Pavieł Sieviaryniec: «20 hadoŭ jak Biełaruś niezaležnaja. Heta značyć, z saraka hadoŭ u pustyni dvaccać my ŭžo adbłukali». Repartaž z Kuplina.
Čatyry hady. Stolki Pavieł Sieviaryniec pabyŭ na voli z momantu vyzvaleńnia ź minułaj «chimii». Za hety čas jahonymi namahańniami paŭstała Biełaruskaja chryścijanskaja demakratyja. Zarehistravać partyju nie ŭdałosia, ale kandydata na prezidenckich vybarach vyłučyli. Za ŭdzieł u paślavybarčych pratestach Sieviaryniec atrymaŭ try hady «abmiežavańnia voli». Adziny, kamu ŭ pakarańnie abrali mienavita «chimiju». Užo druhi raz palityka vypraboŭvajuć takim čynam. Repartaž z Kuplina.
Ad rasijskaj miažy da polskaj
Spačatku Paŭłu abiacali, što siadzieć jon budzie na małoj radzimie, na Viciebščynie. Jak było ŭ 2005 hodzie, kali jaho nakiravali ŭ hłuchuju viosačku Małoje Sitna na miažy z Rasijaj, dzie navat nie brała mabilnaja suviaź. Tam Sieviaryniec pracavaŭ u lesie.
Ciapier miesca vysyłki znachodzicca la miažy polskaj — vioska Kuplin (Pružanščyna). Heta za 3 km ad rajcentra, jak jechać na Ružany. Možna i pieški.
Na ŭjeździe ŭ były vajskovy haradok staić kavalskaja majsternia. Šylda aformlena na biełaruskaj movie. Vałodaje joj Aleś Januškievič. Sieviaryniec śmiajecca: «Pakul biespartyjny». U zaharadzi paśvicca atara aviečak. Redkaja źjava dla ciapierašniaj Biełarusi. Žyćcio ŭ viosačcy jość.
Kala biusta pravadyra Kastryčnickaj revalucyi treba zaviarnuć naleva. Za płotam pačynajecca fiermierskaja has-padarka «Bardo».
«Bardo» ŭ vajskovaj čaści
Kali Sieviarynca nakiroŭvali na Pružanščynu, to mnohija ŭzdychnuli z palohkaj — heta ŭsio ž Zachodniaja Biełaruś. Na spravie ž Sieviaryniec apynuŭsia na vostravie Savieckaha Sajuza. Praŭda, savieckim tolki architekturna.Jon pracuje na terytoryi byłoj vajskovaj čaści. «Tut i ciapier usio zasakrečanaje, navat nadoi karovaŭ», — śmiajecca Pavieł. Ad vajskoŭcaŭ zastalisia i mnohija pamiaškańni, dzie ciapier mieścicca miechdvor.
Usie dźviery akuratna pafarbavanyja ŭ sini koler. Za adnoj z takich i pracuje Sieviaryniec kładaŭščykom. Heta skład. U pracu palitviaźnia ŭvachodzić vydača roznych zapčastak. U Paŭła ŭsio stroha. Poŭny ŭlik kožnamu vydadzienamu šurupu.
Haspadarka «Bardo» śpiecyjalizujecca na vyroščvańni harodniny. Ale jość i dadatak z prodažam zapčastak, funkcyi kolišniaj «Sielhastechniki».«Da pracy pačaŭ rychtavacca jašče ŭ «amierykancy», kali siadzieŭ razam z hałoŭnym inžynieram MTZ. Tam i pačaŭ usio daviedvacca pra šaściaronki», — iranizuje Sieviaryniec.
Treci tałkovy «chimik»
Na terytoryi haspadarki doŭha niezaŭvažanymi chadzić nie ŭdajecca. «Chto takija? Adkul?» Kažam, što žurnalisty ź Minska, ź inśpiekcyjaj, žartujem. «A vy tut načalnik?» — pytajusia. «Ja haspadar», — adkazvaje sivahałovy mužčyna. Heta Anatol Tarasievič, uładalnik «Bardo».
Praź imhnieńnie jahonaja nieza-davolenaść źmianiajecca na pryjaznaść. «Ja ž nie suprać, zdymajcie, tolki tre było ŭ mianie zapytacca». Ruki ŭ Tarasieviča ŭsie ŭ tatuiroŭkach, napamin pra turemnaje minułaje.
Fiermier chvalić Sieviarynca. «Praź mianie prajšło trysta «chimikaŭ». Paša ź ich tolki treci tałkovy».Aproč Sieviarynca, u haspadarcy pracuje ciapier jašče šaściora «chimikaŭ». Praŭda, jany ŭ poli, a nie pry dvary. Bolšaść rabočych jeździć z Pružanaŭ, voziać ich na pracu admysłovym aŭtobusam. Ludziej vabiać u fiermiera vialikija zarobki.
