U Vilni małyja dzieci zamiežnikaŭ buduć chadzić tolki ŭ litoŭskamoŭnyja škoły. Ale dla biełaruskamoŭnaj himnazii zrobiać vyklučeńnie

Haradskaja rady Vilni 28 studzienia pryniała pastanovu, pavodle jakoj dzieci z krain, što nie ŭvachodziać u Jeŭrasajuz i prybyvajuć u Litvu ŭpieršyniu, pavinny iści tolki ŭ litoŭskamoŭnyja pačatkovyja škoły, paviedamlaje LRT.

Biełaruskaja himnazija ŭ Vilni. Fota: «Naša Niva»

Rašeńnie padtrymaŭ 31 deputat, 8 prahałasavali suprać, a 11 ustrymalisia. 

Pavodle novych pravił, dzieci inšaziemcaŭ z dazvołam na pastajannaje abo časovaje pražyvańnie, jakija raniej nie vučylisia ŭ Litvie i pretendujuć na atrymańnie pačatkovaj adukacyi, zmohuć padać zajavu praz elektronnuju sistemu i vybrać da troch municypalnych škoł ź litoŭskaj movaj navučańnia. Prynamsi adna z vybranych škoł pavinna być zamacavana za dziciom pa miescy žycharstva, a ŭsie škoły ŭ śpisie majuć być paznačany ŭ paradku pryjarytetnaści.

Źmieny buduć tyčycca tolki tych inšaziemcaŭ, jakija prybuduć u Vilniu paśla ŭstupleńnia rašeńnia ŭ siłu, i nie buduć raspaŭsiudžvacca na pryvatnyja škoły.

Vice-mer Vilni Vitaŭtas Mitałas, jaki inicyjavaŭ źmieny, adznačyŭ, što rašeńnie aktualnaje i tyčycca vyklučna pačatkovaj adukacyi.

Čynoŭnik adznačyŭ, što vysokaja kancentracyja zamiežnych vučniaŭ u ruskamoŭnych škołach zaminaje avałodvańniu litoŭskaj movaj, tamu intehracyju treba pačynać u pačatkovaj škole, kali zasvajeńnie movy najbolš efiektyŭnaje.

Rašeńnie vyklikała zaniepakojenaść, asabliva z boku členaŭ Biełaruskaj asacyjacyi baćkoŭ u Litvie. Jany źviarnuli ŭvahu na toje, što važna zachavać vybar dla biełaruskich dziaciej, u tym liku mahčymaść vučoby pa-biełarusku ŭ himnazii Franciška Skaryny ŭ Vilni — adzinaj dziaržaŭnaj škole za miežami Biełarusi, dzie vykładajuć na biełaruskaj movie.

26 studzienia dypłamatyčny daradca Śviatłany Cichanoŭskaj Dzianis Kučynski pravioŭ admysłovuju sustreču z pradstaŭnikami Vilenskaj rady i meryi. Asnoŭnym fokusam razmovy było zachavańnie Biełaruskaj himnazii imia Skaryny, kab padtrymlivać biełaruskuju movu, kulturu i identyčnaść. Pradstaŭnikam samakiravańnia byŭ pieradadzieny list ad baćkoŭ biełaruskich dziaciej, padpisany bolš za 200 asobami, u tym liku intelihiencyjaj, hramadskimi dziejačami i palitykami.

Litoŭski bok padkreśliŭ, što razumieje važnaść biełaruskaj kultury i movy, asabliva ŭ kantekście supraćstajańnia «ruskamu śvietu», i ličyć intehracyju biełarusaŭ u litoŭskaje hramadstva praz adukacyju vielmi važnaj.

U vyniku sustrečy baki damovilisia šukać rašeńni, jakija dazvolać zachavać dziejnaść Biełaruskaj himnazii, zabiaśpiečyć mahčymaść pastupleńnia ŭ jaje novych vučniaŭ, a taksama padtrymlivać biełaruskuju movu i kulturu ŭ Litvie.

Ciapier Vilenskaja haradskaja rada pryniała pracedurnuju pastanovu, jakaja dazvalaje Biełaruskaj himnazii imia Skaryny pryniać novych vučniaŭ u 2026—2027 navučalnym hodzie, kali buduć volnyja miescy.

Pa danych Dziaržaŭnaha aŭdytarskaha ofisa, dola zamiežnych dziaciej, jakija vučacca pa-litoŭsku, źnižajecca. U 2024—2025 navučalnym hodzie tolki 44% vučniaŭ vučylisia pa-litoŭsku, a amal pałova — pa-rusku (29%) i pa-ŭkrainsku (21%). U vyniku 52% zamiežnych vučniaŭ nie zdoleli dasiahnuć minimalnaha ŭzroŭniu pa litoŭskaj movie ŭ 2025 hodzie, a 58% — pa litoŭskaj movie i litaratury na bazavym uzroŭni.

Kamientary da artykuła