Strašnyja ličby rusifikacyi: z 2010 hoda kolkaść biełmoŭnych vučniaŭ źmienšyłasia na 43 tysiačy, biełmoŭnaje studenctva praktyčna likvidavana
Kali takaja palityka praciahniecca, biełaruskaja mova moža pieršaj sa słavianskich vyjści z užytku.
Kanstytucyja Biełarusi dekłaruje roŭnaść dźviuch dziaržaŭnych movaŭ, adnak u realnaści atrymać adukacyju pa-biełarusku składana. Z kožnym hodam kolkaść biełaruskamoŭnych škoł skaračajecca. A vyšejšaja adukacyja na biełaruskaj movie praktyčna likvidavana.
Adnak kali znajści biełaruskamoŭnuju hrupu ŭ sadku albo kłas u škole/himnazii ciažka, ale mahčyma, to kaledžy i ŭniviersitety spreč ruskamoŭnyja. Niahledziačy na šmatrazovyja prośby hramadzian ab adkryćci biełaruskamoŭnaha ŭniviersiteta i toj fakt, što tysiačy školnikaŭ skančajuć škoły na biełaruskaj movie, Nacyjanalnaha ŭniviersiteta pa-raniejšamu niama.
Na ŭsiu Biełaruś siaredniuju śpiecyjalnuju i vyšejšuju adukacyju pa-biełarusku atrymlivaje kala 600 čałaviek! Prytym što jašče ŭ 2010 hodzie, pierad čaćviortym prezidenckim terminam Alaksandra Łukašenki, hetaja ličba składała 5 000 čałaviek. A ŭ 1994 hodzie takich byli dziasiatki tysiač.
«Naša Niva» paraŭnała, nakolki źmianiłasia kolkaść biełaruskamoŭnych vučniaŭ i studentaŭ va ŭsich śfierach adukacyi z 2010 hoda.
Sadki — minus 6100 čałaviek
Pieršaja, choć i nie abaviazkovaja, prystupka adukacyi — dziciačyja sadki. U ich chodziać kožnyja try z čatyroch maleńkich biełarusaŭ. «Dvuchmoŭnych» sadkoŭ nie byvaje — ci pa-biełarusku, ci pa-rusku.
Za košt demahrafičnaha ŭzdymu ŭ apošnija hady kolkaść dzietak u sadkach pavialičyłasia. Adnak kolkaść tych, chto zajmajecca pa-biełarusku, skaraciłasia na 6100 čałaviek.
Va ŭschodniaj Biełarusi dola biełaruskamoŭnych vučniaŭ skaciłasia z 10% da 8%, u centralnaj i zachodniaj Biełarusi ličba trymajecca na ŭzroŭni 15—18% (było 17—24%).
U Minsku ŭ biełaruskamoŭnyja hrupy zapisanyja mienš za 3 tysiačy dzietak. Heta ŭsiaho 3,2% ad ahulnaj kolkaści.
|
| 2010 | 2014 | ||
|
| kolkaść* | dola | kolkaść* | dola |
| usiaho navučencaŭ | 384 |
| 410,6 |
|
| pa-biełarusku, ź ich: | 49,2 | 12,8% | 43,1 | 10,5% |
| Minsk | 3,1 | 3,8% | 2,9 | 3,2% |
| Brestčyna | 9,8 | 16,8% | 9,1 | 14,7% |
| Viciebščyna | 4,7 | 10% | 3,8 | 7,8% |
| Homielščyna | 5,6 | 9,7% | 4,8 | 7,9% |
| Hrodzienščyna | 8,8 | 19% | 8,3 | 18,2% |
| Minščyna | 13 | 24,2% | 10,4 | 18,2% |
| Mahiloŭščyna | 4,3 | 10,4% | 3,6 | 8,2% |
*u tysiačach čałaviek
Škoły — minus 43 300 čałaviek
U škołach pakazčyki nie takija nizkija, ale navat na takim uzroŭni biełaruskamoŭnaść trymajecca tolki za košt viaskovych škoł. Siarod 135 tysiač biełaruskamoŭnych školnikaŭ tolki 14 500 vučacca ŭ haradach.
U Minsku dola stabilna nizkaja, u abłaściach adbyvajecca imklivaje skaračeńnie.
Naprykład, na Minščynie ŭ 2010 hodzie pa-biełarusku navučałasia kožnaje treciaje dzicia. Ciapier — kožnaje čaćviortaje.
Dla ŭschodniaj Biełarusi i takija ličby niedsiažnyja. Tam biełaruskamoŭnaja adukacyja adkaciłasia z 17—18% da 12—13%.
Biełstat daviedkava paviedamlaje, što pa-polsku vučacca 917 čałaviek, a pa-litoŭsku — 59 čałaviek. Cikava, što hetyja ličby jakraz-taki rastuć.
|
| 2010 | 2014 | ||
|
| kolkaść* | dola | kolkaść* | dola |
| usiaho navučencaŭ | 940,4** |
| 931,3** |
|
| pa-biełarusku | 178,4 | 19% | 135,1 | 14,5% |
| Minsk |
| 2,3% | 3,9 | 2,3% |
| Brestčyna |
| 24,5% | 32,4 | 20,6% |
| Viciebščyna |
| 18,6% | 13,1 | 12,1% |
| Homielščyna |
| 18% | 18,7 | 12,8% |
| Hrodzienščyna |
| 21,8% | 18,1 | 16,9% |
| Minščyna |
| 31,9% | 35,7 | 25,7% |
| Mahiloŭščyna |
| 16,9% | 13,5 | 12,7% |
* u tysiačach čałaviek
** dadzienyja biez uliku śpiecškoł
Siaredniaja śpiecyjalnaja adukacyja — minus 2900 čałaviek
Biełaruskamoŭnyja kłasy ŭ kaledžach źmienšylisia da ličbaŭ statystyčnaj pamyłki — 300 čałaviek na ŭsiu krainu. U 2010 hodzie było ŭ dziesiać razoŭ bolš!
Aproč taho, 21 800 (16,9%) studentaŭ navučajucca pa-rusku i pa-biełarusku. Na praktycy heta značycca, što tolki adzinkavyja dyscypliny vykładajucca na biełaruskaj movie.
|
| 2010 | 2014 | ||
|
| kolkaść | dola | kolkaść | dola |
| usiaho navučencaŭ | 167 600 |
| 129 000 |
|
| pa-biełarusku | 3 200 | 1,9% | 300 | 0,2% |
VNU — minus 1400 čałaviek
Padobnaja situacyja i ŭ vyšejšaj adukacyi. Pavodle statystyki, pa-rusku i pa-biełarusku navučajucca 149 200 čałaviek (41,1%). Ale ŭ lik ich uvachodziać studenty, u jakich pa-biełarusku moža čytacca tolki adzin niejki kurs.
Na biełaruskaj ža movie navučajecca ŭsiaho 300 čałaviek, faktyčna heta tolki fiłałahičnyja hrupy plus niešmatlikija hrupy histfaka. Za piacihodku ličba źmienšyłasia ŭ 6 razoŭ.
Darma intelihiencyja krykam kryčyć: biez stvareńnia Biełaruskaha nacyjanalnaha ŭniviersiteta, biez vykładańnia ŭ VNU na rodnaj movie movie pahražaje źniknieńnie. Tema dla čynoŭnikaŭ zastajecca «nieaktualnaj».
|
| 2010 | 2014 | ||
|
| kolkaść | dola | kolkaść | dola |
| usiaho | 442 900 |
| 362 900 |
|
| pa-biełarusku | 1 700 | 0,4% | 300 | 0,1% |
-
Maładaja siamja z Žodzina raskazała, jak u čatyry razy skaraciła vydatki na ježu
-
Cichanoŭskaja źviarnułasia da ŭkraincaŭ: My, biełarusy, viedajem, što takoje Rasija. My viedajem jaje impierskija apietyty
-
Žychary doma ŭ «Minsk-Śviecie»: Tempieratura ŭ pakojach — nižej za 18 hradusaŭ, śpim pad dźviuma koŭdrami
Ciapier čytajuć
Siostry Hruździevy dramatyčna raskazali, jak ich vykinuŭ za dźviery ministr kultury Rusłan Čarniecki. «Jak sabak»16
Siostry Hruździevy dramatyčna raskazali, jak ich vykinuŭ za dźviery ministr kultury Rusłan Čarniecki. «Jak sabak»
Zialenski: Ja nie budu kazać, jakim sposabam, ale našyja ludzi zajmalisia tym, kab try-čatyry retranślatary ŭžo nie pracavali na terytoryi Biełarusi22
Zialenski: Ja nie budu kazać, jakim sposabam, ale našyja ludzi zajmalisia tym, kab try-čatyry retranślatary ŭžo nie pracavali na terytoryi Biełarusi2
«Mama, davaj napišam zajavu ŭ milicyju, jon mianie ŭžo dastaŭ». Maci školnika z Bresta, jaki skončyŭ žyćcio samahubstvam, raskazała pra ckavańnie syna2727
Kamientary