Na Paŭnočnych mohiłkach u Minsku adkryli pomnik akademiku Radzimu Hareckamu FOTAFAKT

22 červienia, roŭna praz hod paśla śmierci akademika Radzima Hareckaha, na jahonaj mahile na minskich Paŭnočnych mohiłkach uračysta adkryli nadmahilny pomnik jamu. Fota pomnika źjaviłasia ŭ sacsietkach.

Fota z sacsietak

Na ŭračystaje adkryćcio pomnika sabralisia kala 40 čałaviek. Jaho aŭtar — viadomy skulptar Ihar Zasimovič, u asnovie — vałun z Brasłaŭskaha kraju.

Radzim Harecki pražyŭ vielmi doŭhaje, 96‑hadovaje žyćcio, na praciahu jakoha zaŭsiody imknuŭsia słužyć svajoj radzimie i svajmu narodu, choć volaj losu niekalki dziesiacihodździaŭ byŭ vymušany pravieści za miežami baćkaŭščyny.

Naradziŭsia Radzim Harecki 7 śniežnia 1928 hoda ŭ Miensku, u siamji Haŭryły Hareckaha, adnaho z zasnavalnikaŭ i pieršych pravadziejnych členaŭ Biełaruskaj akademii navuk, i Łarysy Hareckaj (u dziavoctvie Parfianovič). Jon plamieńnik Maksima Hareckaha, biełaruskaha piśmieńnika.

Z-za represij suprać siamji Radzim pravioŭ dziacinstva ŭ Rasii, dzie ŭ 1952 hodzie skončyŭ Maskoŭski naftavy instytut i paśla bolš za 20 hadoŭ adpracavaŭ u Hieałahičnym instytucie AN SSSR. Tolki ŭ 1971 hodzie jon viarnuŭsia na radzimu, dzie z 1977 pa 1993 hod uznačalvaŭ Instytut hieachimii i hieafiziki, u 1992‑1997 hadach byŭ vice-prezidentam Akademii navuk Biełarusi.

Radzim Harecki staŭ adnym z zasnavalnikaŭ sučasnaj biełaruskaj škoły tektoniki, jaho daśledavańni dapamahli adkryć šmatlikija radoviščy karysnych vykapniaŭ, za što jon byŭ ušanavany Dziaržaŭnymi premijami SSSR i Biełarusi.

Akramia navuki, jon aktyŭna zajmaŭsia hramadskaj dziejnaściu, uznačalvaŭ Zhurtavańnie biełarusaŭ śvietu «Baćkaŭščyna» i napisaŭ šerah mastacka-dakumientalnych knih pra historyju svajho rodu i represavanuju biełaruskuju intelihiencyju. U knizie «Achviaruju svaim «ja»… (Maksim i Haŭryła Hareckija)» (1998) Radzim Harecki apisaŭ trahičny los svaich blizkich.

Jon usimi siłami padtrymaŭ ruch za niezaležnaść Biełarusi i dapamahaŭ stanaŭleńniu hramadzianskaj supolnaści Biełarusi. Z 1993 hoda jon staŭ prezidentam Zhurtavańnia biełarusaŭ śvietu «Baćkaŭščyna».

Radzim Harecki dažyŭ da pratestaŭ 2020 hoda i źviazanych ź imi represij, i ŭ vieraśni taho hoda ŭ intervju haziecie «Narodnaja Vola» raskazaŭ, jakija pačućci pieražyvaŭ u suviazi z hetym:

«Z adnaho boku, mnie vielmi baluča na ŭsio heta hladzieć. Pa mirnym Minsku jeździać bronietransparciory, aŭtazaki, Muziej historyi Vialikaj Ajčynnaj vajny aplecieny kalučym drotam, jak u vajnu! Ułada niejak nieadekvatna ŭsprymaje situacyju. Pa vulicach ža mirny narod idzie. Ludzi tak i kažuć: my vyjšli na mirnaje šeście! Za što ich dubasić? Navošta Łukašenka addaŭ taki zahad svaim padnačalenym? Kolki ŭžo źbitych, kolki pakalečanych i paranienych, jość užo i zabityja. Žudasnyja rečy…

Z druhoha boku, ja prosta ščaślivy, što dažyŭ da hetaha času, kali narešcie pračnuŭsia ŭvieś biełaruski narod. I adčuŭ svaju moc, zrazumieŭ, što choča žyć u niezaležnaj i demakratyčnaj biełaruskaj dziaržavie. Kali ja baču mora bieł-čyrvona-biełych ściahoŭ, maja duša radujecca». 

Kamientary da artykuła