Volha Zuboŭskaja. Aleś Čobat, iłžeprarok

 Aleś Čobat, iłžeprarok

Byli j da Alesia Čobata śvietłyja hałovy ŭ našaj krainie, ale tyja nia zdoleli pakłaści ŭ padmurak śviatoj spravy pieraśledu biełarusaŭ planamiernaj paśladoŭnaj kancepcyi, bo chacieli ŭsienarodnaj lubovi.

A sp.Čobatu ŭsienarodnaja-ŭsiekałhasnaja luboŭ nie patrebnaja. Jamu chopić svajoj nianaviści — mała što jon Evanhielle cytuje. Aleś Čobat nia prosta razvažaje j robić prahnozy, jon spračajecca ź nieviadomymi nam asabistymi kryŭdzicielami. Adsiul emacyjnaść i subjektyŭnaść šmat jakich jahonych vysnovaŭ, jakija j sparadzili hetki rezanans. Bo, pa vialikim rachunku, Čobat nie raspavioŭ nam ničoha takoha, pra što b my nie čytali ŭ presie albo nie nazirali ŭ žyćci.

Heta nia značyć, što aŭtar va ŭsim maje racyju. Pa-pieršaje, Čobat zanadta schilny da abahulnieńnia. Pa-druhoje, jon abiraje biezabaronnyja hrupy ludziej, što vielmi pakazalna. Kaho chacia b raz u žyćci nia kryŭdzili nastaŭniki? Nia hetak pahladzieli, nie tady vyklikali, nia toje spytali. A vykładčyki? Što z taho, što my tolki za dva miesiacy da ŭstupnych ispytaŭ pačali vučycca? Jany ŭsie chabarniki j roznyja tam brudnyja repetytary. (Zaŭvažcie, Aleś Čobat nie ŭvažaje za chabarnikaŭ daktaroŭ i pradstaŭnikoŭ uładnych strukturaŭ.) Pa-treciaje, mnie zdajecca, što Aleś Čobat žyvie ŭ žachlivym atačeńni niesumlennych ludziej. Albo ŭ piekle svajho ŭnutranaha śvietu. I čaćviertaje — aŭtar ćviorda viedaje, što jon usio viedaje j što praŭda na jahonym baku.

Tolki praz svaju kryŭdu na nastaŭnikaŭ, vykładčykaŭ, biełarusaŭ, viaskoŭcaŭ i “žančyn ad 17 da 84” Aleś Čobat z zajdrosnaj rehularnaściu vylivaje pamyi nie na ciemrašałaŭ, što nasamreč hubiać krainu, a na tych čytačoŭ “NN”, jakija jość biełarusami. A jašče — na čystych ludziej, što dbajuć pra svaju spravu j svaju krainu j volaj losu jość nastaŭnikami, vykładčykami j h.d. Darečy, kali Aleś Arkuš źviartaje ŭvahu sp.Čobata na pryvatnyja, lakalnyja inicyjatyvy, toj daje zrazumieć, što jaho heta nie abychodzić. Meta Alesia Čobata — zvyčajnaje palavańnie na viedźmaŭ, dzie nieistotnaja asabistaja rola taho ci inšaha čałavieka albo pazytyŭnaja dziejnaść i jakaść peŭnaha słoju ludziej.

Aŭtara zachaplaje ckavańnie, “zamoŭlenaje” ci ŭzhadavanaje na pryvatnaj hlebie azłoblenaści na śviet. Aleś Čobat — –pradukt savieckaj tatalitarnaj systemy j apeluje jon da ŭłaścivaściaŭ, vypracavanych dziesiacihodździami pryhniotu asoby. Pošuk krajniaha, pieraśled inšadumcaŭ, aśvietnikaŭ, imknieńnie “rabavać narabavanaje”, paklop i da t.p. — spradviečnyja zahany ciemrašałaŭ. I voś užo niekatorych čytačoŭ “NN” pracinaje: “A, dyk hena jany vinavatyja va ŭsim!” “Jany” tut na vybar možna zamianić nastaŭnikami, kałhaśnikami, chabarnikami, biełarusami, a jašče žydami, masonami, kułakami, usialakimi “hniłymi prasłojkami”, “vorahami narodu”, nacyjanalistami, žančynami j h.d.

