U Horadni pastavili pomnik šachmatnaj ładździ CHII stahodździa FOTAFAKT
Na bierazie Niomana pad Zamkavaj haroj pastavili skulpturu kniaskaj šachmatnaj ładździ.

Jaje ŭračysta adkryjuć padčas CHI festyvalu nacyjanalnych kulturaŭ u niadzielu 5 červienia a 13-j hadzinie.
Pracu vykanaŭ skulptar Uładzimir Pancialejeŭ, a źjaviŭsia pomnik dziakujučy Siarhieju Kaladzie, namieśniku staršyni respublikanskaha turyscka-spartyŭnaha sajuzu. Jaho zacikaviła historyja šachmatnaj fihurki, jakaja znachodziłasia ŭ muzejnaj ekspazycyi ŭ Starym zamku. Jaje skrali niekalki hadoŭ tamu, ale jana była znojdzienaja. Ciapier jaje nie vystaŭlajuć, ale Siarhieja Kaladu jana zacikaviła. Varta jaje znoŭ pakazvać, napeŭna pad achovaj, kab ludzi jaje bačyli, miarkuje jon.

Šachmatnaja ładździa była znojdzienaja na Zamkavaj hary ŭ 1930-ch hadach historykam Juzafam Jadkoŭskim. Druhuju takuju ładździu znajšli ŭ Vaŭkavysku, taksama na hary. Napeŭna jana była siarod šachmatnych fihurak kniazia. Na toj čas takija šachmaty mahli doraha kaštavać, zaznačaje Siarhiej Kalada:
«My pastajanna dumajem, jakija možna prydumać novyja turystyčnyja maršruty. Dla horadu, dla krainy. Kab jany byli cikavyja i zamiežnikam. Kab možna było ich pryvieźci i skazać: takoha vy bolš nidzie nia ŭbačycie, tolki tut. Chaciełasia taksama vypracavać turystyčny brend dla horadu. Ale prosta vydumać nielha, treba rabić realnyja sproby: što padydzie, što zapracuje? Ładździu pastavili ŭ dobrym miescy: vyšej — dva zamki, ad jaje bačnaja Kałoža, što na nastupnym pahorku, a pierad joj — Nioman».

Ludziej, jakija zajmajucca raźvićciom turyzmu, cikavić historyja. Siarhiej Kalada pryznajecca:
«Horad u CHII stahodździ byŭ kamienny, inšyja tady byli jašče draŭlanyja. Adkul hrošy? A hrošy, akazvajecca, za košt Niomana. Pa im płyli kupcy, adbyvaŭsia handal pa burštynavym šlachu. Pakul niemcy nie pryjšli i nie asiadłali vuście, Nioman byŭ bahataj rakoj».
Kamientary