Pientahon pakazaŭ zdymak sakretnaha kitajskaha kasmapłana. Jon padobny da amierykanskaha Ch-37

Zdymak apublikavany ŭ dakładzie «Pra vykliki ŭ halinie biaśpieki ŭ kosmasie». Jon pryśviečany vajskovamu sapiernictvu ZŠA z Kitajem i Rasijaj, a taksama KNDR i Iranam, u jakich taksama jość kaśmičnyja prahramy z vajskovaj skiravanaściu.

Kaśmičnyja samaloty, abo kasmapłany — pierśpiektyŭny vid aparataŭ, zdolnych pieramiaščacca jak u biespavietranaj prastory, tak i ŭ atmaśfiery Ziemli.

Takija aparaty majuć aeradynamičnyja pavierchni — kryło, chvastavoje apiareńnie — a taksama aeradynamičnuju formu. Heta dazvalaje im ździajśniać kiravany palot u pavietry.

Na zdymku aparat raźviernuty da abjektyva dniščam. Zdymak nastolki jakasny, što možna adroźnić adčynienyja stvorki hruzavoha luka ŭ vierchniaj častcy aparata.

U chvastavoj častcy zaŭvažnaje padaŭžeńnie z razhornutymi soniečnymi panelami pa bakach. Heta moža być prystykavany servisny modul.

Dźvie ciomnyja pramavuholnyja plamy ŭ nižniaj častcy mohuć być stvorkami adsiekaŭ dla dvuch asnoŭnych stojek šasi. Vierahodna, aparat vykarystoŭvaje trochstoječnuju kanfihuracyju, i ŭ piaredniaj častcy jość jašče adzin adsiek dla piaredniaj stojki.

Zadačy, jakija patencyjna zdolnyja vykonvać kasmapłany — heta vyvad na arbitu roznaj karysnaj nahruzki, uzajemadziejańnie ź inšymi kaśmičnymi aparatami — to-bok vykanańnie zadač spadarožnika-inśpiektara.

Spadarožniki-inśpiektary mohuć vykarystoŭvacca dla daśledavańnia inšych aparataŭ i ich ramontu. Ale mohuć być i supraćspadarožnikavaj zbrojaj.

«Klučavoj mahčymaściu dla šmatrazovaha vykarystańnia kaśmičnych aparataŭ źjaŭlajucca kaśmičnyja samaloty,padobnyja da hetaha kaśmičnaha samalota KNR, zafiksavanaha kampanijaj Maxar. Kaśmičnyja samaloty mohuć vychodzić na arbitu dla dastaŭki abjektaŭ u kosmas abo navat dla ich testavańnia i viartańnia na Ziamlu», — havorycca ŭ dakładzie.

Manieŭranaść

«Kasmapłany źjaŭlajucca šmatrazovymi aparatami i vałodajuć pavyšanaj manieŭranaściu, što robić ich bolš prydatnymi dla vykanańnia peŭnych zadač u paraŭnańni z tradycyjnymi spadarožnikami», — havorycca ŭ dakładzie.

Pavyšanaja manieŭranaść kasmapłana na arbicie dasiahajecca za košt ruchavikoŭ i zapasu paliva.

Zvyčajnyja spadarožniki taksama zdolnyja manieŭravać, ale termin ich słužby zaležyć ad taho, kolki u ich jość paliva dla karekcyi arbity abo manieŭraŭ.

Šmatrazovy kasmapłan paśla zaviaršeńnia misii moža viarnucca na Ziamlu i vykarystoŭvacca paŭtorna, a nie zastavacca na arbicie da vyčarpańnia resursu.

Tamu takija aparaty mohuć ździajśniać manieŭry na arbicie z bolšymi vydatkami paliva.

Ale ŭ ich jość jašče adna ŭnikalnaja ułaścivaść — jany mohuć značna źmianiać arbitu pry ŭvachodzie ŭ atmaśfieru.

Taki aparat, ruchajučysia na arbicie, moža ŭvachodzić u vierchnija słai atmaśfiery i manieŭravać u ich pry dapamozie aeradynamičnych ruloŭ i kryłaŭ, źmianiajučy kirunak palotu.

Takim čynam jon zdolny źmianić nachił svajoj arbity. Nachiłam nazyvajecca vuhał pamiž arbitalnaj płoskaściu i płoskaściu ekvatara.

Kab jaho źmianić, treba patracić šmat paliva — heta adzin z samych enierhazatratnych manieŭraŭ arbitalnych aparataŭ. Tamu spadarožniki redka źmianiajuć nachiły svaich arbit.

Dziakujučy ruchavikam i aeradynamičnym mahčymaściam kasmapłan zdolny pašyryć dyjapazon dastupnych arbit u miežach adnaho palotu ŭ paraŭnańni sa zvyčajnym spadarožnikam toj ža masy.

Kitajskaja prahrama

Jak havorycca ŭ dakładzie, pieršy pratatyp kitajskaha kasmapłana ździejśniŭ svoj palot u kosmas u 2020 hodzie. Jon prabyŭ na arbicie dva dni, paśla čaho viarnuŭsia na Ziamlu.

Druhi palot adbyŭsia ŭ 2022 hodzie. Jon praciahvaŭsia 276 dzion. U chodzie hetaha palotu aparat, jak miarkujuć amierykanskija vajskoŭcy, ździejśniŭ manieŭry pobač ź inšym kitajskim spadarožnikam.

Jon zachoŭvaŭ dystancyju ŭ adzin kiłamietr ad jaho, ale ŭ niejki momant zbliziŭsia na adlehłaść 100 mietraŭ. Nie vyklučana, što kasmapłan i spadarožnik zrabili stykoŭku, paśla čaho spadarožnik znoŭ adździaliŭsia, havorycca ŭ dakładzie.

U śniežni 2023 hoda Kitaj zapuściŭ svoj treci kasmapłan, jaki pravioŭ na arbicie 268 dzion. U chodzie hetaj misii aparat vypuściŭ niejki abjekt i ŭzajemadziejničaŭ ź im.

Kopija X-37?

Takija prahramy raspracoŭvali mnohija krainy. Samaja paśpiachovaja — amierykanski Space Shuttle. Heta adziny kasmapłan, jaki ździajśniaŭ rehularnyja paloty ŭ kosmas na praciahu mnohich hadoŭ.

U SSSR byŭ pabudavany i ździejśniŭ palot u kosmas «Buran». Akramia jaho, u Savieckim Sajuzie raspracoŭvalisia prajekty i inšych kaśmičnych samalotaŭ.

Ciapier u ZŠA isnuje prahrama Boeing X-37, u ramkach jakoj na arbitu robić palot adzin aparat X-37B. Jon adlataŭ užo siem misij, samaja doŭhaja ź jakich praciahvałasia bolš za 900 dzion.

Heta vajskovaja i stroha zasakrečanaja prahrama, i čym zajmajecca ŭ kosmasie hety aparat, dakładna nieviadoma. Ale, vierahodna, na im adpracoŭvajucca ŭ tym liku i asablivaści kiravańnia samim aparatam.

Na dumku mnohich śpiecyjalistaŭ, kitajski aparat, apublikavany Pientahonam, vonkava vielmi padobny da X-37.

U dakładzie taksama havorycca, što za apošnija dva dziesiacihodździ Rasija anansavała niekalki prajektaŭ kasmapłanaŭ. Adnak z času adzinaha vyprabavalnaha palotu «Burana» ŭ 1988 hodzie značnaha prahresu ŭ hetaj halinie dasiahnuta nie było.

Inśpiektary

Hetyja manieŭry nahadvajuć dziejańni spadarožnikaŭ-inśpiektaraŭ. Takija aparaty raspracoŭvajuć mnohija krainy, uklučajučy ZŠA, Rasiju i Kitaj.

Ličycca, što ŭ pačatku 2010‑ch hadoŭ Rasija pačała aktyŭna raźvivać prahramu vajskovych spadarožnikaŭ-inśpiektaraŭ, patencyjna zdolnych pieraškodzić pracy i navat źniščyć aparat inšaj krainy.

Kitaj taksama raspracoŭvaje spadarožniki, charaktarystyki jakich vydajuć u ich inśpiektaraŭ.

U intervju Bi-bi-si ŭ 2025 hodzie tahačasny kamandujučy brytanskimi kaśmičnymi siłami Poł Tedman skazaŭ, što «ŭ kitajcaŭ značna bolš daskanałyja mahčymaści, ale ŭ rasijan bolš žadańnia vykarystoŭvać svaje vajskovyja sistemy ŭ kosmasie».

• 1
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0