Džon Koŭł: U kančatkovym vyniku meta vieści biznes ź Biełaruśsiu, viarnuć jaje ŭ mižnarodnuju supolnaść

Bolšaść biełarusaŭ pačuła pra Džona Koŭła tolki ŭ červieni 2025 hoda: tady jon u składzie amierykanskaj delehacyi, uznačalenaj śpiecyjalnym pasłańnikam Donalda Trampa Kitam Kiełaham, sustrakaŭsia z Alaksandram Łukašenkam. Z taho času jon dvojčy naviedvaŭ Minsk, zaŭsiody zabirajučy z saboj vyzvalenych palityčnych źniavolenych, a taksama atrymaŭ status śpiecyjalnaha pradstaŭnika ZŠA pa Biełarusi. Padčas intervju vydańniu «Lusterka» žurnalisty spytali ŭ jaho, čaho mienavita Vašynhton choča ad Alaksandra Łukašenki, ci jość u ZŠA «čyrvonyja linii» ŭ znosinach ź im i ci abmiarkoŭvajecca spynieńnie represij u Biełarusi. Koŭł pry hetym zaklikaŭ «addać naležnaje» Łukašenku i admoviŭsia adkazać na pytańnie, ci ličyć jon jaho dyktataram.

Džon Koŭł 11 vieraśnia 2025 hoda. Fota: Yauhen Yerchak / Anadolu via Getty Images

«Heta fiłasofija dypłamatyi Donalda Trampa: vy budujecie adnosiny i hladzicie, kudy možna ruchacca dalej»

— Vy kazali, što ŭ najbližejšaj budučyni na volu mohuć vyjści jašče 1000 palitviaźniaŭ. Ciapier ciažka ŭjavić krok bolš surjozny za źniaćcie sankcyj z kaliju. Ci hatovyja ZŠA prapanavać Łukašenku što-niebudź jašče za vyzvaleńnie takoj vialikaj hrupy viaźniaŭ?

— Bolšaść sankcyj byli ŭviedzienyja praz źjaŭleńnie palitviaźniaŭ u 2020 hodzie. Tamu, kali mnohija buduć vyzvalenyja ŭ najbližejšaj budučyni, pryčyna dla abmiežavańniaŭ — abo ich častka — źniknie. Mienavita heta ja razhladaju jak prapanovu prezidentu Biełarusi.

— Bolšaść z vyzvalenych 13 śniežnia 123 čałaviek byli adpraŭlenyja va Ukrainu. Ci stała heta dla vas niečakanaściu? Kali mienavita na pieramoŭnym stale źjaviłasia pytańnie pra ŭkrainski napramak?

— Nie, heta nie było niečakanaściu. Chutčej heta było źviazana z łahistykaj, a nie z čymści inšym. Viaźni znachodzilisia fizična bližej da Ukrainy. I naša pazicyja była takoj: nam usio roŭna, dzie jany apynucca paśla vyzvaleńnia. My zabrali častku ź ich u Litvu, ale bolšaść pajechała praz Ukrainu. Heta nie było vialikaj prablemaj, heta łahistyka. Ukraincy vielmi hodna pryniali ŭsich, i my arhanizavali sustreču ludziej. Niekatoryja pajechali praz Polšču, ale naša praca — vyciahnuć ich z turmy.

Pry hetym były palitviazień Pavieł Sieviaryniec raskazvaŭ, što jaho vyvieźli z turmy ŭ Hrodnie, što na zachadzie Biełarusi, na miažu z Ukrainaj na poŭdni krainy. Jaho kanvajavali bolš za sutki ź miaškom na hałavie.

— U intervju WSJ vy zajavili, što vam «usio roŭna, z kim my razmaŭlajem. Heta sapraŭdy ŭ styli Trampa. Jakaja tabie sprava, z kim ty havoryš, kali hety čałaviek moža dać tabie toje, što ty chočaš — voś i ŭsio, što maje značeńnie». Čaho mienavita ZŠA chočuć ad Łukašenki?

— Złučanyja Štaty chočuć vyzvalić palitviaźniaŭ i raźvivać narmalnyja stasunki z vašaj krainaj. Heta praces, jaki zojmie čas, ale meta takaja: u kančatkovym vyniku vieści biznes ź Biełaruśsiu, viarnuć jaje ŭ mižnarodnuju supolnaść.

— Dzie dla vas prachodziać čyrvonyja linii ŭ znosinach z Łukašenkam? Ci jość rečy, na jakija vy nikoli nie pojdziecie dziela ździełki ź im?

— Heta pytańnie pakul nie ŭźnikała. Na hetym etapie ja nie viedaju. Ale adna reč, jakaja prapuskałasia ŭvieś hety čas: ja dumaju, što Łukašenku treba addać naležnaje za vyzvaleńnie hetych ludziej, niezaležna ad taho, dziela čaho heta robicca abo jakija jaho matyvy. Na voli ŭžo apynulisia bolš za 250 čałaviek. I kali b Łukašenka na heta nie pajšoŭ, jany ŭsio jašče byli b u turmie. Tamu ja miarkuju, što treba addać jamu naležnaje. Było b cudoŭna, kali b usie byli na voli, ale na hetym etapie ja nie znachodžusia ŭ hetym punkcie.