Dva načalniki
Słova za słova, i Sieviaryniec nahadvaje, što siońnia 25 žniŭnia — 20 hadoŭ z momantu nadańnia Dekłaracyi ab suvierenitecie dziaržaŭnaha statusa. «Niezaležnyja my, ale movy svajoj nie viedajem», — ci padyhryvaje Sieviaryncu, ci sapraŭdy ščyra kaža Tarasievič. Jon ščoŭkaje zapalničkaj, prykurvaje tonkija cyharety Vogue Slim u fijaletavym pačku. Na šyi ŭ jaho załaty łancužok.Pobač u mašynu hruziać bulbu i kapustu, što pojduć na prodaž u Minsk.
Harodnina z haspadarki «Bardo» pradajecca ŭ hipiermarkietach «Bihz», «Hipa» i kramach «Kiryluk-markiet».Tarasievič kaža, što ŭ suviazi z kryzisam pracavać ciažka. «Addajom za kapiejki, što pradavać, što cialatam skarmić — niama roźnicy. Pradajom tolki, kab suviazi nie zhubić», — kaža Tarasievič. Sapraŭdy, pierad zahonami ź cialatami stajać skryni z kapustaj. Haspadarka cierpić straty ad taho, što ŭ Rasii sioleta dobry ŭradžaj harodniny, i tudy ciažka ekspartavać.
Fatahrafavacca Anatol Uładzimiravič rašuča admaŭlajecca. «Ja ž čałaviek niepubličny, navat nikoli nie ŭdzielničaju ŭ konkursach kštałtu «Fiermier hoda». I raskazvaje, što jon uvohule nie ŭłaśnik, a ŭpraŭlajučy. Ułaśnicaj ža ličycca jahonaja žonka.
U Sieviarynca a 17-j viečara skančajecca pracoŭny dzień.
U hety momant na miechdvor na dabitaj bezavaj «siamiorcy» padlataje načalnik Paŭłavaj kamiendatury Juryj Bakajeŭ.«Nu, Juryj Mikałajevič, ja pajdu?» — pytajecca jaho Sieviaryniec. «Davaj, vaprosaŭ niama», — adkazvaje načalnik.
Sieviaryniec kaža, što načalnik kamiendatury pryjechaŭ da jaho na pracu ŭpieršyniu. Mahčyma, pra naša źjaŭleńnie ŭ «Bardo» pajšoŭ sihnał. U takim vypadku treba adznačyć, što načalnik źjaviŭsia za 15 chvilin.
U aficerskaj kazarmie
Šlach z pracy da kamiendatury karotki — usiaho dziesiać chvilin lasnoj ściežkaj. «Les mnie tut padabajecca: śvietły, tut i biaroza, i dub, i jasień, nie ciomny, jak na Viciebščynie, dzie jełka dy chmyzy», — kaža Pavieł.Pa darozie nikudy zbočvać jamu nielha dyj niama kudy. Treba adrazu iści ŭ kamiendaturu, dzie zapisacca ab prybyćci. Kamiendatura ŭjaŭlaje saboj dvuchpaviarchovy cahlany budynak z kratami na voknach. Pavieł miarkuje, što raniej tut była aficerskaja kazarma.
Sieviarynca adpuskajuć para-zmaŭlać z nami ŭ altanku. Dźvie takija stajać pierad kamiendaturaj. Za altankami viadziecca videanazirańnie. Adnu vykarystoŭvajuć dla naviedvalnikaŭ, u inšaj parkujuć rovary. Tut ich niamała. Bolšaść «chimikaŭ» pracujuć u Pružanach. U Sieviarynca svoj rovar taksama majecca — padaryli siabry pa BCHD.
Jašče pobač z kamiendaturaj jość turniki. Možna padciahvacca, ciahać hiry. Praz darohu placoŭka dla hulni ŭ valejboł. Praŭda, Pavieł pakul nie bačyŭ tych, chto b joj karystaŭsia. U pamiaškańni možna pahulać u nastolny tenis.
Noŭtbuk nielha, mabilnik — možna
Pakul ad adsutnaści ŭvahi Sieviaryniec nie pakutuje. Za dva tydni ŭ jaho pabyvała delehacyj dziesiać. Pryjazdžajuć chadeki z Kobryna, ź Minska, dy i miascovyja padciahvajucca. Praduktaŭ z aharoda navioz sielanin Anatol Sacharuša ź vioski Maleč, pryvoziŭ miod pčalar Mikoła Papieka ź Linava. Sieviaryniec kaža, što jašče ni razu ničoha nie kuplaŭ u aŭtałaŭcy, jakaja dvojčy na tydzień pryjazdžaje da «chimikaŭ» — usio pryvoziać ludzi.Skardzicca chiba što na miascovuju vadu. «Kiepskaja vada, žalezistaja. Budu ciapier z žalezam u kryvi», — kaža Pavieł. Trymać u kamiendatury noŭtbuk nie dazvalajuć, zatoje možna mabilny telefon. Chacia b niešta.
Pierad tym jak pačać hutarku, milicyjanty prosiać prajści ź imi ŭ budynak dy napisać zajavu na imia načalnika, kab dazvoliŭ fotazdymki, a taksama vykarystańnie dyktafona.
Milicyjanty vietlivyja, pakazvajuć Kryminalny kodeks — maŭlaŭ, heta nie ichniaja prychamać, a norma zakanadaŭstva.Uvachod u kamiendaturu adkryvajuć vializnyja kratavanyja dźviery.
