Z kim by vy dumali? Z apazicyjaj.
Z kim by vy dumali? Z apazicyjaj.
U artykule «Biełaruskaja mova i supraćstajańnie ŭ śfiery sensaŭ», apublikavanym u «Biełorusskoj vojennoj hazietie», načalnik upraŭleńnia infarmacyi hałoŭnaha upraŭleńnia ideałahičnaj raboty Ministerstva abarony, pałkoŭnik Uładzimir Makaraŭ kamientuje niekatoryja acenki siońniašniaha biełaruskaha vojska, źmieščanyja ŭ «Armiejskim dziońniku» palitpryzyŭnika Franaka Viačorki.
Najpierš pałkoŭnik Makaraŭ rašuča adkidaje abvinavačańni ŭ tym, što biełaruskaja mova dyskryminujecca va Uzbrojenych siłach Biełarusi. Dalej, adšturchnuŭšysia ad dopisu Viačorki ab stvareńni Biełaruskaj krajovaj abarony, aŭtar davodzić, što apazicyja sprabuje «prysvoić sabie prava być «abaroncami» biełaruskaj movy, imknučysia ŭcisnuć u hetuju movu zusim čužyja biełaruskamu narodu sensy…»
I praciahvaje:
«Našy sensy, našy simvały i naša mova — mova, simvały i sensy Janki Kupały.— Ci možna zabyć bieśśmiarotnyja radki». Dalej aŭtar prapanuje da ŭvahi čytačoŭ vierš «Biełaruskim partyzanam». I praciahvaje: «Ale što značyć mova, znakavyja sistemy i simvały dla biełaruskaj apazicyi?» I sam adkazvaje: «Ich simvały heta praklaćcie biełaruskich partyzan». Uładzimir Makaraŭ pryvodzić vierš «Partyzany» Łarysy Hienijuš. Adrazu paśla hetaha aŭtar pačynaje abvinavačvać Franka Viačorku ŭ nianaviści da partyzanaŭ.
Tłustym šryftam, vidać, vysnova artykułu: «…my zrobim usio nieabchodnaje, kab u Biełarusi žyła i raźvivałasia mova nie kałabaracyi, a mova vialikaha biełaruskaha narodu — mova Janki Kupały», cytuje artykuł radyjo «Svaboda».
Praŭda, adstojvajučy svajo prava na movu, ideołahi (heta, niama sumnievu, aficyjnaja pazicyja viedamstva) pišuć pa-rasijsku. Ale ŭsialak chočuć zaśviedčyć, što i ich śvietaŭsprymańnie – biełaruskaje. (U tekście Makarava «mova» — «sukupnaść linhvistyki, siemantyki, siemijotyki i ŭsiaho astatniaha» — tojesnaja «śvietaŭsprymańniu»).
A voś lider Moładzi BNF, na dumku aŭtara, u «simvałach i sensach» błytajecca. Nienavidzić partyzanaŭ, kryŭdzić vajennaje viedamstva i słužbovych asobaŭ padraździaleńnia (adznačajecca, što jany etničnyja biełarusy) abvinavačańniami ŭ dyskryminacyi movy. Užyvaje, urešcie, «kałabaranckuju» kamandu «Zvažaj!» (Tut pałkoŭnik robić ceły movaznaŭčy ekskurs, adznačajučy, što «ŭ bolšaści słoŭnikaŭ «zvažać» značyć źviartać uvahu. I što ŭ vydadzienym u 2003 h. «Russko-biełorusskom słovarie» pad redakcyjaj A.I.Žuraŭskaha kamanda «Śmirno» hučyć jak «Smirna»).
Pakiniem biez uvahi paradaksalnyja sproby supraćpastavić Kupału i Hienijuš, nazvać łukašenkaŭskuju dziaržaŭnuju simvoliku «simvałami Vialikaj Pieramohi» i atajasamić krytyku ŭłady ŭ siońniašnich umovach z kałabaracyjaj časoŭ vajny. Abvinavačańni ŭ simpatyjach da kałabarantaŭ – heta reliktavy rytualny praklon savieckaj prapahandy na adras biełarusaŭ. Źvierniem uvahu na momanty, dzie adčuvajecca jaŭnaja, jak ciapier modna kazać, źmiena rytoryki.
Adna ź idejaŭ artykuła —
ideołahi Ministerstva abarony pratestujuć suprać taho, što biełaruskaja mova tryvała asacyjujecca z movaj apazicyi. Jany dekłarujuć svajo na jaje prava.Jany vykazvajuć svajo bačańnie sprečnych momantaŭ historyi. Jany nie apielujuć da machrovaj savietčyny, jak byvała raniej u takich sprečkach. Inšymi słovami, palemika pierachodzić u prastoru nacyjanalnaj kultury.
Isnavańnie Biełaruščyny va Uzbrojenych siłach aficyjna pryznanaje. Jana ŭžo nie pieršy raz vychodzić na ŭzrovień haziety, na jakuju padpisanyja ŭsie vajskovyja častki. Rabotnik aparata Minabarony ličyć patrebnym adkazvać na dopis radavoha, źmieščany ŭ niezaležnym ŚMI. Pryčym adkazvać, apielujučy da nacyjanalnaj kultury.
Niama pra što kazać — nośbity «simvałaŭ i sensaŭ» jašče nie skora stanuć nośbitami samoj movy Janki Kupały i Łarysy Hienijuš.
Jašče doŭha mova ŭ vojsku budzie balučym punktam. Ale praces pajšoŭ. I dla hetaha spatrebiłasia śmiełaść i pryncypovaść usiaho niekalkich čałaviek — Viačorki, Chviedaruka, Žaleźničenki.Nastupnym budzie praściej.
Čym adznačyŭsia b nastupny etap evalucyi vojska? Badaj, publikacyjaj u «Biełorusskoj vojennoj hazietie» adkazu Franaka Viačorki pałkoŭniku Makaravu.
Siarhiej Mikulevič
P.S. Darečy, pieśnia N.R.M. «Partyzanskaja», zdajecca, całkam adpaviadaje «movie, simvałam i sensam», vykładzienym u artykule «Biełorusskoj vojennoj haziety». Jaje ciapier možna razvučvać z uzvodam i śpiavać pa darozie ŭ stałoŭku. Minabarony dało dabro.
Kamientary