Čachovič adkazaŭ Sieviaryncu: Hamafobija — pradukt łahiernaha myśleńnia homo sovieticus, a nie chryścijanskaja kaštoŭnaść

Architektar Uładzisłaŭ Čachovič na svajoj staroncy ŭ fejsbuku raskrytykavaŭ intervju Paŭła Sieviarynca ŭ «Toku»: demahohija, adarvanaść ad realnaści i idealizacyja minułaha.

Pavieł Sieviaryniec i Nastaśsia Roŭda padčas intervju. Skrynšot ź videa

U niekalki zachodaŭ hladzieŭ «Tok» ź Sieviaryncam, ale tak i nie zdoleŭ dahledzieć da kanca i, vidać, užo nie budu sprabavać. Nie baču sensu. Siońnia jašče i «Radyjo Svaboda» apublikavała vialikaje intervju ź im.

Sieviaryniec byccam by havoryć składna i ŭpeŭniena, ale ŭžo paśla pałovy intervju źjaŭlajecca ŭražańnie, što heta prosta pusty fłud. I nibyta niejkija idei vykazvajucca, i ahulnaja relihijna-kansiervatyŭnaja linija prysutničaje, a ŭsio adno — sucelnaje pustasłoŭje.

A hałoŭnaje — jak palityk jon žyvie ŭ vydumanym śviecie, jaki nie maje amal ničoha ahulnaha z realnaściu. Heta trahiedyja i śmierć dla luboha palityka. Na žal, heta biada ŭsioj «staroj hvardyi» biełaruskaj apazicyi: jana abo zachrasła va ŭłasnych traŭmach i padziejach (daŭno) minułych dziesiacihodździaŭ, abo žyvie ŭ Biełarusi, jakoj nie isnuje i nikoli nie isnavała.

U Sieviarynca hetym fentezijnym śvietam, viadoma, źjaŭlajecca «chryścijanskaja Biełaruś». Chryścijanskaja demakratyja — marhinalnaja palityčnaja płyń u Biełarusi nie tamu, što chadeki niejkija «končanyja» ludzi ci što ich prosta vycisnuŭ režym Łukašenki, a tamu, što ŭ biełaruskim hramadstvie relihija vyviedziena za pali.

Pałova biełarusaŭ nie vierać u Boha, absalutnaja bolšaść naviedvaje chramy tolki na vialikija śviaty — aśviacić jajki, pastavić śviečku i pajści dadomu.

Relihija nie adyhryvaje nijakaj roli ŭ paŭsiadzionnym žyćci krainy, niahledziačy na masavaje chramabudaŭnictva apošnich hadoŭ. Možna vinavacić u hetym «klaty savok», ale ŭ mnohich jeŭrapiejskich krainach, dzie nikoli nie było balšavizmu, uzrovień relihijnaści prykładna toj samy. Heta naturalny praces.

Relihija pierastała davać adkazy i nadzieju, a chryścijanskaja demakratyja straciła sens, bo lubaja palityčnaja siła — ad kamunizmu da nacyzmu, a tym bolš zvyčajnyja kansiervatyzm, libieralizm, sacyjalizm i centryzm — u roznaj stupieni vyrastajuć z chryścijanskaha vieravučeńnia. Inakš i być nie mahło, bo chryścijanstva stahodździami było adzinaj maralnaj asnovaj Jeŭropy.

Asabista ja liču, što sacyjalizm — najbližejšaja palityčnaja płyń da vučeńnia Chrysta, ale ŭ amierykanskich pravych, naprykład, inšy pohlad na heta vučeńnie i jaho «praktyčnuju realizacyju». Chryścijanskaja demakratyja, jakaja prapanoŭvała niešta siaredniaje, u momant, kali relihijnaść u Jeŭropie syšła na ništo, pierastała prapanoŭvać niešta adroznaje ad centryzmu, kansiervatyzmu i libieralizmu.