— Vy sustrakalisia z Łukašenkam užo trojčy. Jak vy aceńvajecie jaho jak pieramoŭnika? Ci adčuvajecca, što jon surjozna rychtujecca da vašych sustreč i dobra aryjentujecca va ŭsich temach?

— U nas vielmi dobryja dypłamatyčnyja adnosiny. My ładzim adzin z adnym. I heta toje, u što ja vieru. Pahladzicie, heta fiłasofija dypłamatyi Donalda Trampa: vy budujecie dačynieńni i hladzicie, kudy možna ruchacca dalej. I mienavita heta my robim z Łukašenkam. I heta toje, što prezident Tramp robić z usimi. Jon navat pierapisvajecca z meram Ńju-Jorka, jaki sacyjalist. Tak što ja dumaju, što fiłasofija Trampa takaja: kali sumniavaješsia — razmaŭlaj.

— Paśla ŭsich vašych sustreč ličycie vy Łukašenku dyktataram?

— Ja nie budu adkazvać na heta pytańnie ciapier. Viedajecie, na hetym etapie heta nie mnie vyrašać.

Alaksandr Łukašenka i śpiecyjalny pasłańnik ZŠA pa Biełarusi Džon Koŭł padčas sustrečy ŭ Minsku 11 vieraśnia 2025 hoda. Fota: pres-słužba Łukašenki

«Kali jany aryštujuć novych ludziej, to my dabiaromsia da hetaha paźniej, paśla taho, jak vyzvalim pieršuju partyju»

— Na vašu dumku, pavinna Biełaruś zastavacca ŭ arbicie Rasii ci kraina maje prava vybrać inšy, zachodni šlach?

— U samym pačatku [dyjałohu] ź Biełaruśsiu my vyznačyli, što Złučanyja Štaty i ja nie budziem umiešvacca ŭ jaje adnosiny z Pucinym abo Rasijaj. Na hety momant, jak ja ŭžo kazaŭ, naša praca — vyciahnuć palitviaźniaŭ. Što budzie paśla hetaha? Pažyviom — pabačym. Ale my nie ŭmiešvajemsia ŭ dačynieńni, jakija ŭ Łukašenki z Pucinym užo amal 30 hadoŭ. Heta nie toje, čym ja zajmajusia. Heta nie maja misija.

— U Biełarusi dahetul pieraśledujuć hramadzian za ich palityčnuju pazicyju. Z momantu, kali vy vyzvalili 123 čałavieki, 40 novych byli pryznany palitviaźniami. U 2025 hodzie ŭ Biełarusi pa palityčnych matyvach asudzili nie mienš za 1254 čałavieki. Represii ŭ našaj krainie nie spyniajucca ni na chvilinu. Ci jość siarod patrabavańniaŭ ZŠA punkt ab ich spynieńni?

— Ja budu havaryć z Łukašenkam pra heta, ale naša pazicyja — vyciahnuć tych, kaho pasadzili ŭ 2020 hodzie paśla vybaraŭ. Heta naša misija. Kali jany aryštujuć novych ludziej, to my dabiaromsia da hetaha paźniej, paśla taho jak vyzvalim pieršuju partyju. A heta ad 900 da 1000 čałaviek, usie tyja ludzi, jakija tam. Maja misija — vyciahnuć ich. Potym my pahavorym pra toje, što adbyvajecca ŭ Biełarusi.

— Na jakim etapie pieramoŭ vy daviedvajeciesia, kaho mienavita vyzvalać? U vieraśni vy kazali, što ZŠA nie farmujuć śpisy, hetym zajmajecca biełaruski bok. Ci što-niebudź źmianiłasia z taho času?

— My pracujem nad śpisam ź Biełaruśsiu. Zaraz heta ŭ pracesie. Ale tak, śpis isnuje.

— U adnym z apošnich svaich zapisaŭ u Ch vy padkreślili, što vyzvaleńnie biełaruskich palitviaźniaŭ — heta całkam zasłuha ZŠA. Tym nie mienš, Ofis Cichanoŭskaj dy inšyja palityki zajaŭlajuć, što vy ź imi kansultujeciesia. Ci tak heta i z kim z demsił vy abo vašy kalehi ŭ biełaruskim napramku padtrymlivajecie kantakt?

— Jość šmat ludziej, jakija zajaŭlajuć, što ja pracuju abo kansultujusia ź imi, ale heta nie tak. Złučanyja Štaty — voś na kaho ja pracuju. Ja nie viedaju, chto heta skazaŭ, ale ja nie kansultujusia ni z kim z hetych ludziej. Ja kansultujusia z uradam Biełarusi i ŭradam ZŠA. Voś što ja rablu.

Kamientary da artykuła