Zima ŭ Damanavie

Damanava — niablizki śviet. Žychary vioski na race Hryŭda vybirajucca ŭ stalicu tolki pa vialikaj patrebie, raz u niekalki hadoŭ. Kali ŭ Miensku niama svajakoŭ, jechać niama patreby — pobač Ivacevičy, da Baranavičaŭ — z paŭhadziny na elektryčcy. Uzimku Damanava ahortvaje son. Dziva pabačyć kahości na vulicy ŭviečary — tolki dzieci haniajuć šajbu samarobnymi kluškami. U starejšych zabavak niašmat — televizar, samahonka i razmovy. A što jašče parobiš na 18 tysiačaŭ zarobku? Repartaž Siarhieja Budkina.

Załatyja saviety

Za svaju karotkuju historyju Damanava ŭpieršyniu zhadvajecca ŭ siaredzinie XIX st. u suviazi ź sialanskimi chvalavańniami. Miastečka hareła trojčy. Padčas evakuacyi 1914 h. rasiejcy vyvieźli žycharoŭ u Omskuju i Sarataŭskuju vobłaści, a Damanava spalili pry adstupleńni — doŭhija siem hod vioska nie isnavała. Adnaviłasia miastečka ŭžo za Polščaj. Krajaznaŭca Ŭładzimier Šłyk kaža, što jahonyja baćki, viarnuŭšysia na pustuju ziamlu, nanoŭ budavali chaciny, a pa pieršym časie jeli žyhučku.

U vieraśni 1939 h. damanaŭskija žychary sustrakali čyrvonyja vojski. Sp.Šłyk, jakomu tady było čatyrnaccać, kaža, što ŭsie biez vyniatku vitali saviety. Bolš pałkija jašče ŭ 1930-ch zaśviedčyli svaju addanaść balšavizmu: «Na ŭsiu viosku ŭ nas byŭ adzin prymač, i słuchali tolki «Majak», dyk niekatoryja, nasłuchaŭšysia prapahandy, kidali ŭsio i pierachodzili nielehalna praź miažu. Naturalna, atrymlivali pa 10 hod turmy za špijonstva».

«Adnak savieckaja ŭłada zaniała ŭsich, za palakami šmat chto chadziŭ biaz pracy», — uzdychajuć staryja.

U 1944 h. častka Damanava iznoŭ hareła — niemcy pry adstupleńni padkłali vybuchoŭku pad vakzał, most praz Ščaru i vodanapornuju viežu i spalili častku vioski. Nie paśpieła Damanava adnavicca jak śled — adbyŭsia treci pažar, zahareŭsia lasny zavod i ahoń pierakinuŭsia na viosku, spaliŭšy pałovu chacin.

1960-ja hady starejšyja žychary pryhadvajuć z asablivaj ciepłynioj –— tady Damanava stałasia nievialikim pramysłovym centram — ź dziasiatak młynoŭ, čatyry lesazavody, kambinat budmateryjałaŭ, huta, cahielnia i šyferny zavody, dzie na vytvorčaści było zadziejničana 1200 čałaviek. Tady ŭ Damanava źjaždžalisia ludzi adusiul, bo pracy chapała. Ale pryjšoŭ 1991h.: spyniłasia dastaŭka cementu, skaracilisia štaty, zavody začynialisia, prypynili vypusk šyferu.

Ludziej mienieje

Damanava tak i nie akryjała. Ciapier viaskoŭcy zadziejničany tolki ŭ vytvorčaści sylikatnaj hłyby, ź jakoj robiać vadkaje škło, ale štat supracoŭnikaŭ tam nievialiki — 320 čałaviek. Pad sotniu čałaviek zaniatyja na čyhuncy (tam bolš-mienš prystojny zarobak). U kałhasie niekatoryja atrymoŭvajuć mizer.

A nasielnictva ŭsio skaračajecca (ciapier 1500 čałaviek), i vioska niaŭmolna stareje. Niekalki dziesiatkaŭ chacin stajać pustyja. U 1970—1980-ch kolkaść vučniaŭ u škole siahała 700, sioleta — 254. Nastaŭnica Śviatłana kaža, što ciapier mała chto nabyvaje adukacyju dalej (letaś tolki čatyry vypuskniki damanaŭskaje škoły pastupili ŭ VNU, jašče niekalki — u technikumy).

Poŭny varyjant čytajcie ŭ papiarovaj i pdf-versii hazety "Naša Niva"

Niekatoryja imiony hierojaŭ materyjału źmienieny.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0