Možna zapiarečyć, što Aleś Čobat paprostu vykazvaje svoj punkt hledžańnia. Ale pytańnie ŭ tym, nakolki čałaviekanienaviśnictva, paharda da svajho narodu, abviaržeńnie maralnaści intelihiencyi stasujecca z pohladami dadzienaj hazety? Dyj sam sp.Čobat niejak dziŭna stavicca da krytyki. Maŭlaŭ, nia treba mnie tut vašych emocyjaŭ...

Što ž tyčycca jašče adnaho paproku, jaki Čobat robić Arkušu, dyk jon vidavočna nieabhruntavany. Aleś Arkuš sam kaža, što adradžency na pačatku 90-ch “zachacieli ŭsio adrazu”. Takim čynam, zhadka sp.Čobata pra “nieciarpieńnie” nia moža prymacca jak paŭnavartasny kontraarhument — heta prosta psychalahičny “najezd”, jaki vykarystoŭvajuć u sprečkach ludzi, nie zacikaŭlenyja ŭ dyjalohu.

Dyj pra što razmaŭlać? Dla Arkuša narod — “hurt dziaciej”, a dla Čobata — bydła, jakoje čas znoŭ zahaniać u tranšei. Narod nia jość bydłam pa svajoj sutnaści, šanoŭny sp.Čobat. Jon pieratvorany ŭ bydła. I, u pryvatnaści, nami z Vami, bo my zaraz viadziem dyskusii, zamiest taho, kab jaho z hnojevaj žyžy vyciahvać. Paviercie, pryvatnaja inicyjatyva j ułasny prykład mohuć adyhrać značna bolšuju rolu, čym niežyćciazdolnyja zakliki j harłapajstva. Jak dla Boha važny kožny hrešnik, hetak i dla nas pavinien być važny kožny čałaviek, bo ŭsie jany majuć roŭnyja z nami pravy. I na dabrabyt, i na kulturu, i na cyvilizavanaść, i na nacyjanalnaje, i na suśvietnaje, i h.d. Nianaviść i plavuzhańnie, jakija razmazvajucca zaraz prosta pa niekatorych staronkach “NN”, nie pryviaduć ni nas, ni naš narod ni da čaho dobraha — ni praz dvaccać hadoŭ, ni praz sto.

I jašče. Nijak nie mahu pahadzicca sa śćviardžeńniem Źmitra Vićko, što PPRB pradstaŭlaje naš narod. Pryhledźciesia ŭvažliva da ludziej, jakija naŭkoł Vas, pryhledźciesia da siabie. Pradstaŭniki nacyi — heta j Aleś Čobat, i Aleś Arkuš, i Alesia Čuń, i Vy, i Vašyja susiedzi. Uzhadajcie historyju. Imiony funkcyjaneraŭ, navat adyjoznych, zabyvajucca. U ludzkoj pamiaci zastajucca imiony duchoŭnych lideraŭ, navukoŭcaŭ, vynachodnikaŭ, tvorcaŭ, aśvietnikaŭ i... sapraŭdnych złačyncaŭ. Mahčyma, Vas suciešyć toje, što, naprykład, u adnoj ź mienskich škoł na ispycie pa historyi vučni nazvali pieršym prezydentam RB Stałypina. Rasiejskija školniki ź ciažkaściu mohuć rastłumačyć, chto takija Lenin i Stalin, nia kažučy ŭžo pra Hitlera. A pamiać pra prostych sumlennych ludziej zastajecca ŭ duchoŭnaj čyścini našych naščadkaŭ, u zdarovych hienach, u tradycyi (nia błytać z zababonami), jakuju Vy čamuści hetak nie ŭpadabali. Darečy, tradycyja — heta pieradumova zdaroŭja abyvatalskaha hramadztva, a Aleś Čobat, nakolki ja razumieju, piša jakraz pra jahonyja chvaroby. Tak što tradycyjnaść — nie biada, a adzin z sposabaŭ ratunku našaha marhinalnaha abyvatala. Kali ž Vy ličycie siabie nie abyvatalem — kali łaska, parušajcie tradycyi j stvarajcie avanhard. Ale nie zabyvajciesia, što ź jaho j pačynajecca ŭsialakaja tradycyja. I pamiatajcie: tyrany prychodziać i sychodziać, a Šekśpir zastajecca.

Volha Zuboŭskaja, biełaruska j žančyna ad 17 da 84, Miensk