablemy rehijanalnaha raźvićcia — tut i stvareńnie niaŭradavych arhanizacyj, i raznastajnaja dapamoha im, i padtrymka rehijanalnych ŚMI, i daśledavańnie prablemaŭ sacyjalna-ekanamičnaha raźvićcia terytoryjaŭ. Heta palapšeńnie kamunikacyjnych mahčymaściaŭ rehijanalnych asiarodkaŭ, u tym liku i praz dałučeńnie ich da suśvietnych infarmacyjnych sietak, i padtrymka miascovaj intelihiencyi. Voś tyja spravy, jakimi my z kalehami zajmajemsia ŭžo nia pieršy hod i ŭ jakich majem pośpiechi. Biez takoj pracy adnosny pośpiech “Rehijanalnaj Biełarusi” padčas prezydenckaj kampanii byŭ by niemahčymy. Heta jakraz toje, čym ja asabista, a taksama maje kalehi z abjadnańnia “Hramadzianskija inicyjatyvy” i padobnych strukturaŭ ź inšych abłaściej chacieli b zajmacca i nadalej.

“NN”: Čamu Vy vyjšli z Abjadnanaj hramadzianskaj partyi?

V.K.: U Vas niedakładnaja infarmacyja. Ja vyjšaŭ z kirujučych orhanaŭ partyi, ale zastaŭsia jaje šarahovym siabram. U hetym maim rašeńni jość pakrysie ŭsiaho. Pa-pieršaje, ja 10 hod uznačalvaŭ abłasnuju partarhanizacyju, što, viadoma, pahražała “zastojem”. Pa-druhoje, ja da hetaha času niazhodny z acenkaj kiraŭnictvam AHP prezydenckaj kampanii i ŭdziełu ŭ joj partyjnych struktur. Pa-treciaje, heta vyznačeńnie ŭłasnych pryjarytetaŭ. U najbližejšy čas ja nie źbirajusia vyłučacca sam i nie planuju padtrymlivać niejkich asobnych kandydataŭ u deputaty, a zhodny pracavać tolki na intaresy mahčymaj kaalicyi. Rabić heta ŭ jakaści kiraŭnika abłasnoj partarhanizacyi było b vielmi dziŭna. Ja całkam padzialaju idealohiju AHP, ale liču, što ŭmovy dla efektyŭnaj palityčnaj pracy ŭ Biełarusi pakul adsutničajuć. Z 1995 h. bolšaść apazycyjnych partyjaŭ nie vyłučaje na vybarach svaich kandydataŭ. Pryčym robić heta abjektyŭna vymušana. Palityčnaja dziejnaść u stalicy praciakaje ŭ vyhladzie masavych akcyjaŭ. U bujnych haradach takija akcyi adbyvajucca ŭ piać-dziesiać razoŭ radziej. A što takoje partarhanizacyja ŭ nievialikim rajcentry? U najlepšym vypadku — palityčny hurtok. Tamu razmovy pra stabilna zaniatyja palityčnyja nišy ŭ našych umovach — jaŭnaje pierabolšańnie. My pamyłkova “zdymajem kalki” z tak zvanaha cyvilizavanaha śvietu i ličym praces palityčnaha budaŭnictva imperatyŭnym.

“NN”: Vaš vychad aznačaje pryncypovuju admovu “niepartyjnaje” apazycyi ad supracoŭnictva z peŭnymi palityčnymi partyjami?

V.K.: Ni ŭ jakim razie. Naadvarot, my hatovyja prapanavać rehijanalnym palityčnym aktyvistam udzieł u prahramach i prajektach hramadzkich arhanizacyj, što budzie karysnym dla ŭsich. My zhodnyja razam pracavać i ŭ budučaj vybarčaj kampanii. Nia treba dumać, što ja prapanuju “adryvać” ad partyj rehijanalnyja kavałki ci ŭvohule admaŭlaju im u pravie na isnavańnie. Ale, naprykład, na Homielščynie kolkaść siabroŭ usich apazycyjnych partyjaŭ razam značna mienšaja za tysiaču čałaviek. Spadziavacca na chutki kolkasny i jakasny rost šerahaŭ nie vypadaje. Vyrašać surjoznyja pytańni takimi siłami niemahčyma. Tamu ja pierakanany ŭ nieabchodnaści stvareńnia kaalicyjaŭ. Pry hetym, u adroźnieńnie ad partyjaŭ, hramadzkija abjadnańni nikoli nia buduć mieć pretenzijaŭ na ŭładu.

“NN”: Čym kankretna zajmajecca ciapier biełaruski treci sektar? Jakaja realnaja karyść ad jahonaj dziejnaści?

V.K.: Niaŭradavyja abjadnańni — heta adna z formaŭ samaarhanizacyi hramadztva. Vialikuju častku treciaha sektaru składajuć arhanizacyi, stvoranyja ludźmi dla vyrašeńnia vyklučna svaich prablemaŭ. Heta raznastajnyja abjadnańni invalidaŭ, kluby pa intaresach i h.d. Niaŭradavyja abjadnańni “ahulnaj karyści” sprabujuć vyrašać nia ŭłasnyja prablemy, a prablemy inšych ludziej ci navat usiaho hramadztva (naprykład, ekalahičnyja).

Možna acanić jak paśpiachovuju dziejnaść u čarnobylskaj zonie šmatlikich niaŭradavych arhanizacyjaŭ pa azdaraŭleńni dziaciej za miažoj. Dziasiatki, navat sotni tysiačaŭ maładych ludziej pabačyli inšyja standarty žyćcia. Zasłuhoŭvaje pavahi dziejnaść pravaabarončych arhanizacyj, ale pa-sapraŭdnamu pačynaješ heta razumieć, tolki kali ŭ samoha zdarycca niejkaja biada. Šmat dobrych prykładaŭ daje adukacyjnaja, aśvietnickaja, krajaznaŭčaja dziejnaść. Z ahulnanacyjanalnych prajektaŭ bolš viadomy “Narodny ŭniversytet” i seminary pa pytańniach samakiravańnia.

U susiedniaj Polščy hramadzkich arhanizacyj — dziasiatki tysiačaŭ. Pa acenkach Centru hramadzianskaj supolnaści pry Londanskim instytucie ekanomiki, u Niamieččynie ŭ siaredzinie 90-ch u trecim sektary było zaniata 5% usiaho pracazdolnaha nasielnictva, a ŭ Irlandyi, Belhii i Niderlandach hetyja pakaźniki bolšyja za 10%! Naturalna, pośpiechi kalehaŭ pa hramadzkaj dziejnaści z hetych krain bolš vidavočnyja.

Hutaryŭ Mikoła Buhaj