Andrej Chadanovič
Apovieść pra sapraŭdnaha čužynca
Ja čužyniec, jaki zabivaje raba…
Z peŭnaha niaŭiśnienaha vierša
Ja nasamreč čužanica j ništo nasamreč-čužynskaje mnie nie čužoje,
nienasamreč-čužynskaje ci nasamreč-niečužynskaje ŭžo ja,
niby raba, zabivaju na plažy i, byccam araba, ź siabie vyciskaju pa kropli,
kab, stajučysia napraŭdu čužyncam ad kapieluša da abcasa pantopli,
z honaram vymavić: tak, nasamspravie, ja ŭžo naŭsucel čužanica,
baćka dyj maci taksama čužyncy, čužynkaj maja sužanica,
siostry j braty, i stryječny plamieńnik, babula, i dzieci, i ŭnuki,
nat nienarodžany praŭnuk im zrobicca biez anijakaj prynuki,
nat spadkajemcy-naščadki, nastupniki pokul nia stracili šaniec –
kožny – prynamsi adnojčy – adčuje, što jon naturalny čužaniec
(pieraprašaju, čužyniec), adčuje luboju svajoju čužynskaj vantrobaj,
kožnaj čužynskaj dušeŭnaju fibraj adčuje, što jon tut – pabočnaj asobaj,
jon tut suhniej u samocie, marmol u markocie, zakładnik takich ža, jak sam jon, dzikunak:
hetkija dzieŭčyny nie pakładuć ni žyćcia, ni kachańnia na ŭłasny švajcarski rachunak
syna svaich marnatraŭnych baćkoŭ i najmarnatraŭnaha času –
času zaciatych i pałkich čužyncaŭ, taje nieŭtajmoŭnaje, dzikaje rasy,
što anikoli nia budzie praź viernych naślednikaŭ, sobskich synoŭ pierajmacca
(chaj užo tyja naśledujuć i pierajmajuć, kali nie lakajucca marnaje pracy!),
što prybiraje vidziežy ŭ jadvab, azdablaje tryźnieńni kaštoŭnym kamieńniem
i, imknučy ŭ bieznazoŭnaj ciamrečy za pieknym žanočym najmieńniem,
kožnaje nočy paluje na lubaść i pieścić zapał zapavolenaj miny,
kožnaha dnia zachłynajecca mrojaj pra toje, čaho nie było, ale tak, byccam prosta hartaje ŭspaminy,
kožnaha viečaru viedaje praŭdu, a zrańnia iznoŭ daje viery – kaniec vydaje na pačatak!
(mova mianie vydaje, panie Frojd!) – naturalna, iznoŭ pamylajecca – durań! nijaki
ty moj nie naščadak! –
ja ŭ tvaim vieku taksama žančyn unikaŭ, ale heta byli nasampierš pryhažuni,
a, pa-druhoje, sapraŭdnyja dzieŭčyny, a nie fantomy ŭjaŭleńnia – šalbiera j šybuni:
kali ŭžo hrebavać, dyk najpiakniejšaju ŭ śviecie istotaj,
kab, karystajučy z dobraj nahody ŭhladziecca ŭ suładnuju nahaść i ŭčuć pjany vodar listoty,
bačyć nia płoć alimpijskaj krasuni, bo nat bahavica čužyncu nia roŭnia,
a zvyčajniejšyja hrudzi, i śpiny, i šyi, i ruki, i nohi ŭ mužčynskaj paroŭni
(zrešty, u śviecie prazrystych firanak, dzie doma i ścieny vižujuć, za ścienami ž – błazny i viaźni,
najprydatniejšaje schovišča – u pary rasiejskaje łaźni!).
Pamiatajecie Daniiła z Ofisa Cichanoŭskaj, jakomu za dva dni sabrali hrošy na ankałahičnuju apieracyju? Jamu napisaŭ toj samy adnakłaśnik, jaki jaho ŭdaryŭ — z čaho ŭsio i pačałosia44
Kamientary