Viktar Marcinovič. Čamu Minsk nie padobny da inšych stalicaŭ

Heta kidajecca ŭ vočy, jak tolki viartaješsia z čužyny: Minsk nie taki jak Vilnia, Varšava ci Praha. Nie taki, jak usie. I, vidavočna, reč nie tolki ŭ tym, što «mała ludziej» i «mnoha milicyi». Prynamsi, usio nie tak prosta. Pasprabujem vyvieści pryčyny, jakija robiać naš lubimy horad vyklučnym.

Amal niama hrafici. Niekalki kupin tehaŭ u padziemnych pierachodach (naprykład, na vuł. Kalvaryjskaj, la iteraŭskaha daŭhabudu), razmalavanyja sa zhody Minharvykankama haražy pry linii čyhunki — voś i ŭsie prykmiety isnavańnia paśladoŭnikaŭ Benksi ŭ horadzie. Hrafici trymajucca tut niekalki dzion, a byvaje, navat niekalki hadzin. My ŭžo da hetaha pryzvyčailisia, ale heta cud! Pahladzicie, što robicca z Paryžam!

Niama vuličnaj ježy. Kali ty zhaładaŭ u Bruseli, a 30 jeŭra na maluskaŭ addavać nie zhodny, zaŭsiody pobač znojdziecca kiebab. Bierlincy žartujuć, što ciapier ich nacyjanalnaje bluda — dzioner, jaki całkam vycisnuŭ «kary vurst». Ale ž u bierlincaŭ byŭ spačatku «kary vurst», potym «dzioner», u minčukoŭ ža niama ni «dzionera», ni «kary vursta». Chiba što smažanku kupić na vakzale…

Niama dobrych i drennych rajonaŭ. U lubym horadzie ŭ ZŠA vam skažuć: tut u nas «bed eryja», tut — «hud eryja». Siudy chadzi, siudy nie chadzi. Asabliva nočču. U San-Francyska rajony, u jakich možna atrymać lulaŭ ad łacinasaŭ ci vietlivych bratoŭ z Afryki, niepasredna miažujucca z vyklučna darahimi kvartałami. U Minsku niama padziełu rajonaŭ na «dobryja» i «drennyja». U centry hetaksama ž biaśpiečna i niebiaśpiečna, jak u jakoj-niebudź Malinaŭcy. Tym bolš što malinaŭskija tolki śpiać u Malinaŭcy, hulać ža vychodziać u centr, bo tam «dziaŭčonak bolej». Jakich piatnaccać hadoŭ nazad pryniata było pałochać dziaciej Šabanami i «Šarykami», ale heta minuła: ciapier navat na Čyžoŭcy možna chadzić ź dziaŭčynaj i nie mieć razradu pa boksie.

Adsiul — jašče adna vybitnaść. Ceny ŭ kaviarniach u centry i «na rajonie» amal adnolkavyja. Amal la ratušy možna znajści «Płanietu picy», na Marksa — adrazu dźvie ŭstanovy «Tempa» — hetyja sietki znachodziacca ŭ biudžetnaj cenavaj katehoryi. U luboj inšaj stalicy centr — heta bastyjon idyjockich cenaŭ na ŭsio. My ŭžo navat nie kačajem pravy, kali za kubačak zvyčajnaj kavy ŭ centralnym Rymie atrymlivajem rachunak na $7. Adjechać 2 kiłamietry ad Kalizieja ŭ bok vakzała — i kava budzie kaštavać česny 1 jeŭra. Usio nie tak u Minsku, dzie kava kaštuje amal adnolkava što ŭ restaracyi Vadzima Prakopjeva, što ŭ brutalnaj kaviarni, dzie ludzi buchajuć, nie zdymajučy šapak

Historyja horada prychavanaja. U Prazie historyja kamadyfikavanaja (h.zn. pieratvoranaja ŭ tavar). Nie treba navat mieć knihu-dapamožnik, pra admietnaści budynkaŭ paviedamlajuć śpiecyjalnyja šyldački na vulicach. Minskaja historyja schavanaja hłyboka, i treba abaviazkova mieć siabra-minčuka, kab charastvo i staražytnaść hetaha horada adkrylisia. Ty nikoli nie znojdzieš budynka, u jakim abviaščali BNR. Ty budzieš taptacca pa rahu Niezaležnaści i Enhielsa i nie viedać, što tut była mastackaja škoła Kruhiera, u jakoj vučyŭsia znakamity Chaim Sucin.

Sapraŭdnaja historyja zamienienaja erzacam. Kali ty nie prakocany jeŭrapiejski daśledčyk daŭniny, ty skončyš tym, što budzieš taptacca pa Trajeckim va ŭpeŭnienaści, što heta samaje staražytnaje, što jość u Minsku. Ty pabačyš savieckuju historyju, sfatahrafuješ Płošču Pieramohi i padzivišsia stalinskamu ampiru. Ty navat, moža, sfatahrafuješsia z adnym z tych vyčvarenckich budynkaŭ, što paŭstali na Niamizie za apošnija hady, niahiehła pierajmajučy daŭninu (jakuju źniščyli akurat pad hetyja budynki). Kopii vycisnuli aryhinały. Savieckaść — spradviečnaje.

