U kaściole Uniebaŭziaćcia Najśviaciejšaj Dzievy Maryi ŭ Pružanach 18 lipienia adbudziecca ŭračystaje aśviačeńnie i inaŭhuracyja histaryčnaha duchavoha arhana pačatku XX stahodździa. Instrumient, jakomu bolš za sto hadoŭ, pryvieźli naŭprost ź Niderłandaŭ, kab paśla doŭhich dziesiacihodździaŭ maŭčańnia viarnuć chramu jaho hołas.
Jak paviedamlajuć arhanizatary fiestyvalu Ars Magna Organi na svajoj staroncy ŭ Instagram, dla Biełarusi pieranos histaryčnaha instrumienta zachodniejeŭrapiejskaj arhanabudaŭničaj tradycyi — padzieja vyklučnaja. Ciapier u našaj krainie budzie ŭsiaho dva histaryčnyja hałandskija arhany. Pieršy, 1924 hoda pabudovy, byŭ pieraniesieny ŭ Mahiloŭski konkafiedralny kaścioł u 2018 hodzie.
Novy pružanski arhan maje bahatuju i cikavuju historyju. Jon byŭ pabudavany ŭ 1912 hodzie hałandskim majstram Marcinam Viermiolenam dla refarmackaj carkvy ŭ horadzie Šoŭvierził. Viermiolen — admietny niderłandski majstar, čyje instrumienty dahetul paśpiachova hučać u Jeŭropie, a jašče adzin jaho arhan 1910 hoda, naprykład, aktyŭna vykarystoŭvajecca ŭ Centry mastactva i muzyki ŭ Sankt-Pieciarburhu.
Paśla taho jak u 1986 hodzie carkvu ŭ Šoŭvierzile zakryli, instrumient prajšoŭ kapitalnuju restaŭracyju i byŭ pieraniesieny ŭ horad Numansdorp. Adnak u 2019 hodzie z-za drennaha stanu budynka parafija pierajechała, a staruju carkvu znoŭ zakryli. Los instrumienta akazaŭsia pad pytańniem, pakul u 2026 hodzie jaho nie vyrašyli pieravieźci i zmanciravać u pružanskim kaściole.
Jak adznačajuć śpiecyjalisty, instrumient maje vielmi hučnaje, poŭnaje i sakavitaje ramantyčnaje hučańnie, jakoje idealna raskryvajecca ŭ vydatnaj akustycy trochniefnaha chrama ź jaho doŭhaj revierbieracyjaj. Pry mantažy było pryniataje rašeńnie raźmiaścić arhan nie na samym krai parapieta, a ŭ hłybini choraŭ — heta dało nie tolki najlepšy akustyčny efiekt, ale i dazvoliła pakinuć miesca dla charavoha kalektyvu ci ansambla.
Dla Pružanaŭ ustalavańnie hetaha instrumienta — viartańnie histaryčnaj spraviadlivaści. Los papiaredniaha arhana, jaki stajaŭ na tych ža chorach, byŭ trahičnym. Sam kaścioł, zbudavany ŭ 1883 hodzie pa prajekcie słavutaha architektara Hienryka Markoni, mocna paciarpieŭ ad savieckaha ateizmu.
Kali ŭ 1951 hodzie ŭłady kančatkova apiačatali chram i pačali jaho pierabudoŭvać pad Dom kultury, carkoŭnaj majomaściu raspradzilisia maksimalna cynična: draŭlanyja detali ŭnikalnaha arhana puścili na drovy dla abahrevu budynka, mietaličnyja truby zdali na mietałałom, a liturhičnaje adzieńnie parezali na teatralnyja kaściumy.
Uračystaje aśviačeńnie novaha arhana i pieršy kancert adbuducca 18 lipienia ŭ 11:00. Adkryvać novy instrumient budzie vykanaŭca z suśvietnym imiem — prafiesar Štefan Enhiels (Hiermanija / ZŠA), jaki źjaŭlajecca kiraŭnikom kafiedry arhana ŭ Škole mastactvaŭ pry Paŭdniovym mietadysckim univiersitecie ŭ Dałasie (Techas).
Hety kancert stanie častkaj vialikaha fiestyvalu Ars Magna Organi. Paśla 18 lipienia, kožny tydzień až da 2 kastryčnika, u pružanskim kaściole buduć prachodzić solnyja i ansamblevyja kancerty — usiaho zapłanavana 15 vystupaŭ, i ŭvachod na ŭsie imprezy budzie volny.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
«Maje śpinahryzy sa mnoj». Cichanoŭskaja raskazała, što ŭžo vybiraje dla dziaciej škołu ŭ Varšavie12
Kamientary
Dobra, što vy vykarystali mienavita hetyja słovy kab pakazać značnaść hetaj padziei dla Pružanaŭ, dy i dla ŭsich nas, biełarusaŭ.