4 sposaby pravieryć, chto sprabuje vykarystać vaš PESEL u Polščy
Niadaŭna złamyśniki skrali kala 19 miljonaŭ numaroŭ PESEL. Ich užo niemahčyma budzie vydalić sa źlitych baz, a numar PESEL niaźmienny. Ale polskaja ličbavaja infrastruktura daje vam mahčymaść pahladzieć, chto i kali sprabuje im skarystacca. Voś jak heta rabić.

Ujavicie situacyju: raptam niejki nieviadomy bank sprabuje pravieryć vašy danyja ŭ dziaržaŭnym rejestry. Heta aznačaje, što chakier ci machlar sprabuje ŭziać na vas kredyt i «stukajecca» ŭ dźviery bankaŭskaj sistemy. Kali vy zabłakavali numar PESEL, to kredyt jon nie atrymaje, ale sam fakt takoj sproby — heta tryvožny sihnał.
U Polščy jość čatyry instrumienty, jakija fiksujuć vykarystańnie vašaha numara PESEL.
1. mObywatel
Heta vaš hałoŭny radar. Kali lubaja ŭstanova (bank, telekam-apieratar, nataryus abo navat palicyja) źviartajecca da dziaržaŭnaha rejestra, kab pravieryć vaš numar, heta nazaŭždy zastajecca ŭ łohach sistemy.
- Zajdzicie na sajt mobywatel.gov.pl. Naciśnicie źnizu ekrana punkt «Usługi» (Pasłuhi). Pierajdzicie ŭ raździeł «Zastrzeż PESEL» i abiarycie ŭkładku «Historia» (Historyja).
- Tam jość punkt «Kto sprawdzał mój PESEL» (Chto praviaraŭ moj PESEL). Vy ŭbačycie dakładny čas i nazvu ŭstanovy. Kali vy bačycie tam kredytnuju firmu, da jakoj vy nikoli nie źviartalisia — heta dakładnaja prykmieta taho, što vašy danyja sprabavali vykarystać złamyśniki.
2. Login.gov.pl
Kožny raz, kali vy ŭvachodzicie ŭ padatkovuju (e-Urząd Skarbowy), ZUS abo padajacie zajavy anłajn praz bank (Profil Zaufany), sistema Węzeł Krajowy heta fiksuje.
- Uvajdzicie na sajt Login.gov.pl. U paneli kiravańnia vašym profilem znajdzicie ŭkładku «Historia logowań» (Historyja ŭvachodaŭ). Tam adlustroŭvajucca ŭsie paśpiachovyja i, što bolš važna, niaŭdałyja sproby ŭvachodu ŭ vašy dziaržaŭnyja akaŭnty.
- Kali vy bačycie paśpiachovy ŭvachod ź nieznajomaha IP-adrasa ŭ toj čas, kali vy spali — vaš parol abo bankaŭski dostup skampramietavany, jaho treba terminova mianiać.
3. IKP (Internetowe Konto Pacjenta)
Na fonie ŭciečki z MyDr mienavita hety partał stanovicca krytyčna važnym. Machlary, jakija atrymali vašy miedycynskija danyja, mohuć pasprabavać praz anłajn-kansultacyi (teleporady) vypisvać na vaša imia recepty na psichatropnyja rečyvy.
- Zajdzicie na sajt pacjent.gov.pl. U raździełach «Recepty» (Recepty) i «Historia leczenia» (Historyja lačeńnia) zachoŭvajecca kožny vaš vizit i kožnaja vypisanaja tabletka.
- Kali tam źjaviŭsia preparat, jaki vy nie prasili, abo vizit u kliniku na inšym kancy Polščy — nieadkładna paviedamlajcie pra heta ŭ Nacyjanalny fond zdaroŭja (NFZ) i palicyju.
4. BIK (Biuro Informacji Kredytowej)
Usie lehalnyja banki i kredytnyja arhanizacyi Polščy abmieńvajucca infarmacyjaj praz bazu BIK.
- Na sajcie BIK.pl možna raz na hod zamović biaspłatnuju spravazdaču (Kopia Danych) abo nabyć poŭny «Raport BIK» (kaštuje kala 50 złotych). U spravazdačy jość raździeł «Zapytania kredytowe» (Kredytnyja zapyty). Navat kali machlaru nie ŭdałosia ŭziać kredyt, sam fakt taho, što jon padavaŭ zajaŭku ad vašaha imia, budzie tam zafiksavany.
- Akramia taho, BIK prapanuje płatnuju pasłuhu Alerty BIK — vy budziecie atrymlivać SMS u tuju ž siekundu, kali niechta pasprabuje ŭziać pazyku na vašy danyja.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary