Таемныя падключэнні праз мяжу і VPN: як іранцы падтрымліваюць сувязь са сваякамі за мяжой
Дзесьці на мяжы Ірана і Турцыі ёсць чалавек, які аказвае асаблівую паслугу — дапамагае іранцам, якія жывуць за межамі краіны, падтрымліваць сувязь са сваімі блізкімі ўнутры Ірана. Яго сакрэт просты: два тэлефоны — адзін падключаны да іранскай сеткі, другі да турэцкай. Гэта неабходна, бо міжнародныя званкі ў Іран заблакаваныя, піша Бі-бі-сі.
Людзі за межамі Ірана тэлефануюць яму на турэцкі нумар праз WhatsApp, а ён потым звязваецца з іх сваякамі са свайго іранскага тэлефона.
Ён трымае два тэлефоны побач адзін з адным, каб людзі, якія адчайна жадаюць пачуць сваіх блізкіх у Іране, маглі пагаварыць з імі.
Паколькі ён знаходзіцца на самай мяжы, яго прылады могуць падключацца і да турэцкай, і да іранскай мабільнай сеткі.
Гэта толькі адзін са спосабаў, з дапамогай якіх іранцы абыходзяць ваенныя абмежаванні на інтэрнэт і тэлефонную сувязь. Аднак такая паслуга каштуе дорага.
Паводле звестак Персідскай службы Бі-бі-сі, з улікам камісій за перавод грошай чатырох— або пяціхвілінная размова абыходзіцца прыкладна 38 даляраў. Тым не менш кліенты лічаць, што гэта апраўданы кошт.
Часам людзям у Іране ўдаецца патэлефанаваць за мяжу самастойна, але такія званкі рэдка праходзяць з першага разу і звычайна абрываюцца праз дзве-тры хвіліны.
Ён кажа, што гігабайт інтэрнэт-трафіку для VPN можа каштаваць каля 20 даляраў — велізарная сума, калі ўлічваць, што мінімальны месячны заробак у Іране складае прыкладна 100 даляраў.
«Цэны на VPN узляцелі да нябёсаў, а злучэнне пры гэтым вельмі нестабільнае», — расказвае Хамід.
Паводле яго слоў, калі злучэнне абрываецца падчас выкарыстання VPN, куплены трафік згарае, і вярнуць грошы немагчыма.
«Кожны раз, калі мне ўдавалася падключыцца да інтэрнэту — нават на кароткі час — я пісаў усім запар і прасіў даслаць нумары тэлефонаў іх сваякоў, каб я мог даведацца, ці ўсё з імі ў парадку, і перадаць навіны назад», — кажа ён.
«Калі я тэлефаную маці і называю імя дзіцяці, які прасіў пра яе даведацца, радасць у яе голасе змяняе мой свет», — працягвае Хамід.
Негар (імя зменена), якая жыве ў Таронта (Канада), расказала, што яе сям'я ведае, наколькі моцна яна перажывала за іх бяспеку падчас антыўрадавых пратэстаў у студзені.
«У гэты раз, калі інтэрнэт адключылі, яны пачалі самі тэлефанаваць мне наўпрост, каб сказаць, што з імі ўсё ў парадку», — сказала яна.
Паводле слоў Негар, такія кароткія званкі трохі дапамагаюць, але гэтага ўсё роўна недастаткова, каб супакоіцца:
«Самая страшная частка гэтай гісторыі ў тым, што яны знаходзяцца пад моцнымі бамбардзіроўкамі, і пры гэтым тэлефануюць мне і кажуць: «У нас усё нармальна, не перажывай за нас». Вось што мяне забівае».
Шадзі (імя зменена) жыве ў Мельбурне (Аўстралія), але дом яе бацькоў знаходзіцца ў Тэгеране, у раёне, які яны называюць «асіным гняздом». Ён размешчаны побач з буйной нафтабазай, па якой быў нанесены ўдар 7 сакавіка, а таксама недалёка ад іншых стратэгічных аб'ектаў, уключаючы Міністэрства абароны.
«Звычайна перад тым, як патэлефанаваць нам, яны спачатку звязваюцца з іншымі сваякамі і суседзямі паблізу, каб праверыць, ці ўсё ў парадку, і сабраць навіны, — расказала Шадзі. — Затым яны перадаюць гэтую інфармацыю нам, а мы ўжо дзелімся ёю з астатнімі членамі сям'і тут».
Яна дадае, што гучныя выбухі паблізу ад дома моцна палохаюць яе родных, а яе бацька перастаў выходзіць на шпацыры пасля таго, як у Тэгеране выпаў «чорны дождж» пасля ўдару па нафтабазе.
Захра жыве ў Еўропе і моцна перажывае за свайго брата ў Іране. Ён карыстаецца VPN, каб заходзіць у тэлеграм і заставацца на сувязі.
«Калі ён знікае з сеткі больш чым на паўгадзіны ці гадзіну, у мяне ў галаве пачынаюць з'яўляцца самыя страшныя думкі», — кажа яна.
Паводле яе слоў, большую частку часу яе сям'я стараецца заставацца дома. Яны альбо наогул не выходзяць на працу, альбо ідуць зусім не надоўга.
«Гук знішчальнікаў і выбухаў палохае да жаху, — расказаў ёй брат. — А на вуліцах паўсюль патрулі — стаяць на кожным скрыжаванні і глядзяць табе проста ў вочы. Калі ім не падабаецца, як ты выглядаеш, яны спыняюць цябе».
Неабходнасць выкарыстання розных праграм і тэхнічных хітрыкаў, каб абысці абмежаванні, робіць амаль немагчымай сувязь са сваякамі, якія дрэнна разбіраюцца ў тэхналогіях.
«Зараз адзіны спосаб звязацца з сям'ёй — гэта калі яны самі тэлефануюць мне, — кажа Пунэ, жанчына каля трыццаці гадоў, якая жыве ў Лондане. — Я не магу патэлефанаваць ім сама. Нават такая простая рэч стварае дзіўнае адчуванне, нібы я нічога не кантралюю».
Яна расказала, што адзіны чалавек, з кім ёй удаецца падтрымліваць сувязь, — яе сястра.
«Напэўна, таму што яна лепш разбіраецца ў тэхналогіях і знаходзіць спосабы патэлефанаваць. Звычайна менавіта яна прыносіць мне навіны пра ўсіх астатніх членаў сям'і», — кажа Пунэ.
Як і ў многіх іншых, у іх склаўся двухбаковы абмен інфармацыяй: чалавек унутры Ірана перадае сямейныя навіны, а той, хто знаходзіцца за мяжой, расказвае пра ход вайны — гэтая інфармацыя недаступная ўнутры Ірана з-за дзяржаўнай цэнзуры.
«Часта сястра тэлефануе проста для таго, каб пачуць навіны ад мяне, — кажа Пунэ. — Такое адчуванне, нібы ў кожнай з нас ёсць толькі частка гісторыі, і мы збіраем яе па кавалачках адна праз адну».
У 2020 годзе ябацька Аміна «актыўна галасавала» за Лукашэнку. А цяпер не разумее, чаму родная маці на яе данесла, а міліцыя затрымала33
Каментары
Каб з Еўропы карыстацца ТГ трэба vpn?
І тады лагічна. Вы ўважлівыя.