Vasil Hierasimčyk: Biełaruskaja vioska jak samy biełaruski elemient

adkaz na: Biełaruskaja vioska jak samy antybiełaruski elemient

* * *

«I što ty hladziš na sučok u voku brata tvajho, a bierviana ŭ tvaim voku nie adčuvaješ?»

1. Prablema ŭsprymańnia «biełaruščyny», u jakaści krytera jakoj razhladaju Kupałaŭ vierš «Voraham biełaruščyny», u našym hramadstvie lažyć daloka nie ŭ «vioscy» jak prastory, a na ŭzroŭni myśleńnia ŭ hłyboka zakładzienych stereatypach, kštałtu «kałhasnaj movy» i «kałchoźnik». Na žal, my sami praciahvajem ich kultyvavać, koŭzajemsia ŭ ich, byccam brudzie ŭłasnaj niedaskanałaści, zamiest taho, kab napoŭnić ich novym źmieścivam.

2. Biełaruskaja tradycyjnaja kultura – heta pierš za ŭsio kultura, prastora jakoj – «vioska», a hałoŭny hieroj – «sielanin». Čas źmianiŭsia, usprymańnie tekstaŭ źmianiłasia. Kłasika zhubiła pryciahalnaść prablemaŭ dušeŭnaha źmieściva čałavieka, i ŭsprymajecca tolki praz formu. Siońnia daloka nie kožny budzie šukać hłyboki padtekst, naprykład, aktualnaha i siońnia kupałaŭskaha «Mužyka» pačatku XX stahodździa. U moładzi novyja hieroi, jakija byli sfarmavanyja ŭ asiarodździ «horada», «vulicy», ciapier «sieciva». Miesca vioscy ŭ hetaj sistemie kaardynat nie zastałosia.

3. Mienavita «horad» źjaŭlajecca zhubnym dla «vioski», jakaja nie ŭ stanie vyjhrać u jaho kankurencyju za moładź. «Horad» asacyjujecca z peŭnymi «vyhodami», cikavym baŭleńniem času, peŭnaj palohkaj u ładzie žyćcia i zaniatkach. Na žal, hetyja stereatypy praciahvajuć kultyvavacca, zastajučysia pryciahalnymi dla padrastajučaha pakaleńnia. Dziaržava nie ŭ stanie ź imi zmahacca, navat koštam arhanizacyi ahraharadkoŭ, tamu praces urbanizacyi praciahvajecca.

4. Častka moładzi, jakaja nakiroŭvajecca ŭ horad za «lepšym žyćciom», zahadzia rychtujecca da admaŭleńnia svajoj «viaskovaj» identyčnaści, svaich karanioŭ, pakolki ličyć, što novy haradski asiarodak – heta antonim taho, dzie jany hadavalisia papiarednie. Ale ŭ hetym płanie małady čałaviek dziejničaje ŭ adpaviednaści z toj metaj, jakaja zakładałasia ŭ jaho z malenstva – «vybicca ŭ ludzi».

5. Viaskovaja moładź – heta pierš za ŭsio «pasijanaryi», jakija imknucca praz samarealizacyju dasiahnuć peŭnaha sacyjalnaha statusu. I tut nie sprava ŭ intelektualnych abo fizičnych zdolnaściach. Heta na ŭzroŭni charaktaru. Im uvieś čas nieabchodna dakazvać, što jany čahości vartyja ŭ novym dla ich asiarodku, dzie ŭ stanie raźličvać tolki na siabie. Dałučycca i być «aktyvistam» jakoj arhanizacyi, kštałtu BRSM, prafkama, abo kamandy – heta, nasamreč, važnaja prajava sacyjalizacyi i vyprabavańnie ŭłasnych zdolnaściaŭ, pieršaja prystupka na karjernym šlachu. Što ŭ hetym drennaha? Naadvarot.

6. Na ŭsprymańni «biełaruščyny» zhubna skazalisia adnosiny ŭ našym hramadstvie ŭ 1990-ja hady, kali «biełaruskaja mova» pačała asacyjavacca jak prykmieta «apazicyjaniera». Na žal, hety stereatyp da siońnia isnuje ŭ hramadstvie i źjaŭlajecca vielmi zhubnym dla jaho. Ale ŭ vioscy ŭsio roŭna zastajecca «svaja» mova.

7. Biełaruś budzie isnavać da taho času, pakul budzie isnavać biełaruskaja vioska.

Dla «horada» biełaruščyna – heta tolki trend, moda peŭnaj kolkaści haradžan, u ich imknieńni čymści zaniać volny čas, jaki b u vioscy zajmali, naprykład, pracaju na harodčyku. I daloka nie zaŭsiody demanstratyŭnaja biełaruščyna źjaŭlajecca pakazalnikam sapraŭdnaj. U toj čas jak u vioscy ludzi ŭ bolšaści vypadkaŭ navat nie zadajucca takim pytańniem, praciahvajučy razmaŭlać pa-svojmu, pracavać dla taho «kab nie było vajny» i prosta žyć.

P.S. A «nianaviść» da biełaruščyny, pra jakuju kazaŭ Antoś Zvyčajny – heta zanadta mocnaje słova, kab jaho adčuvać nasamreč. Jak i paznaki «bolšaść viaskovaj moładzi» vs. «značnaja kolkaść haradskoj moładzi». Usio heta vielmi subjektyŭna. I jak by chto nie kazaŭ u horadzie, bolšaść biełaruskamoŭnych škoł skancentravana mienavita ŭ vioscy. I dziakujučy im viadziecca praca na karyść «biełaruščyny». Jak i dziakujučy Dziaržavie, jakaja asabliva ŭ apošnija hady aktyŭna pracuje ŭ dadzienym nakirunku. 

Našaja historyja vučyć nas tolki adnamu – my zaŭsiody znachodzim vinavatych u našaj ułasnaj niedaskanałaści. Na našym ciemiačku ad samaha naradžeńnia majecca adznaka damokłavaha miača, jakaja prymušaje nas ličyć siabie horš za inšych. Kali ž my navučymsia pierš za ŭsio paraŭnoŭvać siabie z samimi saboju, a ŭžo paśla ź inšymi?

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0