A voś jašče adna cikavostka: u Minsku niama dziełavoha centra. U luboj stalicy śvietu jość rajon, u jakim kampaktna kancentrujucca chmaračosy sa štab-kvaterami bankaŭ, nacyjanalnych finansavych, pramysłovych, strachavych i inšych ustanovaŭ. Hałoŭny ofis «Biełarusbanka» znachodzicca na pr. Dziaržynskaha, amal u čystym poli. Chmaračosy ŭ Minsku jość, ale jany nie składajuć supolnaha ansamblu, jany raskidanyja pa dalahladzie, jak tyja sosny pa vyhanie. Pra budynak Čyža mnie chaciełasia b nie skazać ni słova ŭ hetym tekście. Zabyć Hierastrata.

Pieršy haradski anałah «Starbaksa» źjaviŭsia zusim niadaŭna. U toj ža čas, što heta za bujny horad, pa jakim nie hojsaje hramadzianaŭ z papiarovymi kubačkami kavy? Ciapier sietka «Kofie boks» imkliva raźvivajecca, «boksy» źjaŭlajucca va ŭsio novych miescach u centry. Ale ŭsio ž sietka ŭ nas takaja pakul tolki adna. A žycharoŭ — bolej za 2 miljony. Dziŭna!

I, praciahvajučy temu: u Minsku niama ni Burger King, ni KFC (kažuć, chutka źjavicca, ale pakul niama), ni navat jakoj-niebudź Sbarro. «Mak» trymaje manapoliju ŭ nizkim cenavym siehmiencie, T.G.I. Friday — u siarednim. I ŭsio. Admysłoŭcy kažuć, što źviazana heta sa składanaściami ŭ viadzieńni luboha biznesu ŭ Biełarusi, ale ž my tut nie pra inviestycyjnuju atmaśfieru. My — pra ŭražańni ad horada. A ŭražańni praz takuju adsutnaść brendaŭ, jakija panapichanyja ŭ inšyja stalicy, robiacca vyklučnymi.

U Minsku niama tannaha žytła. Treba było bačyć tvary jeŭrapiejcaŭ, kali ja im kazaŭ niejki čas tamu, što chosteł u biełaruskim miehapolisie tolki adzin. Usie astatnija hości stalicy sielacca ŭ hatelach «Jeŭropa» i «Kraŭn-płaza», za noč u jakich treba addać stolki, kolki siaredniestatystyčny vandroŭnik-daŭnšyftar moža raźličvać patracić za tydzień va Uschodniaj Jeŭropie.

Niama mihrantaŭ. Niahledziačy na toje, što apošnim časam usio čaściej sustrakaješ pryhožyja tvary kitajcaŭ u centry, heta mienavita adzinkavyja vypadki. Taho, što robicca ŭ Maskvie z vychadcami z Kaŭkaza ci ŭ Zachodniaj Jeŭropie z musulmanami ź Bližniaha Uschodu, u Minsku niama i nie prahnazujecca. Ci to ŭzrovień prybytkaŭ u nas nievysoki, ci to mihracyjnaje zakanadaŭstva žorstkaje i milicyi zašmat.

Niama skvotaŭ — zakinutych budynkaŭ, stychijna zasielenych biazdomnymi (jak znakamitaja Puškinskaja, 12 u Pieciarburhu ci Tachieles u Bierlinie). Siarod badziahaŭ na prastorach SND chodzić pokazka: kali ty apynuŭsia ŭ Minsku biez «upiski» i hrošaj, treba šukać nie staryja, kinutyja budynki (jakich niama), a niedabudavanyja navabudy (jakich da chalery).

 A voś jašče vielmi dziŭnaja drabiaza: u lubym horadzie śvietu jość «naziralnaja placoŭka», miesca, ź jakoha ty možaš ahledzieć centr. Zhadajma «viežu z kivačom» u Vilni, Hałackuju viežu ŭ Stambule, televizijnuju viežu ŭ Bierlinie, Ejfiela ŭ Paryžy. U Minsku centr źvierchu nie pabačyć! Była raniej padniabiesnaja restaracyja ŭ hateli «Biełaruś», ale jaje začynili razam z samim hatelem. Placoŭka na Nacyjanałcy, pa-pieršaje, nie vysokaja, pa-druhoje, znachodzicca, miakka kažučy, nie ŭ centry. Chacia zrazumieć by jašče, što takoje «minski centr», dzie jon pačynajecca i dzie kančajecca (jašče adna vybitnaść našaha horada).

Chaciełasia b zaznačyć: usio apisanaje — nie ź liku what's wrong with Minsk? (što nie tak u Minsku?), a ź liku what's so special about it? (čym jon asablivy?). U hłabalizavanym suśviecie znajści horad, jaki nie padobny da astatnich, — vialiki cud. Dyk budziem hanarycca tym, što my ŭ im žyviom!

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0