Uspomnim pra Biełastoččynu
Stali viadomyja vyniki polskaha pierapisu. 50 tys. čałaviek zaličyli siabie da biełaruskaj nacyjanalnaści. Bolej, čym čakałasia. Bolej, čym ukraincaŭ i litoŭcaŭ u Polščy razam uziatych. Ale mieniej, čym ličyłasia ŭ saviecki čas. Niamała biełarusaŭ, treba dumać, znajšłosia siarod najbolšaj nacmienšaści ŭ Polščy — 775 tys. čałaviek «nijakaj nacyjanalnaści», što nie deklaravali nijakaj etničnaj prynaležnaści. I ź śviečkaju biełarusaŭ nia znojdzieš ciapier u katalickaj i jašče sto hadoŭ tamu sucelna biełaruskaj Sakolščynie — asymilavanyja całkam. Łapik biełaruskaści ŭ Polščy ścisnuŭsia da pravasłaŭnych pavietaŭ. I ŭsio ž 50 tys. śviedamych biełarusaŭ — heta siła. Nia jdzie na hłum praca «Nivy», «Czasopisu», BASu, Biełaruskaha sajuzu ŭ Polščy etc.
Nia tak daŭno i «NN» kupiłasia na čutku, što, maŭlaŭ, biełarusami zapisalisia tolki 20 tys. Paprasili kamentaru ŭ Sakrata Janoviča, a jon adkazaŭ bolem na bol: u nas kožny dziasiaty pryznajecca ŭ biełaruskaści, a i ŭ vas takaja samaja dola biełarusaŭ, biełaruskich pa kultury, a nie pa pašparcie.
Chopić nam niedaaceńvać siłu biełaruskaj śviadomaści. Zaciśnutyja niefartunnymi akaličnaściami, biełarusy zastajucca supolnaściu, viernaj svajoj nacyi. Škodzić tolki słabaść dziaržavy — Respubliki Biełarusi. Bo ad kaho biełarusy Biełastoččyny majuć najmienš padtrymki, dyk heta ad suajčyńnikaŭ z-za miažy. Kali nie ličyć deputata Syčeŭskaha, jakoha ŭ Miensku prymajuć nia stolki jak biełarusa, kolki jak mentalnaha leperaŭca, chto jašče zasłužyŭ uvahu mienskaha ŭradu i pasła Łatuški? Sakrat Janovič atrymaŭ premiju imia Draviča z ruk Kvaśnieŭskaha, a nie «Za duchoŭnaje adradžeńnie». Bo inakš pryjšłosia b prysłuchoŭvacca i da mierkavańnia biełarusaŭ zamiežža — nia tolki da punktu hledžańnia Syčeŭskaha, ale i Henika Vapy, naprykład, jaki imkniecca zrabić ź Biełastoččyny biełaruski Pjemont.
Padtrymka biełastockich biełarusaŭ, u adroźnieńnie ad raźmiaščeńnia handlovaha pradstaŭnictva dzieści ŭ Błahavieščansku, nia daść imhniennaha ekanamičnaha zysku, ale heta ciarplivaja vybudova taje supolnaści, bieź jakoj nia budzie tryvałaj dziaržavy.
Chto ŭ Miensku zajmajecca vyvučeńniem Biełastoččyny? Instytutu biełaruskich daśledavańniaŭ u Akademii navuk niama, jak i Instytutu Biełarusi pry MZS. Vychodzić, usie i nichto. Zrešty, u Akademii navuk niama ni Instytutu rasiejskich daśledavańniaŭ, ni Instytutu eŭrapiejskich daśledavańniaŭ, choć jak možna vybudoŭvać doŭhaterminovuju rasiejskuju palityku biez stratehičnaha vyvučeńnia Rasiei? Łukašenkava administracyja robić staŭku na viedamasnyja analityčnyja centry. Mo heta i efektyŭna dla karotkaterminovaha prahnozu ci dušeńnia, ale jaki ad ich plon tam, dzie treba ŭkładać i tvaryć. Hetaja drobiaź — adzin z adłomkaŭ bolšaha vybaru — jak razbudoŭvać dziaržavu: praź dziaržaparat ci praz supolnaść, zamkniona ci adkryta, i ci budavać uvohule.
Andrej Dyńko
Kamientary