Sieviaryniec: Dy dvaccać ulezie, ja tabie kažu
Eks-palitviazień raskazaŭ u svaim fejsbuku, jak uletku 2020 hoda režym rychtavaŭsia nia prosta da masavych, a da mahutnych masavych pratestaŭ.
«U karcarach i kamierach, kudy mianie zakidvali da stukačoŭ užo ŭ červieni-lipieni, ja daviedaŭsia pra nadzvyčajnyja miery, jakija prymała administracyja turmaŭ napiaredadni prezidenckaj kampanii 2020 hoda.
Najpierš, milicyjanty za miesiac da padziejaŭ, na pačatku lipienia, mietadyčna abychodzili ŭsie kamiery Centra izalacyi i śledčaha izalataru, praviarajučy vientylacyju i abstalavańnie, a taksama vymiarajučy «karysny abjom» kožnaj kamiery.
Dziela čaho? Kab viedać, kolki ludziej možna maksimum «utrambavać» u chaty, kab pry hetym ludzi nie zadychnulisia naśmierć. Pry mnie supracoŭniki vypraboŭvali, ci dobra prymacavanyja stoliki dy łožki, i ličyli na papiercy kubamietry pavietra, jakija zastanucca, kali ŭ standartnuju čatyrochmiascovuju chatu (raźličanuju na čatyroch viaźniaŭ) ŭpichnuć jak maha bolej narodu.
Takaja sabie školnaja zadačka: kolki maksimum ludziej vyžyvie ŭ začynienaj kamiery pamieram z chruščoŭskuju kuchniu ciaham 10‑15 sutak.
Stajać dvoješniki ŭ formie, pieramnažajuć słupkom, šušukajucca:
— Nu, šiestnadcať połučajetsia. Po normativu.
— Da vleziet dvadcatnik, ja tie hovoriu.
Pamiataju, u mianie pajšli muraški pa skury. Bo zhadaŭ, jak adnojčy, jašče u 2001-ym, atrymaŭ sutki na Dzień dekłaracyi niezaležnaści, jakraz u lipieni – i ŭ aŭtazaku, kali pieravozili z rajadździeła na toje ž Akreścina, ledź nie zadychnuŭsia ŭ žaleznym, raźličanym na adnaho viaźnia, katušku-«pienale»: nas tudy ŭvapchnuli troch.
Praviarali i ŭmiaščalnaść dvorykaŭ dla prahułak: u žniŭni ich buduć zapaŭniać pad zaviazku i luta źbivać ludziej tam dručkami dy botami.
A jašče raniej va ŭsioj turmy pazabirali matrasy — tak zvanuju «vatu».
Pa-pieršaje, lišni abjom, a pa-druhoje, pry buntach u turmach mienavita «vata» vykarystoŭvajecca viaźniami dla abarony i haryć, kali robiać «dymavuchi». Usio Akreścina, pačynajučy z červienia 2020 hoda, spała na hołych doškach.
I, samo saboj, vučeńni śpiecnaza dy asabovaha składu. Pad bokam u Akreścina — «Biełpołk», admysłovaja častka ŭnutranych vojskaŭ. U červieni-lipieni raz na dva tydni ŭ susiednich z Akreścina dvarach hrukali ščyty i raŭli mašyny.
My jašče nie viedali, što za dzič budzie tvarycca ŭ žniŭni 2020 hoda na Akreścina. A tavaryšy načalniki nie prosta viedali — jany hetuju dzič metanakiravana rychtavali.
Tamu žnivieńskija šepty ad supracoŭnikaŭ u karmuški — «Riebiata, potierpitie čutok, nikto ž nie znał, čto tak vsio budiet» — poŭnaja łuchta.
I možna tolki zdahadvacca, da čaho jany rychtujucca ciapier.