Deputat Pałaty pradstaŭnikoŭ, historyk Ihar Marzaluk raskazaŭ pra rabotu nad pieršym tomam Historyi biełaruskaj dziaržaŭnaści. Heta kniha, jakaja stanie ideałahičnym bazisam dla vyvučeńnia historyi ŭ škołach i ŭniviersitetach.
Svaje zajavy jon zrabiŭ padčas adkrytaha dyjałohu na temu «Stanaŭleńnie i raźvićcio biełaruskaj dziaržaŭnaści», arhanizavanym BRSM u Nacyjanalnaj biblijatecy. Marzaluk na pytańni studentaŭ adkazvaŭ to pa-rusku, to pa-biełarusku, dadaŭšy, što vałodaje jašče i niamieckaj.
«Toje, što my vyvodzim svaju historyju z Połacka, niekatorym zdajecca niedarečnym, ale [vyvodzić] ad Noŭharada — nie zdajecca», — rytaryčna kanstatavaŭ Marzaluk.
«Nacyja — heta pradukt epochi aśvietnictva. Pieršaja faza rańnienacyjanalnaha budaŭnictva pačynajecca ŭ epochu reniesansu, ale roskvit — heta kaniec 18-ha, 19-je stahodździe, u hetym płanie my nie niedaśpiełyja, nie pieraśpiełyja — my narmalnyja, — praciahnuŭ jon. —
Mnohija nie razumiejuć, što biełaruski nacyjanalny prajekt — fantastyčna paśpiachovy. My doŭha zaprahajem, ale chutka jedziem.
Vacłaŭ Łastoŭski ŭ 1917 hodzie ŭpieršyniu ahučyŭ dumku, što Biełaruś moža stać niezaležnaj. Ni ŭ adnoj papiaredniaj prahramie nacyjanalna-vyzvalenčaha ruchu nie ŭzdymałasia pytańnie ab niezaležnaści krainy. I za sto hadoŭ prajści šlach ad etnahrafičnaj supolnaści, u jakoj nie było nijakaj formy dziaržaŭnaści, da madernovaj nacyi, niezaležnaj dziaržavy, z usimi atrybutami…
Biełarusy — nie mienš narmalnyja, čym irłandcy, ale nie ŭsie irłandcy majuć dziaržaŭnaść.
Jak by tam ni było, jak kazaŭ Aleh Łatyšonak, kali naradziłasia jahonaja babula, byŭ Paŭnočna-Zachodni kraj i usimi kiravaŭ Mikałaj II, kali pamirała — my druhi raz abirali prezidenta.
Heta było kałasalna važnaje stahodździe z usimi stratami i zdabytkami. Mnie nadakučyła hetaja kanfrantacyja i akopnaja stralanina — u adnych tolki BNR, u druhich…
Heta niapravilna, va ŭsiaho adnyja vytoki — biełaruski nacyjanalna-vyzvalenčy ruch, časopis «Homan», našaniŭski pieryjad, Biełaruskaja sacyjalistyčnaja hramada, kulminacyja i viaršynia — Usiebiełaruski źjezd u 1917 hodzie, jaki adbyŭsia tut, u Minsku. Chutka hetuju pazicyju pačnuć krytykavać z usich bakoŭ, niekatoryja buduć nazyvać heta nacyjanalistyčnym šabašam…
Paŭtaru mietafaru majho lubimaha Michasia Stralcova, što my jak trava — nas kosiać, a my jość. Heta našaja nieŭmiručaść, biełaruskaja nacyja jość. Kali datehul nie źjeli, to ŭžo nie źjaduć».
«Vy, baču, nadzieli vyšyvanki, ale vy musicie nadzieć movu serca jašče i na svaje vusny, —
źviarnuŭsia jon da aktyvistaŭ BRSM. — Ja chaču nahadać prykład habrejaŭ. Iŭryt, na jakim havorać u Izraili, — na im nichto nie havaryŭ, heta była mova bahasłužeńniaŭ. Chto jaho viedaŭ, chto razumieŭ? U nas situacyja lepšaja za tuju. Tak, nie kožny moža skazać choraša i pryhoža, ale ŭsie razumiejuć. I nie treba tut chałodnaj vajny, Biełaruś adna — jana moža być roznaj pa palityčnych pohladach. Kali paraŭnać ź simvałami viery, to simvały našaj nacyi — heta historyja, pavaha da nacyi, pavaha svajoj dziaržavy.
Usialaki, chto admaŭlaje fakt isnavańnia biełaruskaj nacyi i kultury, — jon pa-za kanstytucyjnym pierymietram, jon pavinien tłumačyć u inšych miescach, čamu [takija pohlady]».
Čytajcie taksama. Marzaluk: Nieabchodna stvaryć Instytut nacyjanalnaj pamiaci, kab adsočvać histaryčnuju palityku susiedziaŭ i apanientaŭ
Čytajcie taksama. «Niekatorymi našymi historykami pavinien zajmacca KDB». Kraŭcevič adkazvaje Marzaluku
Ciapier čytajuć
Ad rekietu da prodažu fota mahił. Jak vyhladaje znutry hrupoŭka Project X, jakaja viarbuje ludziej dla pieravozki mihrantaŭ ź Biełarusi ŭ ES8
Kamientary