Viačorka: Finansavać demsiły pavinny sami biełarusy, a nie zamiežnyja donary
Daradca Śviatłany Cichanoŭskaj Franak Viačorka prapanavaŭ miechanizmy finansavańnia, jakija, na jaho dumku, pavinny isnavać u palitykaŭ i kožnaj biełaruskaj inicyjatyvie.
Abmiarkoŭvać hetu temu ŭ sacsietkach pačali paśla intervju Franaka Viačorki jutub-kanału «Žyćcio-malina». Tam jon havaryŭ, što bačyć taki farmat — finansavańnie biełarusami — dla Ofisa, kab toj moh pryciahvać bolš daśviedčanych śpiecyjalistaŭ.
«Kali b u nas było finansavańnie całkam ad biełarusaŭ praz umoŭnyja padatki ci achviaravańni, tady my byli b całkam niezaležnyja. Zaraz u nas častka finansavańnia — heta donary, instytucyi, u jakich kuča pravił, i ty nie možaš zapłacić bolšy zarobak, čym jany pastavili ramku, i ty nie možaš naniać śpiecyjalistaŭ bolš, čym ichni kantrakt dazvalaje. My i tak šmat za što zmahalisia, kab nam dazvalali.
Što nam treba zrabić — znajści mahčymaść vyjści całkam na biełaruskaje finansavańnie. Kab biełarusy finansavali svaich palitykaŭ, padtrymlivali. Tady budzie bolš adkaznaści, bolš prazrystaści, bolš spravazdačnaści».
«Naša Niva» paprasiła prakamientavać hetuju prapanovu.
Pa słovach Franaka Viačorki, siońnia kala 70—80 adsotkaŭ finansavańnia biełaruskich hramadskich inicyjatyŭ idzie ad zamiežnych donaraŭ.
«Najbujniejšyja spažyŭcy takoj dapamohi — vialikija miedyja, Jeŭrapiejski humanitarny ŭniviersitet i płatforma zboru dokazaŭ złačynstvaŭ Łukašenki. Ale jość sotni inšych inicyjatyŭ i arhanizacyj, palityčnyja struktury, jakim taksama treba dapamoha.
Sama pryviazka da zamiežnych instytucyj abmiažoŭvaje ŭ dziejnaści i nie daje dastatkovaj mahčymaści dla prazrystaści z boku biełaruskaha hramadstva», — kaža daradca Śviatłany Cichanoŭskaj.
Asnoŭnyja vydatki, jakija pakryvajuć zamiežnyja donary, — heta apłata pasłuh advakataŭ dla palityčnych źniavolenych, arenda ofisaŭ, zarobki dla supracoŭnikaŭ.
«Jość šerah pazicyj, jakija nie padtrymlivajuć zamiežnyja donary, — raskazvaje Franak Viačorka. —Naprykład, dapamoha represavanym siemjam. Na takoje achviaravać mohuć tolki biełarusy.
U 2020 hodzie ŭpieršyniu biełaruskija inicyjatyvy padtrymlivali zbolšaha biełarusy. Nam treba adnavić hety bałans. Kab padtrymka była nie tolki ŭ časy pratestaŭ, a pastajanna. Tady tyja, chto atrymlivaje dapamohu, buduć spravazdačycca pierad biełarusami najpierš. Kali heta idzie ad instytucyjnych donaraŭ — tady arhanizacyi spravazdačacca pierad imi».
Franak Viačorka taksama raskazvaje pra miechanizmy padtrymki, jakija mahli b być.
«Pavinna być mahčymaść achviaravać nievialikija sumy — dla pryvatnych hramadzian i bolš bujnyja — dla biznesmienaŭ i kampanij. Jak minimum, možna achviaravać praz zbory, jakija pastajanna zapuskaje «Bajsoł». I idealna, kab ludzi rabili rehularnyja ŭnioski.
Nastupnaje — dabračynnyja ci trastavyja fondy, kudy vialikija pryvatnyja donary ci biznesmieny mohuć achviaravać. Biełarusy, jakija ŭvachodziać u kiraŭnictva, zmohuć raźmiarkoŭvajuć hetyja srodki zhodna sa statutam.
Biełaruskija arhanizacyi, zarehistravanyja ŭ krainach Jeŭrasajuza, mohuć atrymać status, pry jakim biełarusy, jakija płaciać padatki ŭ hetych krainach, zmohuć pieradavać častku padachodnaha padatku inicyjatyvam.
Taksama heta mahčyma rabić praz prajekty typu ličbavaj Biełarusi ci ŭłaśnikaŭ «novych pašpartoŭ». Heta pakul tolki teoryja, ale tak biełarusy mahli b płacić padatak, jaki b išoŭ na pracu palityčnych struktur. Potym jany ad ich mahli b patrabavać spravazdačnaść», — pieraličvaje jon.
Franak Viačorka ličyć, što akramia takich miechanizmaŭ varta stvaryć i kulturu achviaravańnia.
Kali achviaravańni buduć stałymi, to ŭ biełaruskich inicyjatyŭ źniknie zaležnaść ad instytucyjnych zamiežnych donaraŭ.
«U vialikaj stupieni heta b uzmacniła hramadzianski siektar, miedyjasiektar, pravaabaronu i palityku.
Ja ŭpeŭnieny, što jość šmat ludziej, biznesmienaŭ, jakija chočuć padtrymać takim čynam, ale nie bačać sposabu, jak heta zrabić biaśpiečna. Tamu tut zadača kožnaj arhanizacyi stvaryć jasny miechanizm, jaho maksimalna raskrucić, patłumačyć, čamu heta važna», — padsumoŭvaje Franak Viačorka.