Жанчыны ходзяць, як і сотні тысяч гадоў таму, а хада мужчын змянілася. Чаму?

Неандэртальцы могуць дапамагчы растлумачыць, чаму сучасныя мужчыны і жанчыны ходзяць па-рознаму. Навукоўцы параўналі будову іх таза з анатоміяй сучасных людзей і выявілі важныя адрозненні, якія маглі паўплываць на механіку хады.

Ілюстрацыйны здымак. Фота: Наша Ніва

Калі ў пачатку 1980‑х гадоў у пячоры Кебара ў Ізраілі знайшлі амаль цэлы таз мужчыны-неандэртальца, навукоўцы ўпершыню атрымалі магчымасць дастаткова поўна вывучыць гэтую частку шкілета старажытнага чалавека. Да таго часу даследчыкам былі вядомыя пераважна асобныя фрагменты тазавых костак, якія ўжо паказвалі на прыкметныя адрозненні паміж анатоміяй неандэртальцаў і сучасных людзей.

Цяпер ізраільскія навукоўцы зноў звярнуліся да гэтай знаходкі, вядомай як Kebara 2. Як паведамляе Sci.News, яны вывучылі яе разам з яшчэ адным тазам неандэртальца, знойдзеным у Сіма-дэ-лос-Уэсас у Іспаніі, і параўналі абедзве знаходкі з анатоміяй сучасных мужчын і жанчын. Для параўнання даследчыкі выкарысталі даныя 63 мужчын і 28 жанчын.

Вынік аказаўся нечаканым: па шэрагу важных прыкмет мужчыны-неандэртальцы былі больш падобныя да сучасных жанчын, чым да сучасных мужчын.

Галоўнае адрозненне датычыцца размяшчэння тазасцегнавых суставаў. У сучасных мужчын сустаўныя ўпадзіны, у якіх знаходзяцца галоўкі сцегнавых костак, размешчаныя бліжэй да пярэдняй часткі таза. Адначасова верхняя галіна лабковай косткі ў іх карацейшая і таўсцейшая.

У мужчын-неандэртальцаў тазасцегнавыя суставы знаходзіліся далей ззаду, а адпаведная частка лабковай косткі была даўжэйшай і танчэйшай. Падобная канфігурацыя захавалася ў сучасных жанчын.

На думку аўтараў даследавання, перамяшчэнне тазасцегнавых суставаў наперад магло даць мужчынам Homo sapiens перавагу пры хадзе. Такая геаметрыя ператварае таз у своеасаблівы амартызатар і механізм вяртання энергіі.

Падчас кожнага кроку цэнтр масы цела крыху апускаецца. Гэта стварае нагрузку на суставы, а затым арганізму даводзіцца траціць энергію, каб зноў падняць цела для наступнага кроку.

Даследчыкі прапануюць мадэль, паводле якой асаблівая форма мужчынскага таза дазваляе мышцам сцягна змякчаць гэтае апусканне, назапашваць энергію і адразу ж выкарыстоўваць яе, каб дапамагчы целу падняцца пры наступным кроку. У выніку хада можа патрабаваць менш энергіі, што асабліва істотна пры перамяшчэнні на вялікія адлегласці.

Аднак такое змяненне запатрабавала і перабудовы іншых частак таза. Лабковая костка стала таўсцейшай, а пярэдняя частка таза — глыбейшай, каб вытрымліваць новыя механічныя нагрузкі.

Навукоўцы мяркуюць, што гэтая асаблівасць магла ўзнікнуць пасля эвалюцыйнага падзелу паміж неандэртальцамі і Homo sapiens.

Пры гэтым у жанчын захавалася больш старажытная будова таза. Навукоўцы звязваюць гэта з неабходнасцю нараджэння дзяцей. Змены, характэрныя для мужчынскага таза, маглі б звузіць родавы канал і ўскладніць роды.

Такім чынам, таз неандэртальца дапамагае не толькі рэканструяваць жыццё старажытных людзей, але і лепш зразумець сучаснае чалавечае цела. Аўтары лічаць, што вынікі такіх даследаванняў могуць быць карыснымі для біямеханікі, медыцыны апорна-рухальнага апарату, рэабілітацыі і прафілактыкі траўм.

Каментары да артыкула