Tak što ŭ biaźviernaj Biełarusi Sieviaryniec — lidar najmienšaj mienšaści siarod mienšaści. Ale pakolki jon byŭ aktyŭnym apazicyjanieram, jamu nadavałasia dyspraparcyjna bolšaja miedyjnaja ŭvaha, čym jaho palityčnaja partyja mahła b atrymać navat u najlepšym dla siabie scenary pry demakratyčnym režymie.

Słuchać hetyja pramovy pra «chryścijanskuju Biełaruś» bieź śloz składana. «BCHD pomścili za tuju paśpiachovuju pracu, jakuju my viali jašče da 2020 hoda. 600 hadoŭ chryścijanskaja demakratyja kiravała Biełaruśsiu — heta byŭ załaty viek».

Heta ž absalutna biessaromnaje prymazvańnie da padziej sivoj minuŭščyny, kab niejak apraŭdać svajo isnavańnie. Załaty viek — heta kali spalvali za ateizm, a absalutnaja bolšaść nasielnictva žyła ŭ halečy, pakul mahnateryja šykavała? Taki «załaty viek» prapanujuć nam siońnia chadeki?

I što heta za «paśpiachovaja praca» BCHD da 2020 hoda — jana z nami ciapier u adnym pakoi? Praca była nastolki paśpiachovaj, što bolšaść maich znajomych uvohule nie viedajuć pra isnavańnie takoj partyi i takoha palityka, a tyja, što viedajuć, pierapytvajuć: «heta toj hamafob z vusami?» Možna zrazumieć, što va ŭłasnych vačach kožny — oho-ho, ale rečaisnaść z hetymi ŭjaŭleńniami nie supadaje.

Palityzavanaja burbałka, viadoma, moža aburycca: jak heta — nie viedać? Ale navošta viedać pra toje, što nie ŭpłyvaje i nie moža paŭpłyvać na tvajo žyćcio? Viaršyniaj słavy stali pratesty suprać intehracyi z Rasijaj u kancy 2019 hoda, a paśla — ubohija prajmieryz, na jakich Sieviaryniec askandaliŭsia, nie zdoleŭšy pryniać parazu siarod svaich ža. I ŭsio heta kanuła ŭ letu na fonie padziej 2020-ha, jakija adbylisia nie ŭ praciah i nie dziakujučy čyjojści «papiaredniaj paśpiachovaj pracy», a sami pa sabie, pakinuŭšy «staruju hvardyju» ŭ ekzistencyjalnaj frustracyi i razhublenaści nie mienšaj, čym u samoha režymu Łukašenki.

Viadoma, nie abyšłosia i biez pytańniaŭ pra staŭleńnie da ŁHBT (choć padazraju, što intervju «Radyjo Svabody» jakraz abyšłosia biez vostrych kutoŭ, miarkujučy pa zachoplenych vodhukach jaho supracoŭnikaŭ ad asoby Sieviarynca).

«Jany voś tak bačać kachańnie» — kłasičnaja relihijnaja pierakananaść, što seksualnaja aryjentacyja — heta vybar, a nie bijałahičnaja pradvyznačanaść. Absalutnaja bolšaść pradstaŭnikoŭ ŁHBT nienavidzieła siabie i chacieła b viarnucca da hieterasieksualnaj «narmalnaści», kali b heta było mahčyma, u momant, kali sapraŭdnaja pryroda pačała prajaŭlacca ŭ čas pałavoha saśpiavańnia. I tut uźnikaje dylema chryścijanina: iści suprać taho, jakim ciabie stvaryŭ Boh, bo tvaja sutnaść nie daspadoby takim, jak Sieviaryniec, ci pryniać svaju pryrodu?

Kali havorka zachodzić pra hiej-prajdy, Sieviaryniec kaža, što jany jamu nie padabajucca, ale kali jamu nahadvajuć pra svabodu schodaŭ, hučyć cudoŭnaje «mahčyma, jość svaboda schodaŭ», za jakim čytajecca: «ale pry nas, mahčyma, i nie budzie».