Va ŭsim inšym pamiaškańnie nahadvaje studencki internat. Tolki voś čas ad času hučyć praniźlivy huk zvanka. «Kali adzin raz, to vyklikajuć da siabie dziažurnaha pieršaha paviercha, kali dva — to druhoha».
Čatyry hadziny na łaźniu i carkvu
U adnym pakoi ź Sieviaryncam žyvuć jašče dva chłopcy. Adzin ź ich siadzić za bojki. Za što druhi — Pavieł nie viedaje. Chłopiec hałasavaŭ na vybarach za Sańnikava, słuchaje NRM. Uvohule, jak vyśvietliŭ Sieviaryniec, mnohija miascovyja na apošnich vybarach addali hołas mienavita za Sańnikava.
Prablema «maksimki» ŭ Kuplinie staić nie tak vostra, jak u Małym Sitnie, ale tut ad jaje taksama nikudy nie dzieniešsia. Pakul siadzieli ŭ altancy, bačyli adnaho čałavieka, jaki ledź trymaŭsia na nahach.
Čatyry hadziny na tydzień Pavieł maje volny čas. Jaho skarystoŭvaje dla naviedvańnia łaźni i carkvy ŭ Pružanach.Na samoj «chimii» bojler złamany. «Budu dabivacca, kab adramantavali», — kaža jon. «Palityčnyja» viedajuć svaje pravy.
Ź mianuškaj Piśmieńnik
Sieviaryniec staŭ prychadžaninam Spasa-Praabraženskaha sabora Pružan. «Akazałasia, što z ajcom Sierhijem ja pieramaŭlaŭsia «Vkontaktie» jašče da taho, jak trapiŭ u Pružany», — raskazvaje Sieviaryniec. Uvohule,
Pavieł u zachapleńni ad miascovaha hramadstva: doŭha pieraličvaje nam sustretych intelihientaŭ, pradprymalnikaŭ, fiermieraŭ. Jon radujecca, što paŭsiul sustrakaje valnadumcaŭ, pryčym heta ludzi, jakija mocna stajać na nahach. Raniej lidaram apazicyi ŭ Pružanach byŭ Uładzimir Radzivončyk z AHP. Kali jaho zvolnili z pracy, jon vymušany byŭ šukać pracu za miažoj. Ciapier u horadzie jość supołki Moładzi BNF i Chryścijanskaj Demakratyi.
Viečarami Pavieł piša novy raman. «Sam dla siabie vyznačyŭ, što hety čas nielha hublać, treba pracavać». U jaho navat mianuška ŭ kamiendatury adpaviednaja — Piśmieńnik.
Praź niejki čas da altanki padychodzić major Valeryj Lepin. Pytajecca, ci nie zaminaje. Milicyjantu chočacca parazmaŭlać. Kaža, što ŭ svoj čas chacieŭ stać historykam, ale vybraŭ urešcie milicejskuju akademiju: «Heta ŭ mianie siamiejnaje».
«Praca jak praca, moža, nie samaja lepšaja, ale daje peŭnyja harantyi», — kaža milicyjant. Lepin źbivajecca na temy maralnaha stanu hramadstva. Milicyjant uražvaje svajoj erudycyjaj, ale najpierš — składanaściu myśleńnia. «Moładź nie choča pracavać, advučanaja. Zatoje choča žyć pryhoža, kali bačyć pa televizary, dzieści jašče prykłady raskošy. Pjuć piva, ździajśniajuć złačynstvy», — staviačy dyjahnaz, tym nie mienš, Lepin nie advažvajecca zadacca pytańniem ab pryčynach takoha stanu.
Sieviaryniec raskazvaje, što ŭ Kuplinie vialiki hoład na histaryčnuju litaraturu.
Chryścijanskaha i biełaruskaha bolej
«U Małym Sitnie ludzi byli poŭnyja bieznadziejnaści, pustata ŭ vačach, mlavyja. Tut usio ž nie tak, tut mnohija ludzi, navat asudžanyja, nie zhubili cikavaść da žyćcia, im niešta treba.Chryścijanskaha i biełaruskaha ŭ Kuplinie nieparaŭnalna bolej».
«Ščaślivy, što Hospad daŭ mahčymaść pažyć na Bieraściejščynie. Z Łuninieččyny maja mama», — i Pavieł doŭhija chviliny pieraličvaje imiony słavutych uradžencaŭ hetych miaścin: dyryžor Šyrma, trenier Karpol, śpievaki Zabejda-Sumicki i Makarevič. Urešcie — iznoŭ śmiajecca — pravakatar Azef i bankir Prakapovič.
Sieviaryniec nie tolki ŭvieś čas žartuje, ale i cudoŭna vyhladaje.
Pavieł niečym nahadvaje idealnaha amierykanskaha palityka: biełazubaja ŭśmieška, ni hrama lišniaj vahi. I biaskoncy aptymizm: «20 hadoŭ jak Biełaruś niezaležnaja. Heta značyć, z saraka hadoŭ u pustyni dvaccać my ŭžo adbłukali».
Kamientary