Rekordnaje abmialeńnie Dunaja ahaliła padmurki mosta impieratara Kanstancina Vialikaha — najdaŭžejšaha mosta antyčnaści
Praz ekstremalnuju zasuchu i padzieńnie ŭzroŭniu vady ŭ Dunai na poŭnačy Bałharyi na pavierchni źjavilisia reštki manumientalnaha mosta, pabudavanaha ŭ IV stahodździ. Archieołahi vykarystali hety pieryjad dla detalovaha kartahrafavańnia i acenki stanu adnaho z najmaštabniejšych inžyniernych zbudavańniaŭ staražytnaści.
Sučasnaja rekanstrukcyja budovy Kanstancinaŭskaha mosta cieraz Dunaj. Kałaryzavana z dapamohaj niejrasietki
Anamalnaja śpiakota ŭ Jeŭropie ŭletku 2026 hoda pryviała da krytyčnaha źnižeńnia ŭzroŭniu bujnych rek. Jak pieradavała ahienctva Reuters, kala bałharskaj vioski Hihien z-pad vady pakazalisia kamiennyja apory mosta Kanstancina. Supracoŭniki Rehijanalnaha histaryčnaha muzieja ŭ Plevienie pad kiraŭnictvam daśledčyka Paŭła Papova praviali aerafotazdymku abjekta z dapamohaj dronaŭ. Heta dazvoliła navukoŭcam zadakumientavać bačnyja elemienty padmurkaŭ u ich realnym asiarodździ i zafiksavać liniju pierapravy.
Frahmienty apor mosta Kanstancina, jakija pakazalisia pad vadoj praz rekordnaje abmialeńnie Dunaja. Fota: Plevienski muziej
Frahmienty apor mosta Kanstancina, jakija pakazalisia pad vadoj praz rekordnaje abmialeńnie Dunaja. Fota: Plevienski muziej
Uračysta adkryty 5 lipienia 328 hoda pry asabistaj prysutnaści impieratara Kanstancina Vialikaha, most złučaŭ antyčny horad Ułpija Eskus (kala sučasnaj bałharskaj vioski Hihien) z krepaściu Sucydava (terytoryja sučasnaha rumynskaha horada Karabija).
Ahulnaja daŭžynia pierapravy składała 2434 mietry, ź jakich 1137 mietraŭ prachodzili niepasredna nad rečyščam Dunaja. Na masiŭnych muravanych aporach macavałasia draŭlanaja płatforma šyrynioj 5,7 mietra, jakaja znachodziłasia na vyšyni 10 mietraŭ nad vadoj.
Na abodvuch kancach mosta raźmiaščalisia apornyja słupy, što vykonvali rolu bramy. Architektaram zbudavańnia daśledčyki nazyvajuć rymskaha inžyniera Teafiła Patrycyja, jaki natchniaŭsia bolš rańnim mostam Trajana.
Ruiny Kanstancinaŭskaha mosta cieraz Dunaj na hraviury 1726 hoda
Bronzavy miedaljon Kanstancina I Vialikaha, adčakanieny kala 328‑329 hh.
Budaŭnictva najdaŭžejšaha račnoha mosta antyčnaści było zadakumientavana na śpiecyjalnych bronzavych miedaljonach, adčakanienych u Rymie ŭ 328 hodzie. U śviecie viadomyja tolki dźvie kopii hetaha miedaljona dyjamietram 37,5 milimietra, adna ź jakich zachoŭvajecca ŭ vienskim Muziei historyi mastactvaŭ. Na aviersie źmieščany biust impieratara z nadpisam CONSTANTI-NVS MAX AVG. Na reviersie detalova adlustravany trocharačny kamienny most z dazornaj viežaj, pa jakim kročyć impieratar z trafiejami ŭ supravadžeńni bahini Viktoryi, fihura ŭklenčanaha varvara i boh raki Danuvij (z nadpisam DANVBIVS).
Most funkcyjanavaŭ usiaho kala čatyroch dziesiacihodździaŭ. Daśledčyki miarkujuć, što draŭlanaja nadbudova była źniščana da 376 hoda, kali hoty pierasiakali Dunaj, rymski historyk Amijan Marcelin užo nie zhadvaŭ pierapravu, abo kala 367 hoda, kali impieratar Valent padčas vajennaj kampanii byŭ vymušany vykarystoŭvać pantonny most z łodak kala Kanstantyjany Dafne. Pry hetym muravanyja apory praciahvali fiksavacca kartohrafami až da XVIII stahodździa.
Rekanstrukcyja paŭnočnych apor Kanstancinaŭskaha mosta kala Sucydava. Fota: Toporu 1972
Akramia antyčnaha mosta, rekordnaje źnižeńnie ŭzroŭniu vady ahaliła šerah inšych histaryčnych abjektaŭ. U Sierbii kala Prachava na pavierchni źjavilisia reštki dziasiatkaŭ niamieckich vajennych karabloŭ, zatoplenych u 1944 hodzie pry adstupleńni nacysckich vojskaŭ, što stvaryła pieraškody dla račnoha trafiku. U Budapiešcie vada adkryła mietaličnyja kanstrukcyi mosta Franca Iosifa, źniščanaha ŭ 1945 hodzie, a taksama astanki sałdat viermachta i vajennaha matacykła. Kala vienhierskaha vostrava Sałki archieołahi znajšli častku rymskaha ałtara, pryśviečanaha Jupiteru, u słavackim Vircie — marskuju minu, u Vyšahradzie — siaredniaviečny snarad dla katapulty, a ŭ bałharskim Rusie — kostki i biŭni mamantaŭ lednikovaha pieryjadu.