Svaboda schodaŭ — heta nie pra «mahčyma», a pra abaviazak demakratyi. Kali vy suprać svabody schodaŭ, to, mahčyma, vy nie za chryścijanskuju demakratyju, a za chryścijanskuju aŭtakratyju.

Letaś ad tych, chto pahražaŭ biełaruskim udzielnikam prajdaŭ, my čuli arhumientacyju suprać biełaruskaj simvoliki na prajdzie: «nie za heta našy vajary zmahajucca», «hańba nacyjanalnamu ściahu», «z-za vas ludziej katujuć u turmach», «heta čužoje dla biełaruskaj kultury». Adkazy Sieviarynca čakana prymykajuć da tych samych naratyvaŭ: «kab prapahanda nie vykarystoŭvała — lepš nie padymać, nie raździmać», «dla Biełarusi ź jaje chryścijanskim histaryčnym stryžniem heta nie častka nacyjanalnaj idei».

Možna, kaniešnie, pačać z taho, što «nacyjanalnaja ideja» — vynachodnictva rasijskich ideołahaŭ, pryznačanaje zamianić savieckuju ideałohiju paśla raspadu SSSR, ale ładna, jak moŭnaja fihura dapuščalna. Ale my znoŭ viartajemsia da fentezijnych kanstruktaŭ kštałtu «chryścijanskaha histaryčnaha stryžnia».

Chryścijanskaja viera nie robić čałavieka dobrym, hetak ža jak ateizm nie robić jaho błahim. Usio vyrašaje maralny vybar.

Jeŭrapiejskaja maral sapraŭdy ŭ značnaj stupieni sfarmavanaja na chryścijanskich idejach. Franka, Sałazar, Pinačet — usie jany byli vierujučymi chryścijanami, ale nie prytrymlivalisia chryścijanskaj etyki ŭ svajoj palityčnaj praktycy. Na Božym sudzie, kali jon budzie, chutčej praviednyja ateisty trapiać u raj, čym takija vierniki.

Biełaruś — nie adzinaja kraina, što vyrasła z chryścijanskaj tradycyi. Ź jaje vyrasła kožnaja jeŭrapiejskaja kraina, navat tyja, što siońnia vyznajuć isłam, jak Ałbanija. I kali adkryć kartu Jeŭropy, lohka ŭbačyć: bolšaść jeŭrapiejskich krain z chryścijanskaj spadčynaj, u tym liku Hiermanija, na pośpiech chryścijanskaj demakratyi ŭ jakoj časta spasyłajecca Sieviaryniec, pryznajuć adnapołyja šluby. Navat pravasłaŭnaja Hrecyja. I ideałahičny raskoł, za redkimi vyklučeńniami, prachodzić pa miažy byłoha ŭschodniaha kamunistyčnaha błoka, a nastupnaja miaža, dzie šluby prama zabaronienyja, supadaje ź miežami SSSR uzoru 1939 hoda. Voś i ŭvieś «chryścijanski stryžań».

Hamafobija — pradukt łahiernaha myśleńnia homo sovieticus, a nie chryścijanskaja kaštoŭnaść. I ideałohija Sieviarynca i BCHD, jakija nibyta adstrojvajucca ad balšavickaj impieryi zła, na spravie źjaŭlajecca jaje inviertavanym źlepkam, što ŭsio roŭna zachoŭvaje hety śled.

Ja nie baču tych hłybiń i kaštoŭnaściaŭ, pra jakija kaža [Dźmitryj] Hurnievič. Ja baču adarvanaść ad realnaści, razhublenaść u pohladach, adsutnaść demakratyčnaha stryžniu i saramlivaje prychoŭvańnie ŭłasnych traŭmaŭ za mifičnaj «chryścijanskaj bolšaściu». Pakul jon prachodziŭ «kursy Božaha ŭniviersiteta», śviet pajšoŭ dalej — a jon sa svajoj partyjaj tak i zastaŭsia za palami.

Kamientary da artykuła